Voltaire

by Jean Orieux

Tout le monde connaît Voltaire. Chacun a sur lui son idée - pour ou contre - c'est la même. Quand on s'enfonce dans sa vie, le foisonnement des faits, les pirouettes du personnage, ses contradictions, ses escamotages donnent le vertige. D'Alembert en définissant Voltaire l'a reconnu indéfinissable. Il l'appelait : " Monsieur le Multiformes ". En faisant rayonner son génie personnel - et le génie français à travers toute l'Europe, Voltaire s'embarrassait fort peu des propagandes nationalistes. Pour lui et pour ceux qui l'entendaient, l'Europe a existé : c'était l'Europe des Lumières, la plus civilisée, la plus humaine des patries. Ce sont six années que Jean Orieux a consacrées à Voltaire, six années passées, dit-il, " dans la meilleure compagnie qui ait peut-être jamais existé ". Le résultat est cette biographie à la fois tumultueuse, riche, chatoyante, à l'image du fascinant personnage qu'elle met en scène.

Genres: Biography, Philosophy

830 pages, Paperback

First published January 1, 1966

About the author

Jean Orieux était un romancier et biographe français.

Jean Orieux was a French novelist and biographer.

Reviews

[Peiman E iran]

‎دوستانِ گرانقدر، زنده یاد <ولتر> اندیشمند و نویسندهٔ معروفِ قرنِ هجدهم است که از او با نامِ "پدر انقلاب فرانسه" و " باغبان انقلاب" یاد میکنند. وی یکی از پُرنویس ترین و خستگی ناپذیرترین نویسندگانِ تاریخ است... این مردِ بزرگ از نظرِ بی باکی و جسارت در مبارزه با دین و دینکاران و روحانیونِ شیادِ دین فروش، در سراسرِ تاریخ، بی مانند است... او باعث روشنی و آگاهیِ جوانانِ فرانسوی و برخی از اروپاییان شد و آنها را از فاضلابِ دین و مذهب رهانید
‎او را بخاطرِ اندیشه های نابی که داشت و مخالفتش با روحانیون، از فرانسه به انگلستان تبعید کردند... امّا با اینکار این اندیشمندِ گرامی، آزادی بیانِ بیشتری پیدا نمود و با نوشته ها و نامه هایِ فلسفی و آگاهی دهنده ای که به فرانسه میفرستاد، نخستین بذرهای انقلاب را در فرانسه پاشید
‎او بعد از سه سال به فرانسه بازمیگردد. ولی بدونِ اطلاع وی و بدونِ مجوز، کتابی با عنوانِ <نامه های فلسفی> از او به چاپ میرسد که باعث میشود وی در سن چهل سالگی از سرزمینش فراری شود، چراکه پیامِ این کتاب، انتقاد شدید از دستگاه حکومتی و کوبیدنِ نهادِ دین و مذهب و بی ارزش نمودنِ روحانیونِ مذهبی و اشراف زاده های مفت خور در فرانسه میباشد
‎او معتقد بود که پادشاهان لقب و عنوان میفروشند و دینکاران و دین فروشان، کاخ هایِ بهشت را میفروشند و اگر کسی با دینِ دروغین آنها مبارزه کند، او را در راه خدایِ دروغین و موهومشان قطعه قطعه کرده و میسوزانند، لذا جوانان را تشویق میکرد تا دست به دست یکدیگر داده و دین و مذهب را نابود کنند
‎این فیلسوفِ بزرگ، همیشه میگفت که برایِ انجامِ عدالت و راستی و خوبی، نیازی به خدا و مذهبیانِ بیخرد نیست... او کتابهای به اصطلاح آسمانی را بچگانه قلمداد کرده و این کتب را بی ارزش و بی مغز میدانست و معاد و نبوت و وحی را ابلهانه و بیخردانه خطاب میکرد و این موضوع را که هرچیزی بر رویِ زمین و هر رویداد پیش آمده بر روی زمین خواستِ خداوند است را مسخره میکرد و آن را خنده آور میدانست... او مذهبیان و دینکاران را خشک اندیش و نادان خطاب میکرد و همین موضوع متعصبانِ مذهبی را خشمگین کرده بود و به خونِ وی تشنه بودند.. امّا این فیلسوفِ گرانقدر، تحتِ حمایتِ شش پادشاه بزرگِ اروپا و ملکه های مشهورِ اروپایی بود و نزدِ تمامی آنها از محبوبیتِ بسیاری برخوردار بود
‎او از یهودیت نفرت داشت، زیرا میگفت آنها باعث شدند مسیح که انسانی معمولی و یهودی بود، بزرگ جلوه داده شده و از او شهید جاودانی ساختند
‎این بزرگمردِ تاریخ اعتقاد داشت که تا زمانی که انسان های ساده لوح و نادان وجود دارند، دین و مذهب نیز وجود خواهد داشت و وجود احکام دینی و به اصطلاح علومِ الهی و اینکه میگویند علم و دانش در دین و مذهب وجود دارد را همچون زهری در غذا میدانست

