Sağırdere

by Kemal Tahir

Sağırdere’de, Kemal Tahir, hikayesini köy - kent ikilemi üzerine kurarken, yoksul köylünün küçük dünyasını olanca sadeliği ve samimiyetiyle anlatır. Çocuksu bir aşkla tutulduğu kıza kavuşamayan Mustafa’nın köye katlanamayıp Ankara’ya çalışmaya gitmesi, orada bütün zorluklara rağmen tutunmaya çalışması, kent hayatını görüp, kendini sorgulamaya başlaması, sonrasında ise değişerek köye geri dönmesini anlatan "Sağırdere", bir yandan da naif bir aşk ve ergenlik hikayesidir. Bu pastoral roman, küçük, yoksul ama yaşam dolu dünyaların içine bizi yeniden taşırken, feodal dünyanın acımasızlığını da göz önüne seriyor...

Genres: Turkish, Turkish Literature, Fiction, Roman

296 pages, Paperback

First published January 1, 1955

About the author

15 Nisan 1910’da İstanbul’da doğdu. 21 Nisan 1973’te İstanbul’da yaşamını yitirdi. Asıl ismi Kemal Tahir Demir. Deniz yüzbaşı olan babası, Sultan II. Abdulhamid’in yaverlerinden. Babasının görevleri nedeniyle ilk eğitimini Türkiye’nin çeşitli yerlerinde tamamladı. 1923’te İstanbul Kasımpaşa’daki Cezayirli Hasan Paşa Rüştiyesi’nde mezun oldu. Galatasaray Lisesi’nde 10’uncu sınıftayken öğrenimini yarıda bıraktı. Avukat katipliği, Zonguldak Kömür İşletmeleri’nde ambar memurluğu yaptı. İstanbul’da Vakit, Haber, Son Posta gazetelerinde düzeltmenlik, röportaj yazarlığı, çevirmenlik yaptı. Yedigün, Karikatür dergilerinde sayfa sekreteri oldu. Karagöz gazetesinde başyazarlık, Tan gazetesinde yazı işleri müdürlüğü yaptı. 1938’de Nâzım Hikmet’le beraber Donanma Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nde “askeri isyana teşvik” suçlamasıyla yargılandı. 15 yıl hapse mahkum oldu. Çankırı, Çorum, Kırşehir, Malatya ve Nevşehir cezaevlerinde yattı. 12 yıl sonra 1950’de genel afla özgürlüğüne kavuştu.

İstanbul’a döndükten sonra bir süre İzmir Ticaret gazetesinin İstanbul temsilciliğini görevinde bulundu. “Körduman”, “Bedri Eser”, “Samim Aşkın”, “F. M. İkinci”, “Nurettin Demir”, “Ali Gıcırlı” gibi takma isimlerle gazetelere tefrika aşk ve macera romanları, senaryolar yazdı. Fransızca çeviriler yaptı. 6-7 Eylül olayları sırasında tekrar gözaltına alındı. Harbiye Cezaevi’nde 6 ay yattı. Çıktıktan sonra 14 ay kadar Aziz Nesin‘le birlikte kurdukları Düşün Yayınevi’ni yönetti. Edebiyata şiirle başladı. İlk şiirleri 1931’de “İçtihad” dergisinde yayınlandı. Yeni Kültür, arkadaşlarıya birlikte kurdukları “Geçit”, Var, Ses dergilerinde şiirleri çıktı. İlk önemli eseri olan 4 bölümlük “Göl İnsanları” uzun öyküsü Tan gazetesinde tefrika olarak yayınlandı, 1955’te basıldı. Yine 1955’te basılan “Sağırdere” romanıyla adını duyurdu. İstanbul’u bir çerçeve gibi alıp Türklerin Osmanlılıktan Cumhuriyet’e geçişini incelediği “şehir romanları” dizisinin ilk kitabı “Esir Şehrin İnsanları” 1956’da yayınlandı. Bu kitapta Mütareke dönemi İstanbul’unu anlattı. Dizinin diğer kitabı olan “Esir Şehrin Mahpusu” 1961’de, “Hür Şehrin İnsanları” 1976’da basıldı.

