Winterijs

by Peter van Gestel

Het is 1947, het is winter en het is ijskoud. Thomas is tien, en zwerft vaak in zijn eentje door de stad. Zijn moeder is gestorven, zijn vader is een dromerige man die met moeite aan de kost komt. Thomas raakt bevriend met Zwaan, een stille jongen die net zo oud is als hij. Zwaan heeft een streng nichtje van dertien jaar. Thomas wordt prompt verliefd op haar. Bij Zwaan thuis leert hij de besloten wereld kennen van mensen die door de oorlog zijn getroffen.

Genres: Childrens, Historical, Young Adult, Historical Fiction, Fiction, War, World War II

250 pages, Hardcover

First published January 1, 2001

Reviews

[Belinda · Rating 4 out of 5]

4 sterren - Nederlandse hard cover - gouden griffel winnaar. 🍀🍀🍀
Mooi boek voor de leeftijd tussen 12-15 jaar. Het verhaal tussen drie kinderen, tussen de 10 en 13 jaar in de jaren net naar de tweede wereld oorlog. De gevolgen van deze oorlog vervlochten in dit boek in het verhaal en de karakters maken dit een zeer interessant boek. 🌹🌹🌹

[Shurochka · Rating 5 out of 5]

Что ж такое, только начало года, а у меня уже столько книг на пятерку. Пойду теперь какой-нибудь треш читать для равновесия

[Sergey Tomson · Rating 3 out of 5]

Если вам вдруг станет невмоготу жарко, откройте эту книгу. От неё даже в тридцатиградусную жару мороз по коже. Жаль только, что к напряженности повествования это не имеет ни малейшего отношения.
Однако люди из Интернета в полнейшем восторге от этой книги, дескать она "вымораживает изнутри". Многие отмечают, что иллюстрации восхитительны, а сам роман просто великолепен. Господи Боже мой!

Послевоенный Амстердам (натуральный Петербург Достоевского), улицы с непроизносимыми названиями, бесконечная зима.
Главный герой - Томас - неинтеллигентный мальчик, у которого постоянно течёт из носа. У него умерла мама, но никого это особенно не расстраивает. Папа, как становится ясно только из аннотации к роману, мечтатель. Он пишет книгу и не знает, как обходиться с детьми. Каждый раз, когда мы про него читаем, он либо курит, либо собирается закурить. "Из тоненькой Библии, в которой было, наверное, несколько тысяч страниц, он выдергивал полупрозрачные листочки и закручивал в них табак. «Я пускаю в ход только те страницы, на которых Бог ведет себя как Гитлер и истребляет целые народы»."
"Мой папа — чудик. — Именно по таким папам и скучают".

Единственный друг Томаса - сирота Званн, оставшийся на попечении сумасшедшей тётки и своей двоюродной сестры Бэт. Все они жертвы фашистских репрессий. Званн говорит так, как дети говорить не могут. Ну просто не могут и всё. Даже в книгах. Он так говорит, будто бы знает всё о тяжёлой судьбе евреев, хотя он ничего не знает и не помнит. А Бэт, хоть и ненамного старше него, всё помнит и знает, но говорит при этом по-человечески, а не так, словно в неё вселился Уильям Шекспир. Бэт девочка некрасивая и странная. "Когда стемнело, Бет прочитала нам вслух сказку о девочке, у которой не было рук. Как только у девушки опять появились руки, Бет прекратила чтение." Томас влюблён в неё по уши. Несколько дней дети провели одни в доме безумной тётушки, развлекаясь как-то совсем не по-детски, то есть слушали «Весну священную» Стравинского ("Это были такие звуки, под которые могли бы танцевать великаны в темном лесу"). А потом их разлучили взрослые: сумасшедшая тётка поправилась и притащила домой мужика (Бет отослали к бабушке), Званн попал под опеку плаксивого дядюшки Аарона ("Когда мужчина в дорогом пальто и в шляпе плачет, любому бюрократу становится страшно) и уплыл с ним в Америку (где все евреи чувствуют себя, как дома). На этом суровая амстердамская зима, нечеловечески трогательная дружба и толстая книга заканчиваются, оставляя меня в недоумении.