‎برخی از جملاتِ زنده یاد <ولتر> را در زیر برایتان مینویسم
------------------------------------------------------------------------------
نخستین دینکار و روحانی، نخستین کلاه برداری بود که به نخستین انسانِ ناآگاه برخورد کرد
-------------------------------------------------------------------------------
پاپ از دستش کاری ساخته نیست، ولی پایش را میبوسند
-------------------------------------------------------------------------------
تا زمانی که ابلهان و شیادان وجود دارند، ادیان مختلف نیز وجود دارد
-------------------------------------------------------------------------------
دیرباوری اساسِ خردمندی است
-------------------------------------------------------------------------------
خشک اندیشی ترکیبی است از خرافات و نادانی که بیماری تمامِ دوران ها بوده است
-------------------------------------------------------------------------------
فیلسوفان باید همیشه دو یا سه پناهگاه داشته باشند تا از شرّ سگ های وحشی در امان باشند
-----------------------------------–-------------------------------------------
قاتلان را مجازات میکنند، امّا اگر آدمکشی با صدایِ طبل و شیپور همراه باشد ، با خود، افتخار به همراه می آورد
------------------------------------------------------------------------------
ماورالطبیعه گفتگویی است میان ِ دو انسان که یکی از آنها نمیداند چه میگوید و آن یکی نیز از حرف های او سر در نمی آورد
-------------------------------------------------------------------------------
امیدوارم این ریویو برایِ شما دوستانِ خردگرا، مفید بوده باشه
‎<پیروز باشید و ایرانی>

[Omar Abu samra]

كتاب ضخم ، سيرة اكثر من تأريخية ، كتاب مهم جداً ويستحق القراءة مجدداً

[John]

What a turbulent life: fleeing, returning, repeat. Voltaire was so witty, but so, so arrogant and jealous. And utterly unable to control himself. He certainly was a free thinker, but also clung to convention when it suited him. When he felt injustice upon himself, he wanted the establishment to come to his side.

My favorite section was Voltaire's time with Madame du Chatelet, roughly the second quarter of the book. They made a fascinating couple. The author seemed to spend too much time on the last third of Voltaire's life. The stories and anecdotes seem longer without reason.

A book I am glad to have read. I didn't know much about Voltaire previously, though he is referenced often. I'm not sure what I think of him. He seems a bit overrated. Certainly he had some thoughts ahead of his time. But I am not sure he deserves as high a pedestal as he is placed on.

[Bernard Sintobin]

Merkwaardig boek over een merkwaardig man.
Tijdens de lectuur van dit magnum opus (bijna 1000 bladzijden) balanceerde ik tussen een quotering van 2 tot een quotering van 5. Jean Orieux (1908-1990) presteert immers het bijna onmogelijke, zijnde de biografie van een man die groter was dan zijn (achttiende) eeuw en die onwaarschijnlijk veel geschreven en gedaan heeft maar hij doet het in een (Franse) taal die old-school is, barok, ‘châtié’, met eindeloos veel anekdotes en (rand)personages en met uitweidingen die soms niet te volgen zijn. Dit boek lezen is dus ‘werken’! Toch geef ik het een eindscore van 4 omdat ik uiteindelijk - en misschien deels dankzij al die uitweidingen - wel degelijk een goed idee gekregen heb van het fenomeen, het monument Voltaire.