Kemal Tahirİlk kitaplarında daha çok köy ve köylü sorunlarına eğildi. Daha sonra Türk tarihinin ve özellikle yakın tarihin olaylarını ele aldı. “Devlet Ana“da, kuruluş sürecindeki Osmanlı toplumu ve yönetim sistemini, “Kurt Kanunu”da Atatürk’e karşı düzenlenmek istenen İzmir suikastini, “Rahmet Yolları Kesti” ve “Yedi Çınar Yaylası”nda ağalık kurumu ve eşkıyalık olgusunu inceledi. “Yorgun Savaşçı”da Anadolu’daki başsız, öndersiz ulusal güçlerin birleşip Ulusal Kurtuluş Savaşı’na başlamasına kadar geçen dönemi anlattı. “Bozkırdaki Çekirdek”te de köy enstitüleri üzerinde durdu. Kemal Tahir’in düşüncelerindeki çıkış noktası Marksist görüş ile Türkiye gerçeği arasındaki bağlantı sorunuydu. Siyasi eylemlere de katılmış bir yazar olarak, Türkiye’de kendi algıladığı siyasal, sosyal, kültürel yapı ile Marksist görüşün sunduğu çözüm arasında bir çelişki görüyordu. Türk toplum yaşamına uymadığına inandığı Batılılaşmaya ilişkin yargısı da bu Marksist çözümü yetersiz bulmasına bağlıydı. Çünkü Marksizim, “Türkiye’de 2’nci Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinin siyasal ve kültürel uygulamalarını bir ticaret burjuvazisi devriminin sonucu” olarak değerlendiriyordu. Kemal Tahir ise böyle bir sınıfın varlığından kuşkuluydu. Böylece hem Marksist görüşün, hem de Batılılaşmanın ürünü olan Cumhuriyet dönemi resmi tarih görüşünün aşılması düşüncelerini belirleyen temel nokta oldu.

“Devlet Ana”da Osmanlı toplumunun kölecilik ve feodalizmden çok farklı ve insancıl bir temel üzerine kurulduğunu anlatmayı amaçladı. Diğer romanlarında da “Türk insanı ve Türkiye özeli” olgusunu ortaya çıkarmaya çalıştı. Toplumsal gerçekçi çizgide sürdürdüğü yazarlık yaşamında eserlerinde yalın bir dil kullandı. Diyaloglarla zengileştirdi, karizmatik karakterler yarattı. En üretken romancılarımızdan biri oldu.

Reviews

[Burak Kuscu · Rating 5 out of 5]

Uzun zamandır okuduğum en içten, en bizden, en samimi hikâyelerden biri.

Usta işi bir ilk roman. O kadar güzeldi ki, masal gibiydi. İkinci kitap Körduman'ı da hemen edinip okuyacağım.

Kemal Tahir'i yeni keşfettiğim için çok üzgün olsam da, onu ve anlatımının mükemmelliğini tam anlamıyla idrâk edebilecek bir yaşta okumak yine de benim açımdan çok güzel oldu. Siyasi görüşü, hayatı, her şeyi bir tarafa, romancılığına kimsenin diyecek tek kelimesi olamaz.

Yaşar Kemal gibi ustaların ekolü olan "Köylü, köy ağızı" ustası değil Kemal Tahir. Biraz daha entelektüel ve aydın kesimin sesi oluyor aslında kitaplarında ama Sağırdere tam bir köy kitabı. Çankırı'nın Yamören'inde geçiyor çoğunlukla. Ortasından Sağırdere akan bir köy işte. Klasik köylü çekişmeleri bizi sarsacak yalınlıkta aktarılmış. Özellikle hepimizin unuttuğu bazı folklorik davranışlar beni benden aldı. Ne tuhaf işler varmış, ama bir o kadar da güzel. Sonraları kahramanımız Mustafa'nın yolu Ankara'ya, gurbete düşüyor. Orada da inşaat işine girince kitap iyiden iyiye beni içine çekti. (İnşaat Mühendisiyim) O yıllardaki inşaatlarda yaşananlar, halen devam eden bazı kokuşmuşlukların o zaman da var olması, çok etkiledi beni.

