Kể từ khi biết tới Spiderum, mình bắt đầu có cơ hội được tiếp cận với nhiều đầu sách phi hư cấu phong phú về mặt đề tài, cung cấp bộ khung lý thuyết lẫn những trải nghiệm đậm tính cá nhân về hầu hết những lĩnh vực mà mình quan tâm, từ việc du học, cách thức xin học bổng, vùng biên triết học/chủ nghĩa khắc kỷ, kinh tế học hay thương mại điện tử. Tuy nhiên, do đang là một sinh viên đại học, vẫn đang trong quá trình quẩn quanh với vô vàn những quyết định và định hướng nghề nghiệp cho tương lai, “sách nghề” luôn là một trong những lựa chọn được mình ưu tiên hơn cả.
Trước đây, mình cũng đã từng tiếp xúc với Ngành xã hội và nhân văn có gì?, cuốn cẩm nang “nhỏ mà có võ” đưa mình du hí tới thế giới muôn màu muôn vẻ của các ngành xã hội nhân văn và khi gấp sách lại, mình cũng đã gom góp thêm được những trải nghiệm đọc vô cùng bổ ích. Vì vậy, trong những ngày hậu-thi-cử thảnh thơi như những ngày gần đây, mình quyết định tìm tới Người trong muôn nghề - cuốn sách có thể được xem là “già đời” nhất trong bộ sưu tập “sách nghề” của Spiderum - một công trình dày công được viết ra với mục đích cung cấp cho độc giả cái nhìn tổng quát về thị trường nghề nghiệp trong nước, những định hướng việc làm hòa hợp được các tiêu chí vừa phù hợp với sở thích, năng lực của bản thân, vừa đáp ứng được nhu cầu của xã hội. Nhìn chung, cuốn sách đã không làm mình thất vọng.
Nếu như “đứa em” của nó - Ngành xã hội và nhân văn có gì? - đã rất thành công trong việc khu biệt phạm vi lĩnh vực được đề cập chỉ ở riêng ngành xã hội và nhân văn, thông qua việc đi từ bao quát tới cụ thể về vai tr��, thực trạng và tiềm năng phát triển phát triển của nhóm ngành này tại Việt Nam, đi kèm cùng những chia sẻ đặc biệt chân thành từ những đàn anh, đàn chị đã có thời gian hoạt động trong ngành từ sớm, thì Người trong muôn nghề, đúng như tên gọi, lại cơi nới phạm vi tìm tòi ở nhiều nghề nghiệp, thuộc rất nhiều nhóm ngành khác nhau, từ kỹ thuật, y dược, công nghệ thông tin, kiểm toán, marketing, dự án cộng đồng hay thậm chí là nghệ thuật.
Vẫn tiếp tục và cách triển khai vấn đề truyền thống: đi từ khái quát đến cụ thể, từ bề nổi tới bề sâu, từ kiến thức chuyên môn cho tới trải nghiệm thực tế của chính những người trong cuộc, tuy nhiên, cuốn sách vẫn có “bí kíp” hết sức độc đáo để khiến độc giả không cảm thấy nhàm chán, cũng như gia tăng hiệu quả truyền tải thông tin.
Về hình thức, cuốn sách được trình bày như một cuốn tập san đầy màu sắc và những tấm hình minh họa; đề mục, tiêu mục được phân chia rõ ràng; hệ thống bảng biểu, sơ đồ cũng được thể hiện sao cho thật dễ theo dõi. Trong suốt quá trình đọc sách, mình không dễ bị rơi vào tình trạng “hoa mắt ù tai” do phải tiếp xúc với một khối lượng lớn thông tin trong thời gian dài (một hiện tượng tương đối thường gặp khi mình cầm trên tay các cuốn sách thuộc dòng phi hư cấu), mà vẫn có những khoảng nghỉ thích hợp để ngó cái này, dòm cái kia. Đặc biệt, cuối mỗi chương còn tích hợp những đoạn mã QR dẫn tới trang chủ của Spiderum và TopCV, trang thông tin tuyển dụng/việc làm lâu đời được nhiều bạn trẻ biết tới. Đây đồng thời cũng là một cách để mở rộng phạm vi tiếp nhận thông tin hết sức sáng tạo mà mình chỉ mới nhìn thấy lần đầu.