[Kirstin Te · Rating 5 out of 5]

Recensie Winterijs Peter van Gestel.

De manier waarop het thema oorlog en hoe dit door kinderen na de oorlog wordt ervaren is heel aangrijpend geschreven. Het zwijgen na de oorlog over de gebeurtenissen en wat dat met kinderen kan doen, de onwetendheid, ik vond dit vanuit de personages heel mooi neergezet. Het boek behoort tot het genre oorlogsverhalen en speelt in de jaren direct na de oorlog, 1947. Het boek speelt zich af in Amsterdam en draait om twee heel verschillende jongens van 10 jaar. De nasleep en verwerking van de oorlog is het hoofdthema van het boek. Thomas is een jongen die zijn moeder net na de oorlog verloren is. Hij weet verder niet wat er in de oorlog allemaal is gebeurd. Hij heeft geen weet van de ellende die de Joodse bevolking heeft doorgemaakt. Zijn vriend Zwaan is van Joods komaf en heeft het grootste deel van zijn familie verloren in de oorlog. Onder meer zijn ouders. Hij woont bij zijn tante. Zij is psychisch een wrak door alle dierbaren die zij in de oorlog is verloren. Het boek is zo geschreven dat je heel langzaam erachter komt wat er precies is gebeurd en wat de achtergronden van de personages zijn. Dit is niet meteen een gegeven. Naarmate de vriendschap tussen Thomas en Zwaan groeit komt je als lezer ook meer te weten. Het contrast tussen de twee hoofdpersonen is realistisch. De Joodse jongen die wel weet wat er allemaal gebeurd is en de Nederlandse jongen die dit niet weet. Het taalgebruik in het boek komt dicht bij spreektaal. Het is daardoor heel levendig. De hoofdpersoon Tommie ( Thomas) is brutaal, vloekt veel en praat niet echt over zijn gevoel. Tijdens het lezen kun je je goed inleven de koude winter, de ellendige nasleep van de oorlog, het verdringen van (oorlogs) gebeurtenissen door mensen, de armoede in die jaren, het feit dat kinderen overal buiten werden gehouden en van niks wisten wordt heel verhalend beschreven in een langzaam tempo. De eindwending vond ik niet heel verrassend, maar wel logisch.
Dit is een boek voor jeugd vanaf 12 jaar. Dit boek speelt niet tijdens de oorlog, maar in de jaren daarna en is geschreven vanuit het perspectief van een kind. Het is bijzonder omdat je na het lezen van dit boek je je realiseert dat na het einde van de oorlog, de oorlog binnenin mensen nog niet over was en dat de jaren erna ook heftig waren door de trauma’s die mensen nog hadden. Ook het zwijgen over de oorlog en de gebeurtenissen en wat dat zwijgen doet met een kind komt heel goed naar voren in het boek.

[Suzanne]

Het is 1947 en ijzig koud. Het ijs is hard en lijkt er wel eeuwig te zullen blijven liggen, als winterijs.
Thomas zwerft vaak in zijn eentje door de stad. Zijn moeder is gestorven en zijn vader gaat in Duitsland werken. Thomas raakt bevriend met Zwaan en komt zo steeds meer te weten over het lot van Joden in de tweede wereldoorlog.

Dit boek lag al heel lang op mij te wachten. Ik had een mooie gebonden editie en ooit scheurde ik er de laatste lege bladzijde uit om een idee op te kunnen schrijven dat ik midden in de nacht kreeg en zo vluchtig was dat ik het snel moest noteren. Voelt als heiligschennis nu... Want wát een boek is dit!
Hoofdpersoon Thomas is een schoffie, brutaal, vieze neus, kapotte knieën, zonder manieren. Hij gaat meteen in je hart zitten. Dit is een boek waarin heel veel gezegd wordt, zonder benoemd te worden. Maar vooral de humor is sterk, als tegenhanger voor al het leed. Ik lach zelden om boeken, maar hier grijns ik toch regelmatig.
Heel af en toe raakte ik wat verloren in de dialogen, tegelijkertijd maakte dat de gesprekken ook levensecht. Wat een vertelkracht had Peter van Gestel.

