'Voor zijn ogen zag Verhooff gebeuren wat nog niet was gebeurd en op datzelfde ogenblik al gebeurd leek te zijn: zijn hand, de vuist, het canvas. Hij had nooit een schilderijdoek horen uitscheuren. Er klonk een scherp gekraak als van een boomtak die in tweeën breekt – een onverwacht grof geluid voor zo'n frêle stuk linnen.'
Uit het Hollands Museum verdwijnt een hedendaags meesterstuk met een geschatte waarde van dertig miljoen euro. Museumdirecteur Jelmer Verhooff begint een zoektocht naar het verdwenen topstuk. Er ontstaat een tragikomisch kat-en-muisspel tussen directeur en 'dader', de jonge kunstenares Emma Duiker.
Joost Zwagerman debuteerde in 1986 met de roman De houdgreep, die door Carel Peeters in Vrij Nederland werd bestempeld als 'het meestbelovende debuut sinds jaren'. Zijn doorbraak naar een breed publiek kwam met de roman Gimmick! (1989), die in 1996 voor het theater bewerkt werd door Theatergroep De Kwekerij. Het boek geeft een beeld van de trendy uitgaanscultuur en kunstenaarswereld van Amsterdam, waar hij in die tijd veel in verkeerde. In 1991 verscheen Vals licht, dat werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs en in 1993 werd verfilmd door Theo van Gogh. Ook De buitenvrouw (1994), over een liefde in multiculturele tijden, bereikte de longlist van de AKO Prijs. Nadien volgden de romans Chaos en rumoer en Zes sterren. Zwagermans werk verscheen in vertaling in twaalf landen, waaronder Duitsland, Frankrijk, Japan en Hongarije. In 2000 werd de Duitse vertaling van De buitenvrouw (Die Nebenfrau) genomineerd voor de Nordrhein-Westfalen Literaturpreis. Ook ontving Zwagerman voor Die Nebenfrau de Literaire Prijs van de stad München. Zwagerman behoort inmiddels, samen met auteurs als Connie Palmen en Arnon Grunberg, tot de meest gelezen Nederlandse schrijvers van zijn generatie. Dat bleek eens te meer toen hij in het najaar van 2003 veertig jaar werd: zijn uitgeverij De Arbeiderspers maakte bij die gelegenheid bekend dat van zijn boeken in totaal meer dan 1.100.000 exemplaren waren verkocht, exclusief vertalingen. Behalve romans publiceerde Zwagerman ook gedichten en essays en was hij actief als columnist.
Zwagerman leed aan depressies. Op 8 september 2015 maakte zijn uitgeverij, De Arbeiderspers, bekend dat Zwagerman op 51-jarige leeftijd in zijn woonplaats Haarlem een eind aan zijn leven had gemaakt.
Die kurze Novelle bringt die Verrücktheiten des Kunstbetriebs auf den Punkt. Heutzutage weiß man ja nicht mehr so recht, ob noch der ästhetische Wert eines Kunstwerks maßgeblich ist, oder nur noch der Marktwert ein Werk in den Rang der Meisterschaft erhebt. Vielleicht sollte man generell den Kunstzirkus nicht so wichtig nehmen. Zwagermans amüsantes Stück zerreißt auf alle Fälle den Schleier der Ehrfurcht, der die teuren Objekte umgibt. Und weil die Zeitung gerade neben mir liegt, hier die Liste der teuersten Kunstwerke in internationalen Auktionen 2017:
1. Leonardo da Vinci, "Salvator Mundi" 400 Mio $ 2. Jean-Michel Basquiat, "Untitled" 98 Mio $ 3. Vincent van Gogh, "Laboureur dans un champ" 72 Mio $ 4. Fernand Léger, "Contraste de formes" 62 Mio $ 5. Andy Warhol, "Sixty Last Suppers" 56 Mio $ 6. Gustav Klimt, "Bauerngarten (Blumengarten)" 52,55 Mio $ 7. Constantin Brancusi, "La muse endormie" 51 Mio $ 8. Cy Twombly, "Leda and the Swan" 47 Mio $ 9. Francis Bacon, "Three Studies for a Portrait of George Dyer" 46 Mio $ 10. Chen Rong, "Six Dragons" 43,5 Mio $
(Besonders den da Vinci finde ich persönlich ungaublich schlecht.)