Voltaire!
Wat een intellect! Wat een werkkracht (zelfs na zijn 80 jaar bleef hij waanzinnig actief!)! Wat een homo universalis en wat een moeial! Alleen de opsomming van wat hij allemaal gedaan heeft zou tientallen bladzijden vergen: dichter, theaterauteur, romancier, briefschrijver (duizenden brieven), influencer, wetenschapper, ondernemer, mensenrechtenactivist, gastheer, entertainer, bouwer, ‘politieker’, zonder ooit één mandaat gehad te hebben, vrijdenker, polemist, raadsman/inspirator van vorsten (Frederik de Grote van Pruisen, Catharina II van Rusland, …), verdediger van burgers die ten onrechte veroordeeld waren door een religieus-intolerante rechtspraak, speculant, belegger, investeerder, sponsor van auteurs, weldoener van een heel dorp, …

De man was waanzinnig intelligent, kon zijn ideeën verwoorden zoals in die tijd niemand dat kon. Hij bleef zichzelf als verlicht denker, antiklerikaal maar deed regelmatig alsof hij meeheulde met kerk en koning om zijn vel te redden en vooral om zijn (enorme) ambitie te kunnen realiseren. Hij was zowel bescheiden als waanzinnig arrogant, hij was vrijgevig en krenterig tegelijk, hij kon zalven en schelden, polemiseerde dat het een lieve lust was, belandde hierdoor regelmatig is de problemen (met processen, gevangenschap en zelfs het risico om fysiek geëlimineerd te worden). Zijn trots, zelfgenoegzaamheid en zijn onstilbaar verlangen naar erkenning maakten van hem een rusteloze ziel, ook iemand die regelmatig domme dingen deed, overheden nodeloos voor het hoofd stootte, waanzinnig veel vrienden maakte maar er bijna evenveel van zich vervreemde.

Zijn literaire nalatenschap is onduidelijk: zijn toneelstukken worden al lang niet meer opgevoerd, afgezien van Candide is zijn fictie-bibliotheek grotendeels vergeten, zijn politiek-maatschappelijke geschriften/essays waren vooral relevant (en choquerend) in zijn tijd, zijn poëzie was hoofdzakelijk tijdsgebonden en is nu niet meer leesbaar. Alleen zijn waanzinnige collectie aan brieven - waaruit Orieux bijzonder veel geput heeft - hebben literaire en historische relevantie.

Er zijn wel diverse verrassende aspecten aan de man, zoals het feit dat hij - hoewel heteroseksueel - nooit getrouwd is en ook geen kinderen had, dat hij wel 17 jaar samengewoond heeft met een vrouw (Emilie de Châtelet), die hij liefhad maar met wie hij vooral een fantastische intellectuele symbiose had (samen hebben zij het werk van Isaac Newton gevulgariseerd en bekend gemaakt in Europa). Het feit dat hij erin geslaagd is om meer dan 20 jaar te wonen en te werken in de schaduw van het fundamentalistisch-calvinistische Genève. Het feit dat hij een drietal rechtszaken - ver van zijn bed - waarin gewone burgers door een totaal gebiasede rechtspraak ten onrechte veroordeeld (en geëxecuteerd) werden, soms 10 jaar lang zelf onderzocht en via intensief lobbywerk erin slaagde om vonnissen te laten herroepen en die burgers eerherstel te bezorgen.

Orieux overdrijft misschien een beetje in het detail van het levensverhaal en vergeet soms om de denker Voltaire te kaderen in zijn tijd en zijn tijdgenoten maar al bij al kreeg ik toch een goed beeld van van de echte verlichte denker die hij finaal toch was.

Tot slot nog aangeven dat deze biografie ook een merkwaardig licht brengt op de 18de eeuw, In Frankrijk maar ook daarbuiten, met de excessen van de diverse ‘ancien regimes’, de macht en de intolerantie van de katholieke kerk, het dikwijls belachelijke gedrag van de hogere klasse (men deed elkaar continu processen aan wegens smaad en eerroof en het systeem ging daar graag in mee) … geen verrassing dus dat aan het einde van die eeuw het volk het allemaal welletjes vond en via meerdere revoluties het einde maakte aan al die excessen.

[Czarny Pies]