İçerisinde aşk da var ama ne bildiğimiz romantik aşklardan, ne de köylünün düştüğü "kara sevda". Mustafa seviyor. Çok seviyor ama kendine bile itiraf edemiyor. Daha 15-16 yaşında. Ne yaşadığını aslında kendisi de bilmiyor. Yakında öğrenecek besbelli. Onunki diğer arkadaşlarınınkinden daha farklı. Bunu sezse belki farklı davranırdı bilemem.

Köylü kurnazlığı, büyük şehir acımasızlığı, para kazanmanın zorlukları, köyden şehre, gurbete düşenlerin yaşadığı o masum zorluklar. Adeta bir Kemal Sunal filmi izliyorsunuz.

Var ol Kemal Tahir.

Çok güzeldi, çok!

[İlhanCa · Rating 5 out of 5]

Kemal Tahir’in "Sağırdere" adlı romanı, yazarın diğer eserlerinde olduğu gibi etkileyici ve derin bir anlatı sunuyor.

Köy yaşamını, insanın zor günlerde yaşanılan hayatı ve toplumla olan mücadelesini, gerçek Anadolu kültürünü tüm eksileri ve artılarıyla gözler önüne seren bu roman gerçekten on numara.

Her ne kadar "Esir Şehir Üçlemesi" ayarında olmasa da, Kemal Tahir’in kaleminden çıkan harika bir eser olduğunu söyleyebilirim. Roman, kahramanımızın köyden şehre uzanan hikayesiyle bireysel bir yolculuğu işlerken aynı zamanda toplumsal gerçeklere de ayna tutuyor. Diyaloglar, muhabbetler süper keyifli. Feodal düzenin baskıları, sınıfsal eşitsizlikler, fakirlik, çıkar ve insan ilişkileri o kadar gerçekçi anlatılmış ki adeta bir film senaryosu gibi akıcı bir şekilde ilerliyor.

Anadolu kültürünü tanımak ve anlamak isteyen herkesin mutlaka okuması gereken bir eser. Hem dili hem de olay örgüsüyle çok iyi bir eser.

[Ömer Faruk · Rating 4 out of 5]

Karakter inşasına diğer romanlarından daha fazla odaklanmış bir gurbet romanı. Hacminin yarısında köyü, diğer yarısında Ankara'nın kent bölgesini mekan olarak işlemiş, başkarakterini 15-16 yaşlarında gurbete çıkan Mustafa isimli bir köylü çocuğunun oluşturduğu eser.

Başkarakter Mustafa, Bozkırdaki Çekirdek romanındaki eğitmen Murat'ın kardeşi. Eser aşık olduğu ve reddedildiği kız başka birine kuma olarak gelin verilince köy yerinde barınamayacağını anlayan Mustafa'nın yoldaşı Vahit ile Ankara'ya gurbete çıkması üzerinden işlenmiş. Gurbete çıkan köylülerin orada birbirlerini ezmesi, birbirlerinden faydalanmaya çalışmaları, güçlü olanın, inatçı olanın ve şansı yaver gidenin tutunabildiği, tutunamayanın alay edilmek pahasına köyüne döndüğü konuları kendine yer buluyor.

Yazar Anadolu köylüsünün kurnazlığı ve küçük dünyası hakkındaki görüşlerini Cemal Usta'ya söyletmiş. Mustafa'nın tiyatro oynayarak kendini çıraklıktan ustalığa çıkarışını, sıla hasreti çekmesine rağmen kuyruğu dik tutuşunu; ve sair kurnazlıklarını anladığını Cemal Usta, azarlar tonda ama babacan bir şekilde Mustafa'ya söylüyor.