[Mlie · Rating 3 out of 5]

Een boek over de periode na de Tweede Wereld Oorlog. Een tijd waarin Nederland langzaam begint op te krabbelen, maar de trauma's van de oorlog nog overal aanwezig zijn.

Dit boek in punten:
- Rauw (ik ben nog nooit een kinderboek tegengekomen waar zoveel in werd gevloekt, maar.. het past wel bij de karakters), de personages voelen daarmee realistisch aan met echte emoties (en ook zeker niet braaf). Alsof ze echt in het Amsterdam net na de WO2 hebben rondgelopen. Het deed me door Amsterdam in sommige opzichten denken aan Kees de jongen qua sfeer, maar dan een ruwere variant daarvan.
- Het boek komt uit 2004, maar het voelde veel ouder aan. Wat het realistischer maakt en waardoor je nog meer in die periode in de geschidenis zit, maar waarbij je ook wel vragen kan stellen (woorden als 'neger' en het koloniale tijdsbeeld zit er ook zonder vraagtekens in verwerkt). Het voelt ook vrij literair aan. Ik weet niet of het kinderen van nu ook echt weet aan te spreken.
- Ik moest er in het begin even inkomen, daarna vond ik het een tijdje echt goed geschreven, het einde vond ik.... wat minder zelf. Het einde is heel open en het eindigt niet per se positief. Daarmee is het nog realistischer, maar het voelt ook wel... onaf of zo? En weer vraag ik me af wat ik daar als kind van had gevonden en dan weet ik in mijn hoofd het antwoord al: ik vond dit zelf echt niet fijn. Misschien is dit boek ook meer voor volwassenen stiekem of kinderen die juist houden van meer literaire boeken.

Ik twijfelde door het einde een beetje tussen 2 en 3 sterren, maar toch... 3 sterren.

[De Grote Vriendelijke Podcast]

De 'Grote Vriendelijke Parel' van schrijfster Wilma Geldof. Waarom zij dit boek op onze virtuele boekenplank met belangrijke boeken heeft gezet, hoor je in aflevering 3 van onze podcast. Luister nu via Spotify, iTunes, TuneIn, je podcast-app of http://www.degrotevriendelijkepodcast...

Na de dood van Van Gestel (1 maart 2019) maakten we een speciale In Memoriam-aflevering met zijn goede vriendin Imme Dros en redacteur Jacques Dohmen. Ook 'Winterijs' wordt daarin besproken. http://www.degrotevriendelijkepodcast...

[Marte · Rating 4 out of 5]

mooi boek over hoe kinderen tijdens en na de oorlog te maken kregen met de traumas van hun ouders en de verhalen die ze pas willen vertellen als de kinderen 'groot genoeg' zijn. bijzondere schrijfstijl met vaak korte zinnen. leuk om in het hoofd van een 10-jarige te springen. je gaat je heel erg hechten aan thomas en kan hem ook volledig begrijpen, want niks vervelender dan het idee hebben dat je niks weet en mag weten. ook de vriendschap tussen thomas en zwaan wordt prachtig beschreven. zwaan zegt niet veel, maar je weet wat er in zijn hoofd speelt. zou het boek aanraden! vooral om eens iets anders te proberen. 4 sterren omdat het verhaal soms een beetje stil stond, maar desalniettemin een prachtig verhaal.

[Belinda Vlasbaard · Rating 4 out of 5]

3,75 sterren - Nederlandse hardcover




Dit is een jeugdboek. Wat zich afspeelt in 1947. Het is in Amsterdam en een ijskoude winter. Drie kinderen proberen ondanks wat hen is overkomen een zo normaal mogelijk leven te leiden.

Het leven gaat door, en toch ook niet helemaal. Net als de jaren ervoor, tijdens de oorlog, is het koud en is er niet al te veel te eten. Het meeste is nog "op de bon". Voor ons niet echt goed te begrijpen. Zelf de mense die "in armoede " leven hebben meer te eten als toen der tijd.

