هذا كتاب عظيم الأهمية، رغم صغر حجمه؛ إذ يَعرِضُ لغاية الحياة الإنسانية ووجهتها في الإسلام، مُتلمسًا معالم طريقها من التصور الإسلامي عن الإله والإنسان والكون. فهذا التصور (أو الرؤية الكونية) هو الذي يُعين وجهة الإنسان في حركته إبَّان وجوده على هذه الأرض، انطلاقًا من إدراكه لمآله الأخير ولمراد رب العالمين من هذا الكائن المكلَّف. وبناء عليه، يتجلَّى اختلاف مسار حركة الإنسان المسلم ومجتمعه -اختلافًا جذريًّا- عن مسار حركة المجتمعات الأخرى؛ فشتان بين مُجتمعٍ يُبصرُ مآله في عالم آخر، ومجتمعٍ لا يرى له مآلًا يتجاوز هذا الوجود المادي الضيق.
مرتضی مطهری (۱۲۹۸- ۱۳۵۸ش) مشهور به شهید مطهری یا استاد مطهری، فیلسوف، مجتهد، خطیب و نویسنده شیعه در قرن جهاردهم هجری و از مهمترین شاگردان علامه طباطبائی و امام خمینی بود. مطهری از افراد تأثیرگذار و از رهبران فکری انقلاب اسلامی ایران به شمار میرود.
مرتضی مطهری، از سال ۱۳۲۵ش آغاز به تألیف آثاری در زمینههای مختلف فلسفی، اجتماعی، اخلاقی، فقهی و تاریخی کرد و بیش از ۷۰ اثر از او انتشار یافته است. برخی از آثار او در زمان حیات و برخی دیگر پس از درگذشت وی توسط انتشارات صدرا چاپ شده است. سخنرانیها و درسهای مطهری هم در مجلدهای مختلف چاپ و منتشر شده است. علاوه بر موارد ذکر شده، نزدیک به سی هزار برگ یادداشت و فیش تحقیقی نیز از مطهری باقی مانده است. «مجموعه آثار شهید مطهری»، مجموعهای ۲۸ جلدی حاوی تمامی آثار منتشر شده از وی است که کتابهای با موضوعات مشابه، در مجلدات پیاپی جمعآوری شده است. این آثار به تفکیک موضوع عبارتند از:
اصول عقاید، از جلد یک تا چهار: حاوی آثاری مانند عدل الهی، علل گرایش به مادیگری، جهانبینی توحیدی، جامعه و تاریخ، ولاها و ولایتها، مدیریت و رهبری در اسلام، و توحید. فلسفه، از جلد پنج تا ۱۳: حاوی آثاری مانند سیر فلسفه در اسلام، شرح منظومه، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مسئله شناخت، و نقدی بر مارکسیسم. تاریخ، جلد ۱۴ و ۱۵: حاوی کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، و همچنین فلسفه تاریخ. سیره معصومین، از جلد ۱۶ تا ۱۸: حاوی آثاری از جمله سیری در سیره نبوی، جاذبه و دافعه علی(ع)، سیری در نهجالبلاغه، صلح امام حسن(ع)، حماسه حسینی، و داستان راستان. فقه و حقوق، از جلد ۱۹ تا ۲۱: حاوی آثاری از جمله نظام حقوق زن در اسلام، مسئله حجاب، اخلاق جنسی، امر به معروف و نهی از منکر، نظری به نظام اقتصادی اسلام، و اسلام و نیازهای زمان. اخلاق و عرفان، جلد ۲۲ و ۲۳: حاوی آثاری از جمله حکمت عملی، فلسفه اخلاق، تعلیم و تربیت در اسلام، آزادی معنوی، احترام حقوق و تحقیر دنیا، و دعا. اجتماعی-سیاسی، جلد ۲۴ و ۲۵: حاوی آثاری از جمله نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر، آینده انقلاب اسلامی ایران، آزادی عقیده، مشکل اساسی در سازمان روحانیت، رهبری نسل جوان، و روابط بینالملل اسلامی. تفسیر، جلد ۲۶ تا ۲۸: حاوی کتاب آشنایی با قرآن.
" يمتاز تصور الكاتب -في هذا الكتاب- بأنه تصور (إحيائي)؛ أي يُراعي الهدف الأسمى لله ورسوله في الرسالة الأخيرة إلى البشرية. والإحياء عنده هو: تفجير الطاقات المودعة في وجود الإنسان، ودفعه إلى السمو على الواقع، والارتفاع فوقه؛ ليمارس دور الخلافة في الأرض.
وقد ابتلي معنى التوحيد -على مرّ العصور- بفهم سطحي؛ أزهقت بسببه الأرواح، منذ عصر الخوارج وإلى يومنا هذا.
بيد أن هذا الكتاب خطابٌ إحيائي معاصر، ومن ثم؛ ينحو إدراكه للتوحيد منحنى (الإحياء)، بما أن التوحيد هو أساس الرؤية الكونية للمسلم في مسعاه لإحياء نفسه وأمّته. "