Hehe, eindelijk weer eens een boekenweekgeschenk dat ik met plezier gelezen heb!
Het verhaal Jelmer Verhooff is de directeur van het Hollands (zeg maar het Rijksmuseum). Hij woont tijdelijk, terwijl het museum Groots verbouwd wordt, in een van de vleugels. Als een soort kunstproject zeg maar. Aan het begin van het verhaal gebeurt er iets vreselijks met een van de beroemdste werken van het museum: Untitled No. 18 van Mark Rothko. Het doek raakt daarbij vreselijk beschadigd. De rest van novelle vertelt hoe dat zo gekomen is: het is een van de uitvloeisels van de expositie Duel die vlak voor het museum dicht ging gehouden wordt. Ter ere van deze expositie is een aantal jonge kunstenaars uitgenodigd om 'in gesprek' te gaan met een van de modern klassieke meesterwerken uit de collectie. Zo ook Emma Duiker, die sterk in de spotlights staat vanwege de exacte replica's die ze maakt van beroemde werken. Van wat er na de beschadiging kan gebeuren, wordt een tipje van de sluier opgelicht: Jelmer en zijn medewerker besluiten in het geheim aan het herstel van het doek te werken. Of het hen lukt heel kunstminnend Nederland voor het lapje te houden, blijft ongewis, al krijg je wel een paar hints toegespeeld. Heel sterk.
De novelle is een mooi statement tegen het idealiseren van De Meesterwerken in de Kunst. "Kunst moet alles en iedereen ontregelen - maar kom niet aan de fetishen in de musea. Waarom eigenlijk niet? Zijn dat onze nieuwe heiligenbeelden, al die werken van Picasso, Braque, Pollock, Rothko, De Kooning?"
Die Kunstszene, oder genauer gesagt die wirtschaftlichen Faktoren dahinter, sind für mich eine absurde Erscheinung und nicht immer rationell nachvollziehbar. Somit ist die Grundlage der Novelle "Duell" des verstorbenen Autores Joost Zwagerman eine unwiderstehliche Prämisse: Um ein sauteures Gemälde von Rothko wiederzuerlangen, wagt sich Museumsdirektor Jelmer Verhooff in ein brisantes Abenteuer aus Fälschung, Raub und Wertediskussion. Und der Autor lässt die schelmische Satire gnadenlos über den Leser hinwegfliessen.
Zwagerman war selber kein glücklicher Mensch, in "Duell" versteht er es aber perfekt, unsere aktuellen Standpunkte und Argumente für überteuerte, moderne Kunst und den merkwürdigen Umgang mit dem Kulturerbe zu durchbohren und auf unterhaltsame Weise zu sezieren. Dabei geraten die Charaktere nicht nur in Grundsatzdiskussionen, die so manch überraschendes Argument hervorbringen, sondern auch in urkomische Situationen. Somit ist die Novelle nicht nur ein kleines Stück gelungene Literatur, sondern auch ein Anstoss für wichtige Gespräche über den Umgang mit Kunst.
In mijn ervaring blinken boekenweekgeschenken niet uit in verhalen die van A tot Z onderhouden. Joost Zwagerman (1963-2015) slaagt er met Duel echter prima in om een gedegen en grappig avontuur te combineren met een kritiek op de verzakelijking van de culturele sector. Vooral zijn hoofdpersoon Jelmer Verhooff komt goed uit de verf als gesjeesde directeur van het Hollands Museum – voor de lezer herkenbaar als het Stedelijk Museum van Amsterdam. Verhooff weet hoe de hazen lopen, maar kan niet verhinderen fout op fout te stapelen na een poets van kunstenares Emma Duiker,
Zwagerman zet interessante personages neer. De wisselwerking tussen de ongedurige Verhooff en de behoudende Olde Husink, voor wie de ideale tentoonstelling niet toegankelijk is voor publiek, pakt goed uit en levert hilarische situaties op. Een hoogtepunt is de scène in een cultureel centrum in Slovenië, die ik hier verder niet verklap. De reflecties over het belang van geld in de kunstwereld deden me denken aan Tussen kunst en cash van journalisten Pieter van Os en Arjen Ribbens, waarin zij de kunsthandel beetje bij beetje ontdoen van de glamour en het kunstzinnige imago. Duel is minder kritisch, maar heel geschikt als novelle.
begon heel langzaam, maar toen het eenmaal op gang was las het wel makkelijk weg. niet een heel flitsend verhaal, noch een literair hoogstandje, maar wel leuk!
