Kino nieme

Historia kina #1

by Tadeusz Lubelski (Editor), Iwona Sowińska (Editor), Rafał Syska (Editor)

Kino nieme to pierwszy tom przygotowywanej w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego czterotomowej Historii kina pod redakcją Tadeusza Lubelskiego, Iwony Sowińskiej i Rafała Syski. W zamierzeniu redaktorów ma to być książka wykorzystująca nowe źródła, uwzględniająca przyjęte dziś kryteria ocen i aktualne opracowania naukowe, która w formie kompetentnej narracji będzie uczyć rozumienia dziejów kina, a zarazem stanowić bazę lekturową dla dalszych studiów. Autorami poszczególnych rozdziałów są czołowi polscy specjaliści (także spoza Krakowa), zajmujący się na co dzień opisywanymi przez siebie okresami, gatunkami i szkołami narodowymi. W ciągu najbliższego pięciolecia ukażą się trzy kolejne tomy, poświęcone kinu klasycznemu, kinu epoki nowofalowej i kinu współczesnemu. Mamy nadzieję, że - zaspokoiwszy pilną potrzebę podręcznika, którego od dawna brakuje - książka stanie się też ciekawą lekturą dla szerszego grona miłośników filmu.


SPIS TREŚCI

Wstęp
I. Skąd się (nie) wzięło kino, czyli parahistorie obrazu w ruchu
Andrzej Gwoźdź
Początki bez początku, czyli jak kino nie zostało odkryte
Po drodze do kina: lustro i spektakle cieni
Ku mechanizacji widzenia
Fantasmagorie, zabawki, automaty
Widzialność sformalizowana
Kino to projekcja
Świat na pokaz
Światło i ruch
Kino poza kinem
Chronologia
Propozycje lektur
II. Lumiere i Melies: fotograf i iluzjonista inicjują kinematograf
Tadeusz Lubelski
Louis Lumiere – wynalazca kinematografu
Louis Lumiere – pierwszy autor kinematograficzny
Louis Lumiere – pierwszy producent kinematograficzny
Georges Melies – od sztuk magicznych do kinematografu
Georges Melies – mistrz „kinematografu atrakcji”
Chronologia
Propozycje lektur
III. Początki kina amerykańskiego
Rafał Syska
Edison
Czasy Dicksona
Czasy White’a
Czasy Portera
Inne wytwornie trustu
Biograph
Vitagraph
Essanay
Selig
Kalem
Lubin
Motion Picture Patents Company
Nickelodeony
Hollywood
Star system
Wytwornie niezależne
W orbicie Harry’ego Aitkena
Universal
Paramount
Fox
Metro Goldwyn Mayer
Inne wytwornie
Amerykańskie kino narodowe
Kosmopolityzm
Idealizm
Western – gatunek wczesnego kina amerykańskiego
Zakończenie
Chronologia
Propozycje lektur
IV. Trzy europejskie kinematografie narodowe la belle epoque –
Francja, Wielka Brytania, Włochy
Grażyna Stachowna
Francja – menedżerowie i artyści
Pathe-Freres – pod znakiem galijskiego koguta
Gaumont – pod znakiem margerytki
Film d’Art – pod znakiem sztuki
Louis Feuillade – ten trzeci
Fantomas wkracza na ekran
Wielka Brytania – szkoła z Brighton
Włochy – historia na ekranie
Chronologia
Propozycje lektur
V. David Wark Griffith: kino uczy się opowiadać
Michał Oleszczyk
Opowiadać obrazem: filmy dla wytworni Biograph (1908-1913)
Paradoksy historii: Narodziny narodu (1915)
Kolebka dziejow, kolebka kina: Nietolerancja (1916)
Wzloty i upadki: lata 1918-1929
Epilog: dwie proby dźwiękowe (1930-1931)
Filmografia
Chronologia
Propozycje lektur
VI. Skandynawia
Tadeusz Szczepański
Dania
Imperium Olsena
Konkurencja
Asta Nielsen i inni
August Blom, Forest Holger-Madsen i ich operatorzy
Benjamin Christensen
Z dala od rzeczywistości
Zmierzch
Autorskie kino Carla Theodora Dreyera
Szwecja
Pionierzy
Imperium Charlesa Magnussona
Victor Sjostrom
Mauritz Stiller
Georg af Klercker: w cieniu zapomnienia
Efterklang
Chronologia
Propozycje lektur
VII. Film niemiecki w epoce wilhelmińskiej i weimarskiej
Tomasz Kłys
Kino wilhelmińskie
Ufa
Ekspresjonizm
Kino niemieckie doby Nowej Rzeczowości
Gatunki kina weimarskiego
Kammerspiel
Inne gatunki
Weimarska krytyka i kultura filmowa
Chronologia
Propozycje lektur
VIII. Kino Rosji carskiej i Związku Sowieckiego
Joanna Wojnicka
Kino przedrewolucyjne
Emigracja
Wojna domowa; początki kina sowieckiego
Nowa Ekonomiczna Polityka i początki awangardy
Siergiej Eisenstein
Pudowkin i wytwornia Mieżrabpom-Ruś
Realizm czy propaganda?
Aleksander Dowżenko, tworca kina ukraińskiego
Chronologia
Propozycje lektur
IX. Złoty wiek burleski
Iwona Sowińska
Przemysł rozrywkowy na przełomie XIX i XX wieku
Odmiany niemej komedii filmowej
Gag: molekuła komizmu
Max Linder: pierwsza gwiazda kina
Mack Sennett, wytwornia Keystone i „slapstick kalifornijski”
Charlie Chaplin daje gagowi duszę
Keystone: 1914
Essanay: 1915-1916
Mutual: 1916-1917
First National: 1918-1923
United Artists: od 1923 do końca epoki niemej
Harold Lloyd: świat się śmieje
Buster Keaton: człowiek pod presją
U boku Fatty Arbuckle’a
Droga do samodzielności
Buster
Zakończenie
Chronologia
Propozycje lektur
X. Hollywood: epoka jazzu
Łukasz A. Plesnar
„Wielka Piątka”
„Mała Piątka”
Skandale obyczajowe i utworzenie MPPDA
Cecil B. DeMille: krol Hollywoodu
Erich von Stroheim: tworca filmowego naturalizmu
Lubitsch Touch
Friedrich Wilhelm Murnau: Kammerspiel w Hollywoodzie
Inni przybysze z Niemiec
Skandynawska fala
Miłość ponad wszystko: Gloria Swanson, Clara Bow, Ru...

