Waarom is de burger boos? Maarten van Rossem over hedendaags populisme

by Maarten van Rossem

Wie had gedacht dat het beschamende einde van de LPF definitief een einde zou maken aan het bozige Nederlandse populisme, kwam bedrogen uit. Zowel Rita Verdonk als Geert Wilders heeft gedemonstreerd dat het populistische kiezerspotentieel bepaald niet kleiner is geworden.Voor de objectieve waarnemer blijft dat een verbazingwekkende zaak, gezien de baarlijke nonsens die de populistische voorlieden meestal uitkramen. Rita Verdonk is ondertussen gestruikeld over haar eigen organisatorische onvermogen. Wilders heeft het stokje overgenomen en excelleert vooral in handig geformuleerde borreltafelpolitiek. De enorme attractie van deze politieke kermisgasten is dus verrassend stabiel. Hoofdoorzaak lijkt toch wel de bangmakerij voor de niet-bestaande 'islamisering' van Nederland, en de rest van Europa. Er is echter meer aan de hand.De populistische partijen zijn brede protestpartijen. Een aanzienlijk deel van het electoraat ziet de overheid, het politieke systeem en de maatschappelijke elite kennelijk als de vijand. De vraag is hoe dat komt.

Genres: Politics, Nonfiction, History

126 pages, Paperback

First published February 1, 2010

About the author

Maarten van Rossem is a Dutch historian, presenter and commentator. He specializes in the history and politics of the United States. As an expert on America, he is a frequent guest on television talk shows. His public career started when he was asked to comment on the 1984 vice presidential elections. He makes regular TV appearances and gives frequent public lectures.

Reviews

[Max · Rating 4 out of 5]

Kort boekje dat mooi uiteenzet wat populisme is en waar het vandaan komt. De titel gaf me een andere verwachting dan waar het werkelijk over gaat: de burger heeft geen diepgewortelde rechtvaardiging om boos te zijn, maar er wordt ingespeeld op zijn emoties door politici met waanideeën, wiens retoriek mooi aanslaat bij de media.

Het taalgebruik van Van Rossem is erg creatief en zijn kritiek druipt van het sarcasme, ik wil wel meer van hem lezen.

"Ook grondwet en rechtstaat vertouwen de populisten niet, die garanderen immers ook aan al de aanwezige 'anderen' dezelfde rechten als het volk heeft. Dat gaat zomaar niet, de volkswil gaat boven grondwet en rechtstaat en de enige betrouwbare vertolker van die volkswil is de leider. [...] De populisten beweren de meest perfecte democraten te zijn, maar hun democratie is een sprookjesachtige versie van een directe democratie die nooit heeft bestaan."

[Eva Van Lieshout · Rating 4 out of 5]

Dit korte boek geeft een goed overzicht van het populisme in Nederland. Heel interessant om te zien hoe er steeds weer een ‘verlosser’ opstaat die al onze problemen (en wie is dan eigenlijk ‘ons’?) wel even denkt op te lossen, om vervolgens net zo hard te falen.

Ja, er zijn problemen, en ja, die willen we graag opgelost zien. Maar het is frustrerend dat populisten doen alsof de oplossing eenvoudig is en dat de ‘elite’ deze bewust tegenhoudt om vage redenen – terwijl zij, zodra ze aan de macht komen, het allemaal even zouden fixen. Spoiler alert: dat lukt ze ook niet.

Ieder zijn ding natuurlijk, maar dit boek lezen voordat je twijfelt op een populist te stemmen, zou ik wel aanraden. En sowieso zou ik dit boek aanraden als je geïnteresseerd bent in politiek. Wel jammer dat het boek zo kort is, veel thema’s hadden wat mij betreft uitgebreider behandeld mogen worden. Hopelijk wordt het boek weer om de zoveel jaar bijgewerkt, want het is fun om op deze manier de loop te blijven volgen.

[Joris Robben · Rating 3 out of 5]

Prettig lezend boek met daarin waardevolle inzichten en historische achtergrond over (Nederlands) populisme. Op bepaalde vlakken is het boek wat herhalend waar verwijzingen zouden volstaan. De hoofdstukken kunnen hierdoor afzonderlijk worden gelezen. Bronnen voor (politiek-)historische feiten ontbreken helaas, zij hadden het boek voor mij meer waarde gegeven. Het boek is door herhaling wat langer dan vereist, maar kan desondanks door de welbekende stijl van de schrijver in een ruk worden uitgelezen. Al met al is het boek een actuele aanrader.