Roman Mustafa'nın kazandığı paralarla köyde hava atacağı ufak tefek eşyalar, giyim kuşam, silah vesaire satın alarak köye dönüş kararı alması ile son buluyor. Tam olarak son sahnesi ise Mustafa'nın bakkaldan son alışverişini yaparken, bakkalın, köylüsü ve hasmı Hasan'ın borcu olduğunu bildirdiği sahne. Bu sahnede şehirli birinin Yamören köylüsüne dolandırıcı demesini sindiremeyen Mustafa borcun miktarını dahi bilmeden hasmı Hasan'ın borcunu kapatıyor. Yine köylüyü bireyleşememekle tenkit etmekte yazar.

Bir diğer dikkat çekici husus Yamören köyünde köylüyü bezdiren bir ağa sisteminin olmayışı ve köyün hocasının ise ahlaksız uğursuz din tüccarı takımından biri olarak anlatılmayıp safi insani yönleriyle alelade bir köy imamı şeklinde bir yan karakter olarak tasvir edilmesi. Bu durum diğer romanlarında işlediği ağa, hoca, eşkıya motiflerinin, yazarın bir önyargısı olmadığı, Anadolu köyü ve köylüsünün çeşitlilik arzettiğinin, ona tek bir gömlek biçilemeyeceğinin farkında olduğu anlamını taşır.

Okuması keyifli zamanına uygun film gibi bir köy gurbet romanı.

[Ufuk Beyazova · Rating 4 out of 5]

Sağırdere / Kemal Tahir

Nazım Hikmet'in ''sahici Türk romanında bir merhaledir'' diye övdüğü romanı Kemal Tahir onunla birlikte hapis yattığı Çankırı hapishanesinde yazmaya başlamış. Yazar komünist olmakla suçlanıp 12 yıl cezaevinde kalmış. Bu romanı cezaevi arkadaşlarından dinlediği öykülerden esinlenerek yaratmış. Olay Çankırı'nın içinden sağırdere geçen Yamören köyünde geçiyor. Köyün sosyal yaşamı, düğün gelenekleri bir belgesel titizliğiyle anlatılmış. Pelvan Vahit, kulaksızın Mustafa, topal İsmail, Raşit hoca, gurbetçinin Meryem ve diğerleri köylünün din, sevda, kadın erkek ilişkileri, feodal ilişkiler karşısındaki duruşunu çok güzel tanımlıyorlar. Romanın ikinci bölumünde köyden kente göç ve kentte tutunabilme çabaları işlenmiş.

[moi, k.y.a. · Rating 3 out of 5]

Kemal Tahir okumaları #2

bir önceki K.T. kitabıyla istemsizce karşılaştırıyorum. ilki beni öylesine etkiledi ki etkisi hâlâ üzerimde, bu kitabı o kadar olmadı.

[Emir · Rating 4 out of 5]

tembel mustafa'dan ankara'da adam olurmuş demek ki. karı yüzü görmeyince productiveleşen anadolulu hikayesi

[Serap · Rating 5 out of 5]

Bir yazar daha ilk romanında harikalar yaratabilir mi? Gerçekten yaratabilirmiş. Yani Sağırdere’nin ilk roman olması inanılır gibi değil. Kemal Tahir’in daha önce birkaç romanını okumuştum ama külliyat bitirme kararı alınca en baştan başlamak istedim. Bu romanla birlikte onun kaleminin gücünü tekrar hatırladım.

Kemal Tahir muhteşem bir hikaye anlatıcısı. Olayları, diyalogları, karakterleri o kadar sağlam kurmuş ki. Bana göre romanda tek bir eksik nokta yok. Yamörenli Mustafa yaşadığı köyden bir kıza sevdalanıyor. Sevdiği kız bir başkasına kuma olarak verilince yüreğine taş basıp gurbete gitme kararı veriyor. Bu ana hikayenin yanında Anadolu köylüsünün kurnazlıklarını, dine bakış açısını, devletle ilişkilerini, birbirlerinin arkasından çevirdikleri düzenbazlıkları, peşinden koştukları küçük hesapları da okuyoruz. Tam bir toplum mühendisliği bu gerçekten.