Genres: Film, Nonfiction

964 pages, Paperback

First published January 1, 2010

Reviews

[staxho o · Rating 4 out of 5]

fajnie, że mamy po polsku jakikolwiek podręcznik z podstawową wiedzą, ale tym bardziej nie wiem, dlaczego takie Wiekopomne Dzieło jest napisane tak niedbale. wiadomo, że każdy autor pisze po swojemu, ale rozstrzał jakości rozdziałów jest gigantyczny; z jednej strony porządne teksty o rosyjskim, dokumencie, z tego co pamiętam to też o niemieckim i wczesnym amerykańskim, z drugiej aczytalny pseudointeligentny bełkot o prehistorii kina czy amerykańskie lata 20., które się czyta jak kompilację ubogich artykułów z wikipedii. nie u wszystkich autorów, ale zdarza się, że czuć to filmoznawcze wywyższanie się lol przyszedłem się dowiedzieć CZEGOKOLWIEK, bo nie wiem NIC, a bywają strony, gdzie prof. dr. hab. starają się zabłyszczeć (przed kim?) rzucając jakimś faktem zupełnie bez kontekstu albo próbując zmieścić na stronie jak najwięcej obcojęzycznych nazwisk i tytułów filmów. generalnie brakuje więc jakiejś naprawdę porządnej redakcji, która by wszystko ujednoliciła merytorycznie (no i stylistycznie trochę też..) do równego poziomu. podoba mi się ostatni rozdział, gdzie na paru stronach opisano wczesną filmografię mniej znaczących państw, ale dziwi mnie, że nie ma przy tym zupełnie nic na temat na przykład animacji (jakieś inne tematy też można by na pewno dopisać). no i na koniec, stosunkowo sporo tu literówek czy innych błędów korektorskich. tak naprawdę i to, i większość tego, co pisałem, to nic wielkiego i da się przeżyć, ale jakbym ja był autorem podręcznika, który aspiruje do podstawowej lektury w polskim filmowznawstwie na kolejne dekady, to chyba by mi trochę bardziej zależało.

[Szymon Kobyliński · Rating 5 out of 5]

This is what "formative book" means for me

[Julianna]

Przypomniało mi się, że całe kiedyś przerobiłam ☠️.

[Ada Raczkowska · Rating 4 out of 5]

Niektóre rozdziały są okropnie napisane tak że czytasz i nie rozumiesz o co chodzi, ale oprócz tego bardzo ciekawa i treściwa

[julia · Rating 5 out of 5]

zdałam na 4 więc piąteczka

[irysowe myśli]

filmoznawcza biblia

[Szymon · Rating 5 out of 5]

jak nie zdam to wina lubelskiego