Uit het Hollands Museum verdwijnt een hedendaags meesterstuk met een geschatte waarde van dertig miljoen euro. Museumdirecteur Jelmer Verhooff begint een zoektocht naar het verdwenen topstuk. Het is een kat- en muisspel met de jonge kunstenares Emma Duiker. Jelmer Verhooff, heeft als antikraak wacht zijn intrek genomen in dit museum. Als afscheidstentoonstelling (Duel) zijn kunstenaars uitgenodigd om zich te meten met modern-klassieke werken. Een verwisseling vindt plaats, die Jelmer te weten komt, een verwisseling met het "nep" schilderij gemaakt door Emma Duiker, waarna een spannende zoektocht volgt naar de echte Rothko, die onbeschermd op een school in Slovenie hangt (waarde: zo'n 30 miljoen euro)
Wat is “kunst”? Een moeilijke vraag om antwoord op te geven en een nog moeilijkere vraag om een narratief omheen te bouwen, maar Zwagerman heeft daar zeker werk in gestoken. Een editor had de ietwat overdadige beschrijvingen en relatief doelloze repetities kunnen bijsnijden zodat de centrale vraag steviger overeind bleef staan, maar het idee is goed overgekomen. De eerste vijftig pagina’s zijn van hoog niveau, maar de afsluiting en epiloog gaan wat mij betreft de verkeerde kant op en verdoezelen hetgeen wat zo interessant is. Leuk onderwerp, oké uitwerking.
Letterlijk als lichtgewichtboekje meegenomen in het openbaar vervoer, toch heeft het me doen nadenken over kunst en de waarde van kunst, een zwaarwichtig thema. En dat op een zeer literaire, aangename en vaak vrolijke manier. Verrassend.
Ein 30 Millionen Euro teures Kunstwerk verschwindet, entwendet von einer jungen Künstlerin, die es für ein eigenes Projekt zeitweilig nutzen möchte. Direktor Jelmer Verhooff kommt ihr jedoch auf die Schliche und macht sich gemeinsam mit einem seiner Restauratoren auf, um das Werk wieder zurückzuholen. Alles scheint zu gelingen, doch dann... Es ist eine Novelle, gerade mal 142 Seiten lang (und sechs Seiten Nachwort), die einen herrlichen Einblick bietet in den Kunstbeschrieb. Neben der eigentlichen Handlung gibt es immer wieder längere Abschnitte, in denen die Art und Weise was Kunst heutzutage bedeutet, angesprochen wird. Das klingt jetzt vermutlich sehr trocken, ist es aber überhaupt nicht. Joost Zwagerman verfügt über das Talent, bekannte Sachverhalte in neuer und amüsanter Weise darzustellen. Zum Beispiel: "..., dass seine Frau ihrer Ehe den Sprengstoffgürtel umgeschnallt hatte." Oder "Viele junge Künstler sind Installateure, die installierende Installationen installieren." Er blickt nicht herab auf die Szene, sondern stellt bestehende Verhältnisse auf seine teils satirische, teils humorvolle Weise dar, sodass sich die ganze Geschichte mit einem beständigen Grinsen im Gesicht lesen lässt. Und ich kam nicht umhin, mich beim weiteren Lesen zu fragen, was Kunst denn eigentlich überhaupt ist (Kommt es nicht von 'können'?). Ich habe die Lektüre dieses kleinen Büchleins eines mir bis jetzt völlig unbekannten Autors wirklich genossen, sodass ich mir auch weitere Werke von ihm anschauen werde. Leider hat Joost Zwagerman, der in den Niederlanden sehr bekannt und erfolgreich war, vor etwas mehr als zwei Jahren seinem Leben ein Ende gesetzt.