Kemal Tahir’in yazım dili hakkında söylenecek söz yok. O kadar harika bir anlatımı var ki iliklerinize kadar edebiyata doyuyorsunuz adeta. Tek kelimeyle muhteşem bir eser. Devamı olarak Körduman’ı hemen okuyacağım.

[Koray · Rating 3 out of 5]

Bir Çankırı romanı. Çorum üçlemesinin ikinci kitabı olan "Köyün Kamburu"nun yanından geçemese de (bunda Kemal Tahir'in ilk romanı olmasının da etkisi var sanırım) bu da köylüyü tanımak için iyi bir romandı. Keşke bunu da Emre Melemez seslendirseydi. Adam hangi birine yetişsin! Çankırı cezaevinde Nazım Hikmet'in editörlüğünde yazmış bunu Kemal Tahir. Köyde sevdiğini ellere kaptıran Kulaksızın Mustafa'nın gurbette (Ankara'da) yaşadığı olaylar anlatılmış. Mustafa burada taş ustası olur çıkar. Ufak tefek, küçük kafalı on beş yaşında bir oğlan Mustafa. Umudunu yitirmeyen, köye geri dönme ihtimalinden ödü kopan ve bir zanaat öğrenmeyi kafasına takmış Mustafa. Nedense Mustafa'nın hikayesini okurken keşke ben de bir zanaat öğrenseydim diye geçirdim içimden. Canımı çektirdi namussuz.

[İlhan · Rating 3 out of 5]

Kemal Tahir'den okuduğum ilk roman. Şahsen Türk Edebiyatı’na ve içerdiği Anadolu yaşantısı anlatışına aşina değilim. Klasikleşmiş bir yapı olmasına rağmen içine pek girebildiğim bir tema ve konu bütünü değil. Zannediyorum ki, hem dönemin üstünden geçen on yıllar hem de şehir hayatı ile köy hayatının farklarından ötürü içselleştirebilmek kolay olmuyor. Bunu normal karşılıyorum. Bu yüzden de, iki bölüm olarak ele alınan romanın giriş ve gelişmesini içeren, karakterlerin yaşantısına ve birbirleriyle ilişkisine yer veren görece daha yoğun olan ilk bölümde kaybolmuş hissettim. Fakat sonraki bölüm, ki kitabın ikinci yüzde ellilik dilimi diyebiliriz, daha akıcı ve anlaşılır bir anlatıya sahipti. Belki de nedeni, belli bir olay çerçevesine ve bariz bir ana karaktere sahip olmasıdır. Yine de belirgin fikir şu ki, ikinci kısmı rahatça kavrayabilmemizin sebebi de ilk bölümdeki inşasıdır.

Okumayı tercih ettiğim tür ve konu bakımından farklılık gösterdiği ve muhtemelen benim de Türk Edebiyatı'ndaki eksikliğimden ötürü sandığım kadar beğenemedim. Fakat okuduğum için asla pişman olmadığım ve Kemal Tahir ile edebi anlamda tanıştığım için mutlu olduğum bir eserdi.

[Yeşim Takar · Rating 4 out of 5]

" Bu nasıl iş, insan sevdiğinden korkar mı? Korkuyor işte. "
Her zaman ki gibi akıcı, düşündürücü ve eğlenceli bir Kemal Tahir kitabıydı. Ancak bazı konuşmalar çok uzun tutulmuş ve bundan dolayı köylü ağzı yoruyor. Ve birde Mustafa'nin koya dönüşü de yer alsaydı daha iyi olabilirdi.

[Seda Canikli · Rating 5 out of 5]

Kemal Tahir ne yazdıysa elimden bırakamıyorum. Öyle bir akış...

[Oya Güvercinci · Rating 4 out of 5]

Sağırdere okuduğum ilk Kemal Tahir romanı. Başlarda biraz tereddütle okumaya başladım.Zamanla diline ve anlatımına alıştım. Sayfalar ilerledikçe romanın kahramanı Yamörenli Mustafa’yı ve onun dünyasını çok sevdim.