Voltaire de Jean Orieux offre au lecteur un flux d'anecdotes mais il ne présente aucune de vision de l'homme dans l'ensemble. Le livre essaie de plaire avec des tres nombreux quolibets et commentaires sarcastiques mais il finit par assommer le lecteur.
Le portrait que fait Orieux de Voltaire est assez négatif. C'était un mécréent qui croyait que la religion était une bonne chose pour le peuple. Il était contre la démocracie et l'alphabétisation des masses. Il couchait vraisemblablement avec sa nièce mais avait quand meme une grande foi dans sa vertu propre.
Orieux semble penser que Candide est la seule bonne chose que Voltaire a écrit et que ses nombreuses pièces de théatres dans le style de Racines sont toutes médiocres. En plus, Voltaire refuse de reconnaitre le grand talent de Shakespeare. "Le Grand Will n'est pas du tout pour lui un grand mort, une idole vénérée. C'est un ennemi personnel, présent, militant et intolérable." (p. 729)
Orieux souligne le fait que Voltaire avait l'esprit très querelleur. "Voltaire ne pouvait laisser pourir ses enemis: ils les ressuscitait pour les attaquer,et les faisait durer par son acharnement." (p. 558)
Aussi Voltaire était excessivement théatral dans la vie. "On se demande si Voltaire joue davantage la comédie sur scène ou dans la vie." (p. 251) Il raconte la réaction de trés mauvais gout quand il a appris la nouvelle de Le Kain qui avait interpreté bien des roles crées par Voltaire. "Le Kain était mort la vielle! Voltaire poussa un grand cri et extériorisa sa douleur avec tout le talent qu'exigeait la fin d'un si grand acteur. Cela fit pour son arrivée une très belle scéne de la 'sensibilité'". (p 742)
Normalement, Voltaire était peu sincère et aimait flatter les grands. "Ne nous posons pas de question de la sincérité de l'éloge (du roi Louix XVI) ... mais admirons l'opportunité de (l'avoir fait)." (p. 732)"Il sait faire des bons placements en fonds et en flatterie." (p. 299)
Orieux loue Voltaire surtout pour les nombreuses occasions où il s'est intervenu pour le compte d'un in indiviu qui était victime de l'injustice du système juridiques. Voltaire défendait ces causes énérgiquement et courageusement. Les abus contre lesquels il combattait étaient vraiment monstrueux. Pour ces efforts, Voltaire mérite vraiment tous les élogues qu'il recoit d'Orieux.
Aussi, Orieux laisse voir son grande admiration pour Voltaire dans les cents dernières il s'indigne contre tous ses enemis et critiques surtout chez le clergé. Il est outré par le fait que l'archévêque de Paris ait refusé des funérailles catholiques à Voltaire. Voltaire a éte la victime de "la haine la plus furieuse du clan des dévots." (p. 775). Orieux trouve les actes des autorités ecclésiastiques absolument ignoble car finallement Voltaire a été un saint. "Il est de nature du feu et de la lumière. Il a été un rayon inaltérable de l'Intelligence, un soufle de l'Esprit, pénétrant tous les esprits épris de liberté et de justice. Il est la vie." (p. 795) C'est trop. L'archévêque avait entièrement raison de refuser un enterrement chrétien à un mécréent si intransigent. Ca été une insolence de la part de Voltaire d'en avoir demandé un.

[Nasser Al-Mutairi]

كان هذا الكتاب جليسي لمدة أسبوعين لأنه كتاب ضخم، مسهب في تفاصيله عن فولتير، من ميلاد فرانسوا أورويه حتى وفاة فولتير والأربع وثمانين عامًا بينهما.

بذل المترجم المرحوم عبود كاسوحة جهد جبار في ترجمة هذا العمل الضخم، الذي رغم أنه يفترض معرفة تفاصيل عديدة عن فولتير عنه قبل قراءته لكن لم يمنعني هذا من الاستمتاع برجل التنوير الأول في فرنسا.

[Julien Meyer]

La vie de Voltaire elle-même est passionnante et extraordinaire, et rien que pour cela le livre mérite d'être lu et se lit avec plaisir. J'ai plus de problèmes avec l'auteur. Son style est ampoulé, inutilement sophistiqué, il n'arrête pas d'ajouter des commentaires et des jugements personnels sans intérêt sur les personnages. Plus gênant, l'auteur se noie dans une mer de détails peu intéressants et assez répétitifs, notamment sur les visiteurs ou les visites de Voltaire. Je comprends que les anecdotes sont importantes pour comprendre le personnage, et que celui-ci se révèle dans ces interactions, mais on n'a pas besoin de les connaître toutes, et de savoir si Voltaire était dans le jardin à ce moment là, ou de savoir ce qu'il a mangé à l'auberge où il s'est arrêté. Inversement, l'auteur passe pratiquement sous silence l'oeuvre littéraire de Voltaire: aucune mention de Zadig, de l'Ingénu, de Micromégas, seul Candide est détaillé, et encore - quel dommage - Orieux ne parle pratiquement pas de la réception du livre par le public et l'Europe de l'époque, alors qu'il consacre des chapitres entiers à l'accueil réservé à des tragédies de Voltaire sans intérêt et oubliées.
En définitive, c'est Voltaire qui sauve le livre. Il y a probablement de meilleures biographies, mais à défaut, vous pouvez lire celle-là.

[Fred Eisenhut]

Wonderful.