Dit boekenweek geschenk had ik gemist in 2010 maar door het nu te lezen in de wetenschap dat Joost Zwagerman net als Rothko afscheid van het leven heeft genomen maakt het voor mij apart. Ik zie nog hoe Zwagerman in DWDD de Rothko tentoonstelling in DenHaag kwam introduceren met alle vuur en enthousiasme hem eigen. Ik ben later naar die tentoonstelling gaan kijken en kon daarom extra genieten van de beoordeling van deze werken in het boek door de verschillende critici. Zijn introductie van de directiekamer en de politieke achtergrond van benoemingen geven het boek terugkijkend ook extra waarde. De discussie over de positie van kunst in het dagelijks leven vormt de rode draad maar ook de twijfels of het gebrek daaraan bieden een gelaagdheid die interessant is. Kortom een boek dat prettig leest en zeer de moeite is, zeker in vergelijking met andere boekenweek geschenken.
A book with a subject I do not know the least about: art.
A museum, a director, a farewell exhibition for the temporary closure of the museum, a (valuable) painting and a wayward young artist. Enough ingredients for a short story, enough for a story that is very interesting and that I liked to read.
Know nothing about art, well, nothing about the history, the techniques and that sort of things. I know art in the sense of "I like this or that work of art" and sometimes I'm able to describe why. But the book was about one side of running a museum of (modern) art: fraud and how to make sure nobody finds out that one piece of the museum's collection has been tampered with....
Zonder twijfel mijn lieverlingsboek van Joost Zwagerman. Het gaat over een tentoonstelling van kunstwerk geinspireerde door meesterschilders en gemaakt door kunststudenten. Als het later blijkt dat een echte masterwerk is gewisseld voor een vervalsing tijdens de tentoonstelling, moet de verantwoordelijke directeur alles doen om de echte schilderij terug te krijgen. Zijn angst is voelbaar en het verhaal loopt als een speer. Ik zag het geweldige eind totaal niet aankomen. Steen goed en zeer actueel (nog steeds, 6 jaar later). Ik raad deze novella sterk aan!
'Duel' is het boekenweekgeschenk van 2010 en ik heb het met veel plezier en een glimlach gelezen. Ik ben eraan begonnen tijdens een treinreis. (Lekker dun en niet te zwaar boek om een dag mee te sjouwen.) Vandaag heb ik het tijdens een ander treinreisje uitgelezen. Het is een spannend, vlot geschreven verhaal over een museumdirecteur, een kunstwerk en een misdaad met een onverwacht slot. Een aanrader voor iedereen die op zoek is naar een spannend ontspannend boek.
Eindelijk weer eens een boekenweekgeschenk met een goed verhaal. En het gaat ook nog over moderne kunst! Had nog niet eerder iets van Joost Zwagerman gelezen, maar ben hierdoor wel benieuwd naar zijn werk. En ik heb ook weer even wat meer zin in Nederlandse literatuur in het algemeen, dus de CPNB heeft aan mij een goeie dit jaar....
In die Niederlande sollte es im Rahmen meiner BUCHweltreise gehen. Das führte mich zu der Novelle „Duell“, die 2010 publiziert und im Rahmen der alljährlichen Niederländischen Buchwoche als „Boekenweekgeschenk“ (Bücherwochengeschenk) kostenlos in allen Buchhandlungen verteilt wurde. Die Auflage lag bei über 950.000 Exemplaren. Im Mittelpunkt dieses Buches steht die größte anzunehmende Katastrophe für den Museumsdirektor Jelmer Verhooff: Seine Faust durchschlägt ein Gemälde im Wert von 30 Millionen Euro.
Jelmer Verhooff ist der junge Direktor des „Hollands Museum“ in Amsterdam, ein hipper Aufsteiger innerhalb der Kunstwelt. Nun aber muss sein Museum wegen Brandschutzmängeln geschlossen werden. Als letzte Ausstellung vor der Schließung hat er sich etwas ganz Besonderes ausgedacht: Junge holländische Künstler sollen sich mit Meisterwerken der Sammlung auseinandersetzen. Der Titel der Schau: „Duel. Dutch Artists Challenged by Modern Masters“. Besonders angetan ist er von einer jungen Malerin, die sich darauf spezialisiert hat, bedeutende Gemälde detailgenau zu kopieren. Diese wählt ein Schlüsselwerk von Mark Rothko und schafft ein verblüffend originalgetreues Abbild.