Roman, Çankırı’nın Yamören köyünde geçiyor. Mustafa, köyde sevdiği kızla evlenemeyince gurbet yoluna düşüyor. Ankara’ya gidiyor, türlü zorluklar yaşıyor ama sonunda iyi bir taş ustası olarak kendine bir hayat kuruyor. Bir süre sonra sıla hasretine dayanamayarak köyüne dönüyor.

Kemal Tahir, Sağırdere’de Anadolu insanının yaşamını, geleneklerin birey üzerindeki a��ırlığını ve sevgiyi bile biçimlendiren toplumsal baskıyı çok içten bir dille anlatıyor. Ne dili süslü, ne de kuru. Karakterlerini yargılamadan, olduğu gibi sunuyor. Sayfalar ilerledikçe köyün kokusunu, insanlarının iç seslerini duyar gibi oluyorsunuz.

Roman bittiğinde hem Mustafa’ya hem de Kemal Tahir’in dünyasına bağlandığımı fark ettim. Türk edebiyatında köy romanı denince neden Kemal Tahir’in adının hemen anıldığını çok anladım. Benim için güzel bir başlangıç oldu. Yazarın diğer romanlarını da merakla okuyacağım.

[Beybulat-Noxcho · Rating 2 out of 5]

“Ahlak düzeni sağlam olmayan ve soyguncularıyla başa çıkamayan bir toplum, ruhunda artakalmış barbarlık duygusunun da baskısıyla soygunlarına karşı hayranlık duyar” Andre Maurois, İngiltere Tarihi”

“temeline tükürdüğüm” (s.6)

“Malı olan gözünün biriyle uyur” (s.16)

“Hırsızın, kumarbazın, bir de kötü karının töbesi olur mu?
-Kumarbaza, kötü karıya sözüm yok...Bu işlere alışan bir daha duramaz. Ama hırsızlar çeşit çeşit...Beni büyük hırsızlardan bellemeyeceksin! Biz fukara hırsızlarız. Hırsızın fukarası yürekli olur. “ (s.18)

“Adamın aptalı pelvan olur, hayvanın aptalı rahvan” (s.22)

“Koca isteyen kız, ölemedim ölemedim, der , karı isteyen oğlan, ben gurbete gideceğim, der, Böyledir Allah’ın işi” (s.163)

“...aptal kurnazlık” (s.212)

“Hastalık adamın ahlakını bozar. Şunu canın çeker alırsın, bunun canın çeker alırsın. Ölüm korkusu içine işler de, paranı gözün görmez. “ (s.250)

[G. İlke · Rating 5 out of 5]

Kemal Tahir'in romanlarını, kullandığı üslubu çok seviyorum. Olay nerede, hangi zamanda geçiyorsa ilk satırdan itibaren okuru da oraya ışınlıyor resmen. Bu kez Sağırdere'de, aşkına karşılık bulma ümidiyle uğunup duran delikanlıların yanında buluyoruz kendimizi. Hinlik peşindeler lakin kader öyle yazmadıysa onca oyun neye yarar? Tebdil-i mekanda bereket vardır, on beşindeki Mustafa da sevdiği kızdan yüz bulamayınca Ankara'ya gider birkaç köylüsüyle. Hem çalışıp para kazanacak hem kafasını dağıtacaktır ama büyük şehrin derdi başka, büyük şehrin adamı başkadır. Mustafa'nın öğreneceği daha çok şey var, orası belli. Sağırdere'nin devamı Körduman'mış. Bakalım bu yol bizi nereye götürecek. =)

[Oben · Rating 4 out of 5]

Kemal Tahir’in ilk kitabı Göl İnsanları’nda duyduğumuz ayak sesleri bu ilk romanında kendini göstermiş.
Su gibi akan bir anlatım, sadece diyaloglarla bile kendini belli eden (çok iyi gözlemlenmiş) karakterler, özellikle sosyo-ekonominin insan üzerindeki etkileri, yeni yeni şehirleşen Ankara, yeni yeni kentli olan köylüler ve yaşadıkları uyumsuzluklar…
Kemal Tahir sonraki romanlarında da işleyeceklerinin temelini atmış âdeta.
Kemal Tahir külliyatına girerken tadılan çok leziz ilk parçalardan biri Sağırdere.

