Markopaşa: Bir Mizah ve Muhalefet Efsanesi

by Levent Cantek

Markopaşa gazetesi, Türkiye`nin mizah ve muhalefet tarihinde emsali görülmemiş bir örnektir. Kısa yayın ömründe, son demlerindeki Tek-Parti yönetimini sallayan Markopaşa, sözünü esirgemeyen keskin tavrıyla gerçek bir `tabu-yıkıcı` misyonu üstlenmiştir. `Söylenmeyip söyleyen` bu açık sözlü mizahi muhalefetiyle, inanılmaz satış başarılarına ulaşmıştır. Karşılığını, emsali yine zor gürünür bir baskıyla almıştır. Markopaşacılar: Baskılar, tehditleri, birbiri ardına gelen davalar, cezalar, hem gazeteyi hem çıkaranların hayatını mahvetmiştir. Bu baskıların bir sonucu da, Markopaşa`nın bir yığın değişik isimle hem devamlarının hem de alternatiflerinin ve karşıtlarının yayımlanmasıdır. Markopaşa`nın etrafındaki tartışmalar, Türkiye`de sol muhalefetin biçimlenmesinde ve iç mücadelelerinde de önemli rol oynar. TKP ile TKP`ye muhalif akımların itişmesi, Markopaşa macerasının fasıllarından birisidir. Bu maceraya dair fasılların bir diğeri de, Türkiye`de antikomünizmin `coşkunlaşması`nda yeni bir merhale olmasıdır. Olanca yerliliğiyle, özgünlüğüyle, `kökü dışardalık` suçlamasının belki de ilk muhatabıdır Markopaşa! Markopaşa`nın başdöndürücü bir başarıyla ve baskılarla dolu öyküsünde hararetli içi kavgalar da önemlidir. Birçok önemli ismin yanı sıra Rıfat Ilgaz`ın Mim Uykusuz`un, Orhan Erkip`in de değişik biçimlerde dahil olduğu Markopaşa içi hadiselerde tabii başrolde Sabahattin Ali, Aziz Nesin ihtilafı vardır. Türkiye`de Çizgi Roman`ın yazarı Levent Cantek, yakın dönem politika ve kültür tarihimizin bu önemli vakasını titiz bir incelemeyle ele alıyor.

203 pages, Paperback

First published January 1, 2001

About the author

1969 Ankara doğumlu. Bilkent Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler Lisans eğitimi aldı, Gazi ve Ankara Üniversitelerinde Gazetecilik yüksek lisans ve doktorası yaptı. Çizgi roman ve mizah ile ilgili çalışmalarıyla tanınıyor. Kültür tarihi ile ilgili çalışmalar yapıyor. Kitapları: Türkiye’de Çizgi Roman (İletişim Yayınları, 1996/2002), Markopaşa, Bir Mizah ve Muhalefet Efsanesi (İletişim Yayınları, 2001), Karaoğlan, Erotik ve Milliyetçi Bir İkon (Oğlak-Maceraperest, 2003), Çizgili Hayat Kılavuzu (der. İletişim Yayınları, 2002/2004), Çizgili Kenar Notları (der. İletişim Yayınları, 2007), Cumhuriyetin Büluğ Çağı (İletişim Yayınları, 2008)

Reviews

[Emir Kaymakoglu · Rating 5 out of 5]

Yazarın yüksek lisans tezinin kitaplaştırılmış halinden mütevellit bu yapıt, Türkiye'nin en doğrudan ve gerçek mizahi politik gazetesi Markopaşa'nın hikayesini anlatıyor. Levent Cantek'in hakkını vermek gerekiyor, referansları ve lezzetli yazım diliyle çok iyi bir iş başarmış.

[Baki E · Rating 5 out of 5]

Tek kelimeyle mükemmel bir araştırma. Tek solukta okuyup bilmediğim birçok şeyi öğrendiğim, dönemin siyasi, sosyal ve kültürel koşullarını da görmemi sağlayan bir eser olmuş. Yazanın, araştıranın kalemine sağlık.