[Janti vT · Rating 5 out of 5]

Ontzettend interessante uiteenzetting over populisme in het algemeen en in het bijzonder in Nederland. De aangename voorleesbrom (en hier en daar wat gegniffel) van Maarten van Rossum loodst je door het politieke circus van de afgelopen decennia heen. Het had van mij op punten nog wat langer gemogen, zeker wat betreft enkele huidige politici (maar moet toegeven dat ik tijdens dat deel iets minder scherp was omdat ik op de groenteafdeling liep). In één ruk geluisterd op deze klusjesmaandag, mijn badkamer is schoon. Aanrader! 4,8⭐

[Heleen · Rating 3 out of 5]

Interessante uiteenzetting over het populisme. Jammer dat dit boek waarschijnlijk niet gelezen (of geloofd) wordt door stemmers op populistische partijen, die alle onzin die populisten blind geloven.

[Tim · Rating 4 out of 5]

Duidelijk betere uiteenzetting en affiniteit dan met het vorige boek (val van romeinse rijk) dat ik las. Prima basisanalyse met de treurige nasmaak dat dit probleem en niet opgelost is, en de lamlendige 2006 discussies nog steeds leven.

[Lars Put · Rating 4 out of 5]

Ik had geen beter iemand kunnen verzinnen om over Nederlandse populisten te vertellen dan van Rossem. Je zou het haast verplicht leesvoer maken voor iedere stemgerechtigde.

[Ivette · Rating 3 out of 5]

Wat je al niet leest als je een poging doet je boekenkast uit te lezen/op te ruimen. De titel klopt niet, het boekje gaat over populisme. Maar schetst wel heel goed de historie (populisme is er altijd geweest) en de trucjes die erbij horen. Inmiddels zijn we 10 jaar verder, maar het klopt nog steeds.

[Julius Seemann · Rating 1 out of 5]

Had toch wel wat minder herhaling verwacht voor een boek van nog geen 120 paginas. Alhoewel ik normaal liefhebber ben van dhr. van Rossem, is dit op een geschiedenisperspectief een mooi voorbeeld van cherrypicking met hier en daar een rare vergelijking. Het leest als een betoog, ik had meer verwacht.

[Willemf · Rating 2 out of 5]

Maarten van Rossem geeft in dit kleine werkje aan wat het probleem van populisme is. Als een eerste verheldering is het aardig.

[Frans Weeber · Rating 1 out of 5]

Een flodderboek dat een historicus onwaardig is. Snel knip en plak werk om maar weer een boek te produceren. En waarom is de burger dan wel boos? Van Rossum blijft het antwoord schuldig.

[Wiki · Rating 5 out of 5]

Informatief boekje over de opkomst en de rol van het populisme in de recente politieke geschiedenis van Nederland.

Grootste minpunt is dat het niet uit de titel op te maken is dat het Nederlands populisme betreft, maar daar geef ik geen minder punten voor.

Pluspunt is de aanwezigheid van een literatuurlijst.

[Tim Adank · Rating 4 out of 5]

Van Rossem als vanouds. Voor eenieder die echt denken dat de Wildersen van deze wereld echt wat te melden cq. in de melk te brokkelen hebben, wat zelfs 10 jaar na het verschijnen van dit boekje niet waar is gebleken. 👍🏻

[Rob Feenstra · Rating 4 out of 5]

Handzaam overzicht van het Nederlandse populisme in de afgelopen decennia. Verwacht geen diepgravende analyses. Wel word je getrakteerd op nuchtere feiten en beschouwingen die veel populistische claims onderuit halen. En dat in het weldadige Van Rossemjargon.

[Mary · Rating 3 out of 5]

Wel aardig maar ik las het dus de hele tijd in die man z'n stem. Goed om nuancering over hedendaagse populistische standpunten te brengen, maar ook wat veel herhaling en af en toe iet te doorspekt van mening. Niet per se rete vernieuwend.

[Maria Theodoor · Rating 3 out of 5]

Voor luisteraars van de Maarten podcast zullen de standpunten in dit boek niet helemaal nieuw zijn, maar het geeft een goede historische context aan wat er momenteel speelt in het politieke landschap. Extra interessant als lezer geboren na de moord op Fortuyn.

[Janine Van · Rating 4 out of 5]

Aan de hand van oa Fortuyn, Verdonk en Wilders beschrijft van Rossum de oorzaken en gedragingen van populisten in de politiek. Boeiend en herkenbaar.

[Franca · Rating 4 out of 5]

Ondanks dat het al een jaar of 10 oud is: mooie en scherpe analyses en inzichten. Met plezier gelezen.