[Seren]

Köy romanlarında muhteşem bir zirve yine Kemal Tahir güzel bir tat bırakıyor, yoğun iş temposundan kaynaklı çok uzun sürede okudum ama ara verip okusamda yerin ve farkın hiç değişmiyor, toplumun yapısı, köy insanının çekişmesini, sosyolojik yapısını yine en duru şekilde bize veriyor yazar kesinlikle tavsiye ederim

[Cantigone · Rating 5 out of 5]

Kemal Tahir ustanın köy romanlarının tadına doyulmuyor. Sağırdere de o tadına doyum olmaz kitaplarındandı ustanın. Topal İsmail, Pelvan Vahit, Mustafa, Candarma Nail, Cemal Usta, Gurbetçi Ömer çok kuvvetli kurgulanmış karakterler. Yalanlarıyla, oyunlarıyla, hileleriyle Anadolu…

[Hasan Maya · Rating 5 out of 5]

Kitap su gibi akıp gidiyor; yalınlığıyla, içtenliğiyle. İnsanların bugün aldığı hal ne ise bu kitapta var. Devamı olan Körduman’ı okumamak olmaz.

[Güray Sönmez · Rating 4 out of 5]

1930 larin sonundaki yaşam şartlarını çok iyi anlatmış, keyifle ve merakla okudum,detaylar yerli yerinde, çok başarılı bir roman

[Deniz Kabaağaç · Rating 3 out of 5]

Bir kitabı, hele Kemal Tahir gibi bir yazarın ilk romanını, birinci baskıdan okumak, başka insanların elinden geçtikten yıllar sonra okumak insanı farklı düşüncelere götürüyor. Hele kitabın "Yeni Türk Yazarları" serisinden yayınlandığını görünce daha da değişik hisler içinde okudum. Kitap, Kemal Tahir'in ilk romanı ve ikinci kitabı. Muhteşem değil ama ince ince düşünülmüş, bu gün artık var olmayan bir fiziki ve psikolojik dünyayı yaşatıyor. Biraz naif, biraz "ha şimdi kötü bir şey olacak" derken gülümseten bir kurgu, sade anlaşılabilir bir dil ve bolca yerel detay. Türk edebiyatını özellikle köyü ele alan edebiyatı anlamak için güzel. Köyü esas alan hikayeleri, kurguyu, pek sevdiğimi söyleyemeyeceğim ama kırsalın kentle, tarımın kapitalizmle diyemeyeceğim ama belki Türk tipi kapitalizme benzeyen o ne olduğunu bu gün bile tam adlandıramadığım yapıyla karşılaşmasının insan üzerindeki etkilerini güzel anlatıyor.

[Behçet Necatigil]

Kemal Tahir’in romanı (1955) • Olaylar Çankırı dolaylarında Yamören köyünde 1938-1939 yıllarında başlar. Bu köyden Murat’ın kardeşi Mustafa, sevdiği kız başkasıyla evlenince, trenle Ankara’ya
iş tutmaya gider, bir süre işsiz kalır, taşçı Cemal Usta’nm yanına çırak girer, ustalığa kadar da yükselir, para edinir ve başlangıçta hep köyüne dönmeyeceğini söylediği halde, sonunda önleyemediği bir özlemle köyüne dönmeye karar verir. Eserin Düğün başlıklı birinci bölümünde Mustafa’nın
köydeki, Gurbet başlıklı ikinci bölümünde ise şehirdeki hayatı canlandırılmış; iki değişik sosyal çevre, iyimser, inanmış ve insanoğlunun tek yönlü olamayacağını anlamış bir gözle, yerinde gözlemlerle bakmaktan gelen canlı ayrıntılar ve olumlu tiplerle anlatılmıştır.