„Ein Kritiker zog, wie Emma selbst, den Vergleich mit einem reproduzierenden Künstler: ‚So wie die Wundergeigerin Hilary Hahn beim Spielen von Bachs Chaconne mit scheinbarer Leichtigkeit den Eindruck erweckt, in die Seele des Komponisten hinabsteigen zu können, so gelangt Emma Duiker in das Innere des so gequälten Mark Rothko, dessen Werk sie nicht fälscht sondern aufführt.'“ (S. 24)
Nach dem Ende der Ausstellung stellt dann allerdings der Restaurator des Museums fest, dass nun die Kopie in der Sammlung ist. Das Original wurde von der Malerin gestohlen. Und Jelmer Verhooff stellt seinerseits fest, dass Emma Duiker nicht nur Gemälde kopiert, sondern eine Konzeptkünstlerin ist, deren eigentliches Werk darin besteht, Rothkos Gemälde ohne jeden Hinweis auf dessen Wert und Bedeutung an alltäglichen Orten auf einfache Menschen wirken zu lassen. Verhooff macht sich sofort daran zu recherchieren, wo sich das Original befindet.
Joost Zwagerman, geboren 1963, war einer der bedeutendsten niederländischen Autoren seiner Zeit – er litt unter starken Depressionen und nahm sich 2015 das Leben. Gedichte, Essays, Erzählungen sowie Romane schrieb er und war in den Niederlanden auch als Kolumnist und Kunstkritiker bekannt. Die Beschäftigung mit der Kunst findet ihren Niederschlag auch in dieser Novelle, in der Zwagerman überaus subtil Realität und Fiktion vermischt. Dabei nimmt er die Ende 2003 aus bautechnischen Gründen von der Feuerwehr verfügte Schließung des Stedelijk Museums in Amsterdam zum Ausganspunkt für eine beinahe schon groteske, sich um ein fiktives Gemälde von Mark Rothko drehende Vertauschungsgeschichte. Mit feiner Ironie schildert er die Kunst- und Museumswelt und beleuchtet erzählend grundlegende Probleme der modernen Kunst. Zentral steht dabei gewiss die Frage nach dem Stellenwert eines Originals, doch auch die Frage nach dem Verhältnis von Marktwert und ästhetischem Wert von Kunst sowie der Anspruch und die Erwartung, dass Kunst immer wieder Grenzen verschieben muss, werden angesprochen, ohne dass das Buch jemals theorielastig ist. Es ist eine Geschichte voller Witz, Action, kluger Gedanken, interessanter Einblicke in die Welt der Kunst und einer gehörigen Portion Slapstick.
Joost Zwagerman schreef dit boekenweekgeschenk in 2010. Het lijkt een lichtvoetig verhaal, maar het zit vol bittere ernst. Zwagerman zijn favoriete schilder was Mark Rothko, die steeds meer in zijn schilderkunst verdween. Zijn fascinatie komt goed tot uiting in zijn laatste werk, 'de stilte van het licht', dat Zwagerman kort voor zijn zelfgekozen dood publiceerde. In 'duel' komt de directeur, Jelmer Verhooff van 'het Hollands' (Stedelijk) in contact met kunstenares Emma Duiker, die 'de kunst wil teruggeven aan het volk' en een beroemd schilderij van Rothko wil reproduceren. De reproductie slaagt wonderwel maar het origineel lijkt te zijn verdwenen. De directeur en de conservator willen publiciteit vermijden en gaan op pad, naar Ljubljana, waar ze het origineel terugvinden. Achter de schermen heeft Emma ze in die richting gemanipuleerd. Jelmer vertrekt als directeur maar niet het origineel maar de reproductie van Emma wordt als het topstuk vn de collectie beschouwd. Wat is echt, wat is nep, die vraag moet Joost Zwagerman gekweld hebben. Al is het in dit verhaal ludiek verpakt.
