الفكر الديني وتجديده

اﻵثار الكاملة لمرتضى مطهري؛ تنوير للنشر والإعلام

by مرتضی مطهری, محمد علي آذرشب (مترجم)

يضطلع المؤلف -مثله مثل أغلب المصلحين في عالمنا الإسلامي- بمحاولة تصحيح التصورات الباطلة، وتقويض هيمنتها. فيواجه الأفكار المنحرفة والمفاهيم المغلوطة، التي تُفضي إلى تثبيط العزائم وتجميد الهمم. وهو في ذلك ينطلق من مُسلَّمة ضرورة تغيير هذه التصورات -ونشر التصور الإسلامي السليم- بوصفها المقدمة الطبيعية لأي تجديد منشود.
وقد كانت مناسبة حديث الأستاذ مطهري عن الإحياء والتجديد، هي تعليقه على كتاب العلامة محمد إقبال اللاهوري: «تجديد الفكر الديني في الإسلام»؛ فخالفه في مسائل، وحاول تدارُك هفواته في أخرى، وأقرَّه في بعض ما ذهب إليه.
ومكمن أهمية هذا التناول الموجز لموضوع عظيم الأهمية، مثل مسألة التجديد؛ أنها قضية راجت في عصرنا الأخير واتسع نطاقها، وأضحى الزنادقة يُسمون أنفسهم مجدِّدين، ليُخرجوا الناس من دين الله بدعوى التجديد؛ فلزم بيان المسألة لرد تُرهات الأدعياء.

64 pages, Paperback

Published January 25, 2023

About the author

مرتضی مطهری (۱۲۹۸- ۱۳۵۸ش) مشهور به شهید مطهری یا استاد مطهری، فیلسوف، مجتهد، خطیب و نویسنده شیعه در قرن جهاردهم هجری و از مهمترین شاگردان علامه طباطبائی و امام خمینی بود. مطهری از افراد تأثیرگذار و از رهبران فکری انقلاب اسلامی ایران به شمار می‌رود.

مرتضی مطهری، از سال ۱۳۲۵ش آغاز به تألیف آثاری در زمینه‌های مختلف فلسفی، اجتماعی، اخلاقی، فقهی و تاریخی کرد و بیش از ۷۰ اثر از او انتشار یافته است. برخی از آثار او در زمان حیات و برخی دیگر پس از درگذشت وی توسط انتشارات صدرا چاپ شده است. سخنرانی‌ها و درس‌های مطهری هم در مجلد‌های مختلف چاپ و منتشر شده است. علاوه بر موارد ذکر شده، نزدیک به سی هزار برگ یادداشت و فیش تحقیقی نیز از مطهری باقی مانده است. «مجموعه آثار شهید مطهری»، مجموعه‌ای ۲۸ جلدی حاوی تمامی آثار منتشر شده از وی است که کتاب‌های با موضوعات مشابه، در مجلدات پیاپی جمع‌آوری شده است. این آثار به تفکیک موضوع عبارتند از:

اصول عقاید، از جلد یک تا چهار: حاوی آثاری مانند عدل الهی، علل گرایش به مادیگری، جهان‌بینی توحیدی، جامعه و تاریخ، ولاها و ولایت‌ها، مدیریت و رهبری در اسلام، و توحید.
فلسفه، از جلد پنج تا ۱۳: حاوی آثاری مانند سیر فلسفه در اسلام، شرح منظومه، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مسئله شناخت، و نقدی بر مارکسیسم.
تاریخ، جلد ۱۴ و ۱۵: حاوی کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، و همچنین فلسفه تاریخ.
سیره معصومین، از جلد ۱۶ تا ۱۸: حاوی آثاری از جمله سیری در سیره نبوی، جاذبه و دافعه علی(ع)، سیری در نهج‌البلاغه، صلح امام حسن(ع)، حماسه حسینی، و داستان راستان.
فقه و حقوق، از جلد ۱۹ تا ۲۱: حاوی آثاری از جمله نظام حقوق زن در اسلام، مسئله حجاب، اخلاق جنسی، امر به معروف و نهی از منکر، نظری به نظام اقتصادی اسلام، و اسلام و نیازهای زمان.
اخلاق و عرفان، جلد ۲۲ و ۲۳: حاوی آثاری از جمله حکمت عملی،‌ فلسفه اخلاق، تعلیم و تربیت در اسلام، آزادی معنوی، احترام حقوق و تحقیر دنیا، و دعا.
اجتماعی-سیاسی، جلد ۲۴ و ۲۵: حاوی آثاری از جمله نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر، آینده انقلاب اسلامی ایران، آزادی عقیده، مشکل اساسی در سازمان روحانیت، رهبری نسل جوان، و روابط بین‌الملل اسلامی.
تفسیر، جلد ۲۶ تا ۲۸: حاوی کتاب آشنایی با قرآن.

Reviews

[Selim Elzehiry · Rating 4 out of 5]

لمرتضى مطهري قدرة عجيبة على تأليف نص مؤسِّس من كلمات موجزة مركزة، ورغم أن هذا الكتيب كان في الأصل محاضرة ألقاها؛ إلا إنه كان جيدًا جدًا أن تكتب في سطور كي تُقرأ بتمعن وتركيز أكبر.
اهتم مطهري في مستهل كلامه بتجلية مفهوم تجديد الفكر الديني؛ وأن المقصود منه ليس تجديد الدين نفسه، بل تجديد تفكيرنا في شأن الدين، وتنقية أفكارنا مما علق بها من انحرافات وتشويهات في تصورنا للدين.
ثم تعرض لأفكار الشاعر والفيلسوف المسلم محمد إقبال في كتابه: تجديد الفكر الديني في الإسلام،
وتلك قدرة أخرى عجيبة لمطهري، أنه رغم وجازة الكلام إلا إنه يقتبس من كتب أخرى وينقل هذه الاقتباسات ويناقش أفكارها ويقبل منها ويرد.
ثم يتعرض للتصور القرآني للحياة والإحياء، وهو أهم وأمتع أجزاء الكتيب، تظهر فيه رؤيته التحليلية التذوقية للنص القرآني، ويذكر بعدها مظاهر المجتمع الحي وفقًا لهذا التصور القرآني.
ثم يختم كلامه بتناوله لمفاهيم يجب تصحيحها عند المسلمين، إذا ما أراد المسلمون مواجهة أسباب تخلفهم، والتخلص منها.
كتيب مفيد ماتع من سلسلة كتيبات مطهري الذي أزداد إعجابًا بكتاباته يومًا بعد يوم.

[Ahmed Telb · Rating 4 out of 5]

صغير ٦٠ .. صفحة ودسم
به لفتات تستحق التأمل..
المؤلف شيعي وكان به بعض غلو في آل البيت.. لكن الحق أنه كتاب نافع لا يضر بأي شكل كان..