En dan zijn er nog ontluikende puber gevoelens. En de realiteit van school en een veranderende buurt. Vele kwamen niet terug. Hoe gaan de kinderen daar mee om?

[Saskia · Rating 5 out of 5]

Origineel boek met bijzondere dialogen. Ook de tijd waarin het speelt is niet heel vaak beschreven. Drie kinderen, ontheemd, elk met hun eigen verdriet dat ze maar moeilijk kunnen delen, zoeken troost bij elkaar. Mooi!

[Leentje · Rating 4 out of 5]

Mooi zacht teder

[Marcella]

DNF.

[Erik Thibaut · Rating 2 out of 5]

Ik heb me door dit boek moeten worstelen. Het einde is wel in orde, maar voor het overige spreekt het verhaal me weinig aan. Het zeer 'hollandse' taalgebruik en de blik van een 10-jarige maken het allemaal wat ver van mijn bed

[Laura · Rating 3 out of 5]

Je krijgt een inkijkje in het leven van kinderen na de tweede wereldoorlog. Dat is op een mooie manier gedaan.
Maar, niet mijn stijl. Te grof, te ouderlijk taalgebruik, korte passages. Ik kwam niet in het verhaal.
En ik ben het met Wilma Geldof eens dat dit een boek voor volwassenen is en zeker geen B-boek!

[Pauline · Rating 2 out of 5]

Dit boek heb ik gelezen omdat het in de Grote Vriendelijke 100 staat. Alleen vond ik er echt weinig aan. Ik heb het boek meerdere keren weggelegd om tussendoor een ander boek te lezen.

Voor mijn gevoel was ik doelloos aan het lezen en kabbelde het verhaal teveel. Daarnaast was er veel herhaling in smoor zijn en in de verhalen binnen de vriendschap. De hoofdpersoon lijkt gewoon smoor op de meeste meisjes die hij tegenkomt. Ik miste gewoonweg het probleem dat opgelost moest worden.

Ik vind dat de schrijver wel goed de sfeer van de tijd vlak na de oorlog heeft beschreven. Als je daar in bent geïnteresseerd en je vind jongensgedachten interessant, dan kan dit boek interessant zijn voor jou. Want dat was inderdaad de tijd waar ze kinderen niet vertelden wat er echt aan de hand was.

NUR 283: Fictie 10 - 12 jaar
NUR 284: Fictie 13 - 15 jaar

Grote Vriendelijke 100 2023
Gelezen met KoboPlus

[Julie · Rating 2 out of 5]

De vertelstijl met enkel zeer korte zinnen, naar taalgebruik en grote hoeveelheid met komma’s aan elkaar geplakte hoofdzinnen maakte dit boek niet bepaald plezierig om te lezen.

[Inge Meijs · Rating 4 out of 5]

Prachtig naoorlogs verhaal. Goede opbouw waarin je de hoofdpersonen steeds beter leert kennen. Het verhaal is uitermate geschikt voor prachtige gesprekken in de bovenbouw.

[Petra Leest · Rating 2 out of 5]

Het spijt me echt heel erg dat ik dit boek maar 2 sterren geef.
Daarom noem ik graag eerst even op wat ik er WEL goed aan vond:

- het onderwerp (knap en gedurfd voor een kinderboek)
- de schrijfstijl (een bijna volwassen stijl die je niet verwacht in een kinderboek)

Waarom dan toch maar 2 sterren?

Omdat ik het -helaas, helaas, helaas! sorry, sorry, sorry!- niet boeiend vond. Het heeft alle ingrediënten voor een verhaal waar ik normaal gesproken dol op ben... maar het kwam niet goed uit de verf. Het werd zelfs saai. Meermaals dacht ik: geen kind gaat dit met interesse lezen, want daar is het gewoon te langdradig voor. De personages niet levendig genoeg. De gebeurtenissen te vaag.