Về nội dung, chương đầu của sách tiếp cận người đọc ở góc độ lựa chọn môi trường làm việc (nhà nước, các tập đoàn lớn, các công ty khởi nghiệp hay freelancer). Ở từng phần, nhóm tác giả đều cố gắng chỉ ra những ưu, nhược điểm của từng địa điểm mà theo đó, việc lựa chọn được môi trường phù hợp sẽ là một trong những bước đầu tiên để bắt đầu sự nghiệp trong tương lai. Nối tiếp chương một, chương hai của sách là một cuốn sổ tay ghi chép cẩn thận những yêu cầu, đặc điểm của từng ngành nghề cụ thể. Tất nhiên, bởi những giới hạn về mặt dung lượng, các bài viết được lựa chọn trong sách không thể hoàn toàn đi sâu một cách đầy đủ, chi tiết tới từng chân tơ kẽ tóc, mà chỉ cố gắng phác thảo nên bức tranh chung để cung cấp cho bạn đọc những nét khái lược về ngành nghề mà mình dự tính tìm hiểu, đồng thời chia sẻ những trải nghiệm chân thực của chính người viết bài. Dẫu vậy, bằng việc triển khai vấn đề dung dị cùng sự đa dạng trong cách trình bày, theo mình, chương hai của sách vẫn là một trong những chương tinh tuyển và có tính ứng dụng cao nhất. Cuối cùng, ở phần cuối, chương ba là quá trình tổng kết và đưa ra những lời khuyên cần thiết để người trẻ sẵn sàng vào nghề, từ việc tự tôi rèn một ý chí bền gan, hình thành một lối ứng xử khéo léo cho tới việc học tập các kỹ năng bổ trợ không-thể-không-biết như kỹ năng viết CV hay kỹ năng phỏng vấn trước nhà tuyển dụng. Đặc biệt, nổi bật ở phần này còn là mục trắc nghiệm sở thích nghề nghiệp theo Holland, với hai phiên bản từ 18 - 22 và trên 23 tuổi, đều là những công cụ hỗ trợ hết sức thú vị để mình có thêm cơ sở để tin tưởng hơn nữa vào những lựa chọn của bản thân.
Nhìn chung, vấn đề việc làm bao giờ cũng là một vấn đề khiến cho chúng ta phải không ngừng trăn trở, đặc biệt là đối với mình, với bạn, với chúng ta - những người trẻ đang buộc phải ngày đêm loay hoay cùng những hoài nhớ, nuối tiếc, bối rối, hoang mang cùng nỗi sợ sai lầm. Tuy nhiên, Taylor Swift, một trong những cá nhân truyền cảm hứng bậc nhất trong cuộc đời mình, trong bài phát biểu nhận bằng Tiến sĩ Danh dự tại Đại học New York (Hoa Kỳ), đã từng nói như thế này: “Những sai lầm mà tôi gặp phải đã dần trở thành trải nghiệm, dẫn lối tôi tới những điều đẹp nhất trên đời. Nỗi hổ thẹn vì đã làm rối tung mọi thứ là một phần không thể thiếu đối với cuộc sống con người. Hãy tự đứng dậy, từ rũ bỏ và tự nhận thức được rằng ai đó vẫn muốn đồng hành cùng bạn và sau đó cùng cười xòa về điều đó. Đó chính là một món quà.”
Món quà của chúng ta chính là việc chúng ta còn trẻ, chúng ta còn có thời gian, có bạn bè ở bên và có cả những cá nhân đi trước - những người không ngại chia sẻ những điều họ biết để con đường chúng ta phải đi không còn trở nên quá đỗi gập ghềnh, để điểm đến mà chúng ta phải tới không còn quá đỗi hoang mang. Và mình vẫn luôn cảm thấy thật may mắn khi đã phần nào tìm thấy được những con người tuyệt vời ấy ở chính cuốn sách này.