Joost Zwagerman liefert hier mit seiner kleinen Novelle eine knackige Satire ab. Vorab möchte ich davon abraten, die Zusammenfassung bei Goodreads/Amazon zu lesen. Sie erzählt fast die gesamte Handlung. Sehr viel mehr passiert nicht. Was noch zu entdecken bleibt sind Zwangermans Sarkasmus und das Ende. Falls einem der Maler Rothko nicht bekannt ist, sollte man schnell mal recherchieren. Er gehörte zu den Künstlern des Abstrakten Expressionismus will sagen Farbfeldmalerei. Dazu kann ich nur sagen: "Ich hoffe, niemand erfindet "Farbfeld"-Literatur, wo es auf einer Seite dann nur AAAAAAA gibt." Jedenfalls begleiten wir den Museumsdirektor Jelmer Verhooff bei seinem absurden Kampf um einen "Rothko", der doch recht unterhaltsam ist. Interessant zu erwähnen wäre, dass Zwagerman und Rothko Leidensgenossen waren.
In relation to the contemporary definition of art, process and appropriation this story could be a true one. Social aspects of works of art are a heavy topic that has to be talked about when paintings disappear into private homes, are sold for incredilous amounts of money and are not accessible to the majority. It is no wonder that art has the feel of snobbism and elitism, though it should touch and speak to every person individually, despite the work of art being from an accomplished painter (who has made it in the art world) or somebody who is denied the access to the art market.
Even tussendoor las ik deze Joost Zwagerman, dat ik als boekenweekgeschenk 2010 gemist heb. Het is een satire op de moderne kunst, tegelijkertijd een spannend verhaal en een literaire sleutelroman met talloze verwijzingen naar personen en situaties uit de Amsterdamse kunstwereld rond het Stedelijk Museum in de jaren negentig, die ik overigens allemaal niet ken. Ik kan me voorstellen dat het als boekenweekgeschenk indertijd minder geslaagd was vanwege de literaire stijl, maar los daarvan is het gewoon een intrigerend verhaal dat gemakkelijk uitgewerkt had kunnen worden als volwaardige roman.
Ein etwas anderer Blick auf die Arbeit eines Museumsdirektors und die Herausforderungen, denen sich ein Restaurator stellen muss. Unterhaltsame, leichte Kost, die sich am Besten genießen lässt wenn man sich etwas in der modernen Kunst auskennt. Gerade die Schwärmerei für den Rothko lässt sich wahrscheinlich dann erst verstehen, wenn man die Erfahrung selber gemacht hat. Die kritischen Denkanstöße, zum Beispiel über den Kunstmarkt, geben der sonst eher absurden Geschichte eine gewisse Tiefe. Ich kann es nur empfehlen, allerdings richtet es sich an eine ganz bestimmte Zielgruppe.
Ik heb meegelezen met het luisterboek. Verrassend vermakelijk boekenweekgeschenk met - ondanks de beperkte lengte - onderscheidende karakters. Zwagerman heeft een prettige schrijfstijl. Ik heb meerdere keren gegniffeld. De eerste helft was wel lastig inkomen, maar toen de “actie” eenmaal was begonnen, had ik het boekje zo uit. Overigens fantastisch voorgelezen door Casper Grimbère (al heb ik de snelheid wel flink moeten verhogen).
Een boekenweekgeschenk van 2010, 5 jaar voordat Zwagerman ons verliet. Eén mooi boekje, al moest ik er even inkomen. Het verhaal vertelt over een ijdele succesvolle museumdirecteur. Naar het einde toe wordt duidelijk door de licht ironische schrijfstijl van Zwagerman, dat de directeur Jelmer in een moeilijk parket komt. Of toch niet? Leuk opgebouwd met twee verschillende epilogen en daardoor een open einde
Grappig klein verhaaltje over de strijd of duels in de kunst. Mooi geschreven en af en toe wel interessant , maar niet een heel bijzonder verhaal wat je aan het denken zet zoals de auteur misschien wel had gewild (gegeven dat er wel een begin wordt gemaakt over de hypocrisie van de kunstwereld en met vervalsingen en dergelijke).
Es ist schon witzig, gerade auch wenn man selbst schon im Kunstbetrieb gearbeitet hat. Aber insgesamt kam es mir so vor, als wollte der Autor vor allem ein Vehikel um sein umfangreiches Wissen zu zeitgenössischer Kunst zu präsentieren. Irritierend fand ich, dass im Buch fast keine Frauen vorkommen (außer der Malerin, der einen Hauptperson). Ich fand die Lektüre insgesamt unbefriedigend.
Clever little suspense novel set in the international art world. Interesting thoughts on what is art? what is art's role in society? and what is it's value to humankind? I enjoyed Zwagerman's writing.