Ik begrijp de onderliggende lagen, en wat er gespeculeerd wordt, en wat er tussen de regels door wordt verteld, maar ik denk dat een kind dit niet gaat oppikken. Vooral een kind uit onze huidige tijd die (nog) niet veel weet over WO2 en wat er toen met de Joodse mensen is gebeurd.

Ook de verhaallijn rondom de vader vond ik erg warrig en onduidelijk.

De thema's zijn mooi, de personages hadden boeiend kunnen zijn, maar alles is gewoon net niet op de juiste manier uitgewerkt. Nergens PAKT het je. Nergens leef je echt mee.

Gelukkig is dit alleen maar mijn mening, en zijn er zo te zien ook heel veel lezers die er wel echt van genoten hebben!

[Lydia Quist · Rating 5 out of 5]

'Gewone' kinderen die moeten dealen met het leven vlak na de oorlog, die niet volledig mogen of kunnen weten wat er gebeurd is. Dat zijn Thomas, Bet en Zwaan. Thomas, wiens moeder vlak na de oorlog stierf aan tyfus en wiens vader uit armoede een baantje aanneemt bij het Engelse leger in Duitsland. Bet, wier vader vermoord werd omdat hij communist én joods was en wier moeder gek geworden, haar overdreven probeert te beschermen zonder door te hebben dat Bet meer voor haar zorgt dan andersom. En Zwaan, die door zijn vader op vijfjarige leeftijd naar een onderduikadres gebracht werd, waar hij opgroeide in een boekenwereld, omdat de echte wereld voor hem niet veilig was. Hij zag zijn ouders nooit meer terug.
Deze drie verweesde kinderen proberen wanhopig te dealen met het verleden waarvan ze slechts flarden herinneren, maar raken verstrikt in de niet gesproken woorden van de 'grote mensen'. Van Gestel geeft juist deze gewone, verwarde kinderen een stem. Hoeveel kinderen als Thomas, Bet en Zwaan zullen er opgegroeid zijn in de late jaren 40?

[Joke · Rating 5 out of 5]

Prachtige jeugdroman over de jaren na de oorlog, de vriendschap tussen Amsterdamse jochies Thomas en Zwaan met ieder hun eigen oorlogstrauma dat in de loop van het boek duidelijk wordt. Hoofdpersoon Thomas weet weinig van het lot van de Joodse Amsterdammers tijdens de oorlog, hij leert van Zwaan en zijn nichtje Bet wat er met Zwaans ouders en Bets vader gebeurd is.

Genoten van de straattaal van Thomas en het hele tijdsbeeld dat de roman schetst van het naoorlogse Amsterdam.

Prachtige dialogen waarin de kinderen de oorlog en alles wat er gebeurd is proberen te begrijpen. Bijvoorbeeld de dialoog over het waarom van de dood van Zwaans ouders (omdat hun grootouders Joods waren) en het waarom van de jodenhaat (waarom haatten de Duitsers de joden? Misschien omdat hun grootouders de joden haatten).

Een boek over vriendschap, traumaverwerking, de tweede Wereldoorlog en Amsterdam. Absoluut een aanrader.

[Alike Last · Rating 3 out of 5]

Dit boek heeft de Gouden Griffel van 2002 gekregen en de Woutertje Pieterse prijs. Ik vraag me af: Is dit een kinderboek? Het boek vertelt de belevenissen van Thomas, die ook wel eens Tommie genoemd wordt, wat hij niet graag hoort. Het verhaal is beeldend geschreven, je ziet voor je hoe Thomas een paar jaar na de oorlog door een met sneeuw en ijs bedekt Amsterdam struint, je leest over zijn vriendschap met het Joodse jongetje Piet/Piem/Zwaan en zijn nichtje Bet en hoe ze tot elkaar komen, maar ook hoe ze weer uit elkaar gaan, terwijl de communicatie op de een of andere manier geblokkeerd blijft; je leest over zijn vader en je ervaart hun onvermogen om met elkaar te communiceren. Het boek leest snel en blijft boeiend, maar ik vind het meer een boek voor volwassenen dan een kinderboek. Ik vraag me af of dit boek kinderen echt aan zal spreken en of het thema hen aan zal spreken.

