Ulysses Sözlüğü

by Nevzat Erkmen

James Joyce’un modern romanın başlangıcı kabul edilen başyapıtı Ulysses’i, tam olarak dilimize kazandıran Nevzat Erkmen, Ulysses Sözlüğü’yle, Joyce okurlarının yolunu aydınlatıyor. Ulysses Sözlüğü, bir başyapıtla ölümsüzlüğünü garantileyen “Joyce’un Ulusesi”ni daha derinden duymak isteyenlere sesleniyor...

Bu Sözlüğün Kullanımı On sekiz bölümlük Ulysses* çevirisinin sağ ve sol sayfa kenarlarında, 10 satırda bir, satır sayıları gösterilmektedir. Bu satır sayıları, her bir bölümde 1’den başlar, ve o bölümün oylumuna göre belli bir sayıda biter. Biz, bu çalışmamızda, her sayfanın tepesinde sayfa numarasından başka, o sayfanın, 18 bölümden hangisiyle ilgili olduğunu da belirtmekteyiz. Ö Soldaki sayı bölüm numarası, sağdaki sayı ise sayfa numarasıdır. Ulysses çevirisini okurken, belli bir sayfa ve satırdaki bir sözcüğün, tümcenin, ya da sözün anlamını öğrenmek amacıyla, Ulysses Sözlüğü’nün o sayfa ve satırı karşılayan maddesine bakabilir, merakınızı giderebilirsiniz. Ö 31.6 – INTROIBO AD ALTARE DEI – Katolik Ayini’nin başlangıcı: “Tanrı’nın mihrabına gideceğim.” Buna Mezmurlar 43:4’te de rastlanır. Bu sayfada Mulligan Katolik Ayini’ni çeşitli biçimlerde taklit eder. Krş.: 642.5107n. “31.6”, Ulysses çevirisinin 31. sayfasının 6. satırı demektir. ( Tüm alıntılar, dikkati çekmek amacıyla, büyük harflerle gösterilmiştir.)

536 pages, Paperback

First published January 1, 2006

About the author

1931’de İzmir’de doğdu. İzmir Karataş Ortaokulu, İnönü (şimdiki Namık Kemal) Lisesi ve İktisadi ve Ticari Bilimler Akademisi’nden mezun olduktan sonra, Milli Eğitim Bakanlığı’nın bursunu kazanarak, New York Üniversitesi’nde Pedagoji dalında yüksek lisans ve doktora çalışmaları yaptı. Çeşitli şirketlerde müdürlük ve yönetim kurulu üyeliği görevlerinde bulundu.
1980’de Cumhuriyet gazetesinde Zekâ Oyunları köşesini yönetmeye başladı, World Puzzle Federation’ın (Dünya Zekâ Oyunları Federasyonu) kurucu üyesi ve Türkiye Temsilcisi oldu. 1992-2005 arasında Türk Beyin Takımı’nın kaptanlığını yaptı, 2005’te takımın Onursal Kaptanı oldu. 1995’te Türkiye Zekâ Oyunları Kulübü’nü kurdu ve Beyin Olimpiyatları’nda Türkiye’ye Dünya Üçüncülüğü kazandırdı.
Nevzat Erkmen, 1983’te psikanaliz, erotoloji, anlambilim, Geştalt Yaklaşımı, eski Meksika şamanlarının sonuncusu Don Juan’ın öğretileri, zen, yoga ve taoculuk birikimlerini paylaşmak amacıyla Söz Yayın Oyunajans’ı (www.sozyayin.com) kurdu. Öykülerini topladığı Apartman Aşkları’nı ve başta Carlos Castaneda’dan yaptıkları olmak üzere pek çok çevirisini bu yayınevinden çıkardı. Türk Dilinin Uyak (Kafiye) Sözlüğü’nü hazırladı, Jack Kerouac’ın Dharma Bums’ını Zen Kaçıkları adıyla Türkçeleştirdi, Şeyh Nefzavi’nin Itırlı Bahçe’sini çevirdi.
James Joyce’tan yaptığı Ulysses (YKY, 1996) çevirisiyle aynı yıl The International James Joyce Foundation üyeliğine kabul edilen Erkmen, İrlanda Cumhurbaşkanı tarafından bir mektupla taltif edildi, Türkiye Yayıncılar Birliği’nin Yılın Çevirmeni ödülünü ve Nokta dergisinin Doruktakiler 1996 Çeviri Ödülü’nü kazandı, 1998’de James Joyce Centre tarafından Dublin’de düzenlenen Bloomsday etkinliklerine katıldı.

Reviews

[A. Raca · Rating 5 out of 5]

Ulysses'i anlayabilmemiz için gayet ayrıntılı bir sözlük hazırlamış Erkmen. Çok iyi çalışılmış. Odysseia'yı da daha net anlamamı sağladı.
Diğer çevirilerde ise nasıldır, işe yarar mı bilemiyorum.

⭐

[Korcan Derinsu · Rating 5 out of 5]

Nevzat Erkmen’e ne kadar teşekkür etsek az. Ulysses çevirisi yapmak da üstüne böyle bir sözlük yazmak da gerçekten büyük işler. Ulysses çevirisine ısınamamıştım hatta romanı yarım bırakmıştım ama bu sözlük çok işime yaradı. Ulysses okumak isteyenler rahatlıkla bir kılavuz olarak görebilirler.

[Özgür Balmumcu · Rating 4 out of 5]

Çok büyük emek gerektiren bir kitap. Çevirmen yazar önemli bir iş ortaya koymuş, nakış gibi işlemiş. Ulysses romanının metinsel zenginliğini, göndermelerini ortaya koymakla kalmıyor, İrlanda kültürüne dair de çok şey söylüyor eser. Ancak nasıl Ulysses romanını okumak hiç kolay değilse yardımcı kaynak niteliğindeki bu kitabı okumak da kolay değil. Salt göndermeler üzerinden değil metinsel çözümlemeye de imkân verecek biçimde kurgulansaydı çok daha tatmin edici olurdu. Bu kitap olmadan Ulysses’i okusaydım anlamadığım çok daha fazla şey olurdu.

[Demet · Rating 5 out of 5]

Nevzat Erkmen oldukça iyi bir iş çıkarmış bu sözlüğü çıkarmakla; Ulysses tabii ki sözlüksüz de okunulabilir ve edebi hazzı yine de çok yüksek bir kitap olur. Ancak, sözlükle okuyunca, İrlanda tarihine, İrlanda gündelik yaşamına, popüler kültüre dair göndermeleri anlayarak ve çözerek okudukça kitap bambaşka bir şey oluyor.

Ulysses okumak gibi hem zevkli hem de oldukça yorucu bir sürece başladıysanız, İngilizce'niz yeterli olduğu sürece İngilizce kaynakların yanı sıra Türkçe kaynak olarak mutlaka Ulysses Sözlüğü de yanınızda olmalı.

[Mustafa Değirmenci · Rating 3 out of 5]

Joyce'a hayranlığı çevirisini baltalamış Erkmen'in. Bu etki sözlükte de hissediliyordu. Bunların dışında Ulysses okumak için çok önemli bir eser.

[trestitia ⵊⵊⵊ deamorski]

Demek ki neymiş, kendimi Ulysses okuma teşebbüsü içerisinde bulduğumda bunu da alacakmışım.
O seviyeye hiç eremeyeceğim bence.
Nys.
Teşekkürler yky tşk yeni tanıştığım nevzat erkmen.