[Sjoerd Boog · Rating 4 out of 5]

10 jaar oud maar alsnog verbazingwekkend actueel. Interessant om te lezen hoeveel invloed Fortuyn heeft (gehad). Inmiddels bijna 20 jaar geleden al. Lekker laconiek opgeschreven ook.

[Francien · Rating 4 out of 5]

Interessant en lekker kort

[Murk Weijnands · Rating 3 out of 5]

Net te laat gelezen denk ik

[Eduardus Leeuwenhoofd · Rating 3 out of 5]

Geinige geschiedkundige reconstructie van Nederlands populisme, maar ik had gehoopt op meer (theoretische) duiding van het verschijnsel als zodanig

[Martin Tielemans · Rating 4 out of 5]

Goed kort boek over de geschiedenis van het populisme in Nederland. Het lijkt op het boek dat ik eerder van hem heb gelezen.

[Rommel · Rating 4 out of 5]

Soms erg droog geschreven maar ik snap zoveel beter hoe bepaalde ideologieën (kuch) voet vinden in onze samenleving. Super kort en dus zo uit en veel geleerd!

[Martin Tielemans · Rating 4 out of 5]

Goed boek over de geschiedenis van het populisme in Nederland. Je leert o.a. hoe de partijen in deze groep handelen. Het is een aanrader als je snel over het populisme wilt leren.

[Jack · Rating 3 out of 5]

Verhaal over de politieke geschiedenis van Nederland van de afgelopen 50 jaar.

[Anne · Rating 4 out of 5]

Leerzaam en vermakelijk!

[Eline · Rating 3 out of 5]

Een goed geschreven en duidelijk overzicht van populisme in de Nederlandse politiek.

Echter is van Rossem bij lange na niet kritisch genoeg over de retoriek rondom minderheden. Zo noemt hij islamofobie niet racistisch, waarmee hij de onlosmakelijke verbinding tussen discriminatie op basis van religie, etniciteit en ras negeert.

Hij ontkracht de angst voor migratie en de leugens die rechtse partijen over migratie verspreiden op een duidelijke manier. Ook wordt duidelijk het stemgedrag van rechtse kiezers uitgelegd. Maar ik had graag meer gelezen over de onderliggende stromingen die maken dat mensen xenofobisch en racistisch stemgedrag vertonen. Ook vond ik de gegeven argumenten voor de waarde van migratie - zoals dat het goed is voor de economie - te simpel. Hiermee verliezen we het feit dat migranten complexe en diverse mensen zijn uit het oog. Dit argument draagt niks bij aan het de-problematiseren van migratie.

Desondanks heb ik genoten van de schrijfstijl, met zinnen zoals:
"Bij alle zorgen over de opkomst van het populisme vergeten we weleens dat het populisme ook zijn komische kanten heeft."

Ook heb ik veel geleerd over een politieke situatie van toen ik zelf te jong was om deze mee te krijgen.

[Chris · Rating 4 out of 5]

Erg vermakelijk boek, wat onderbouwt wat je intuïtief al weet, namelijk dat het populisme vooral gestoeld is op gebakken lucht en dat de parlementaire democratie zoals we die al jaren kennen eigenlijk een prima systeem is. Dit boek omvat een geschiedenis van het Nederlandse populisme, met veel aandacht voor Fortuyn, Verdonk en Wilders. Alle 'argumenten' van deze raaskallers worden vakkundig onderuit gehaald en laten terecht geen spaan heel van welke populist dan ook. Het boe, besteed wel veel aandacht aan de geschiedenis en de grondvesten van het populisme, maar besteed veel minder aandacht aan hoe de gevestigde orde hiermee om kan gaan. De oplossing voor het fenomeen populisme ligt volgens van Rossum dan ook niet in meer, maar in minder directe democratie - dit is hoe onze staat het best functioneert. Dat wil ik best van hem aannemen, maar ik zie daarmee nog niet direct Wilders de biezen pakken - integendeel. Hoe het ook zij: leuk, goed geschreven boek!

[Pvw]

Maarten Van Rossem, I principally know him through some outstanding lectures released on compact disc. He is witty, funny and insightful, so I thought it couldn't hurt to read one of his books.

Though it wasn't a total disappointment, I must say the man is better when you hear him speak and improvise. This small book is too light to contain profound explanations of populism, and it lacks a lot of the uplifting humour of the college lectures.

Furthermore, since it focuses on the recent situation in The Netherlands, it risked becoming outdated quickly and that is exactly what heppened. Where the book works towards the populists Pim Fortuyn and Rita Verdonck, both have by now been surpassed by the even more successful Geert Wilders, who managed to become a member of the governing majority.