[Renee van Eijk · Rating 3 out of 5]

Ik kwam maar moeilijk in een soort leesflow. Vond de hoofdpersoon onsympathiek, snapte de stijl ook niet goed en het kwam niet echt tot een verhaal. Pas toen ik me realiseerde dat de ik-persoon zo’n 10 jaar was kon ik er meer van genieten. Thomas raakt bevriend met een jongen uit de klas, Zwaan, en smoor op dienst nichtje Bet. Woorden als smoor zitten meer in dit boek, helemaal passend binnen de tijdsgeest van wanneer het zich afspeelt, denk ik dan. Ik heb wel gegrinnikt om een aantal scherpe reacties van Thomas op de mensen om hem heen, brutaal en gevat.

[Laury M S · Rating 4 out of 5]

Al principio se me hizo un poco lento, pero ya luego de unos capítulos, comenzó a coger ritmo. Me ha encantado, no sé cómo pude tardar tanto en terminarlo. Me han gustado las ocurrencias de Thomas, un niño de 10 años, vamos a ir de su mano a lo largo de la lectura; no voy a negar que cuando lo comencé, me costó un poco acostumbrarme y ya luego pude disfrutarlo como era debido.

Una hermosa historia sobre la amistad, la superación y lo que ha dejado la guerra.

[Marit Tuik · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek voor kinderen van 12-15 jaar. Ik wou dat ik vroeger dit soort jeugdliteratuur als opmaat naar volwassenenliteratuur had kunnen lezen. Het is heel subtiel over de oorlog en concentreert zich vooral op de nawerking ervan op de persoonsvorming van Thomas, Zwaan en Bet. In het boek staat hun vriendschap centraal vanuit een historisch perspectief. Er gebeurt weinig, maar het boek weet mij door de subtiliteit en de schrijfstijl te boeien.

[Marvin Vingerhoed · Rating 4 out of 5]

Ik moest zoals gewoonlijk even wennen aan de taal van deze schrijver, maar ik werd al snel meegenomen door de leuke gebeurtenissen. Erg grappig taalgebruik, met die platte taal van Thomas. Sfeer deed me beetje denken aan Kees de Jongen, of De Avonden. Met de Avonden is de overeenkomst dat het speelt net na de oorlog, maar de oorlog komt er wel prominenter in voor.
Al met al boeiende verhalen, ik was geregeld echt benieuwd wat er ging gebeuren.

[Anna Kotova · Rating 5 out of 5]

This book saved me during the Christmas holidays when I had to lay the whole day in bed with covid. It was this type of reading a book when you cannot get distracted from it. It's aimed at children but there is a lot of things to find for adults: questions of memory, our common and non-common past, big traumas, and healing, it is all there in the beautiful settings of post-war Amsterdam.

[Jhon Barbosa · Rating 3 out of 5]

El desarrollo del libro es bueno, además, la historia de Thomas es conmovedora, pero deja un sin sabor, un final abierto, con ganas de saber más de Thomas y de los otros personajes. Aun así, el libro es bueno.

[Liene · Rating 4 out of 5]

"Uit een plat bijbeltje van wel duizend pagina's dik scheurde hij flinterdunne blaadjes en gebruikte ze als vloeitjes. 'Ik rook alleen de gedeeltes op,' zei hij, 'waarin God zich als Hitler gedraagt en hele volksstammen uitroeit.'"

[Marleen Schippers · Rating 4 out of 5]

Mooi boek over de na-oorlogse tijd en hoe gebeurtenissen daarin doorspelen in de levens van kinderen. Er blijft veel onuitgesproken, wat ik spannend vind, maar wat ik ook graag ingevuld gezien zou hebben.

[Елена Суббота · Rating 5 out of 5]

Ожидала прочитать просто хорошую детскую книгу, но автор не дал расслабиться: от гениальных диалогов замирало сердце, от сложности характеров кипела голова. Это одна из лучших книг о взрослении детей военного поколения.