De vrije wil bestaat niet: over wie er echt de baas is in het brein

by Victor Lamme

Wie zit er aan het stuur in onze hersenpan? Wat bepaalt dat we doen wat we doen? Welke stukken brein geven de doorslag als het gaat om de keuzes van alledag of om de grote beslissingen in ons leven? En welke rol spelen onze gedachten en ons bewustzijn bij dit alles?
De vrije wil bestaat niet voert u in een bizarre tocht langs slaapwandelende moordenaars, blinde zombies die toch zien, out of body-ervaringen, patiënten die hun eigen handen niet meer vertrouwen en andere neurologische fenomenen, om erachter te komen wie toch dat mannetje in ons hoofd is dat de beslissingen voor ons neemt. Onderweg proberen we te begrijpen waarom Winston Churchill besloot de Franse vloot te laten zinken, Rosemary Kennedy een hersenoperatie onderging en Maurice Ravel de Bolero schreef. Uiteindelijk belanden we bij het 'ik', die constante maalstroom van gedachten die denkt de hersenen in ons hoofd onder controle te hebben. En bij de vrije wil, waarvan heel weinig - en toch ook weer heel veel - overblijft in het onthutsende beeld dat wordt geschetst van wie er echt de baas is in ons brein.

Victor Lamme (1959) is hoogleraar cognitieve neurowetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Hij publiceerde circa negentig internationale artikelen en hoofdstukken over de werking van het brein, visuele waarneming en vooral het bewustzijn, onder meer in gezaghebbende tijdschriften als Nature en Science. Zijn ideeën over bewustzijn worden als baanbrekend gezien, en hij ontving voor zijn werk de meest prestigieuze subsidie van de Europese Unie.

Genres: Psychology, Nonfiction, Science, Philosophy

332 pages, Paperback

First published January 1, 2010

Reviews

[Gizem · Rating 5 out of 5]

Dit boek heb ik cadeau gehad van mijn vader, omdat ikzelf psychologie wilde studeren. Het zou "afgekickt" moeten hebben, maar het enige wat dit boek heeft gedaan is motiveren! Het is op zo'n manier geschreven dat het makkelijk te begrijpen is en jijzelf ook stilstaat op bepaalde punten en nadenkt "Oh hey, nu ik het lees, het klopt!" Ik heb veel momenten gehad waarbij ik even stilstond of zelfs delen opnieuw las, omdat het zo mooi en tegelijkertijd heel apart was. Ook de wetenschappelijke delen waren superleuk om te lezen. Ik heb nooit een moment gehad waarvan ik dacht "Zo is het wel genoeg." Nee, precies het tegenovergestelde! Ik kon dit boek maar niet loslaten.

Ik raad dit boek zeker maar dan ook écht zeker aan!

[Jolanda98765 · Rating 3 out of 5]

Ik vond dit boek ik de kringloopwinkel. Het beschrijft op een heel mechanische en populair wetenschappelijke manier hoe alle mechanieken van ons brein werken. En hebben we hier eigenlijk zelf wel invloed op of werkt ons breid als een op zichzelf staande machine die de rest van het lichaam bestuurd?
Het boek laat zien dat we veel minder invloed hebben op ons gedrag dan we denken. Maar is dat eigenlijk wel waar? Als het waar is dat ons brein zelfstandig opereert en dat we maar heel beperkte mogelijkheden om het bij te sturen dan betekent dat eigenlijk dat we slaaf zijn van ons brein. De vrije wil bestaat dan niet en dat is een deprimerende gedachte.
Het boek beschrijft aan de hand van voorbeelden hoe ons brein werkt en hoe weinig wij daar zelf invloed op hebben. Ik sta op het standpunt dat het boek de uitzonderingen beschrijft. En inderdaad er is nog heel veel te ontdekken. Maar ieder normaal ontwikkeld mens in geboren met een goed gezond verstand en daar hoort ook de vrije wil bij. Dat het voor mensen moeilijk is om bewust te kiezen voor de andere optie dan de optie die wordt gedicteerd door het brein in een feit. Maar dat wil niet zeggen dat we geen vrije wil hebben.
Ik ben van mening dat we zijn geboren met 2 leersystemen, het genetisch leersysteem dat wordt doorgegeven van generatie op generatie, die ons oriëntaties geeft zonder dat we de situatie begrijpen. Het andere leersysteem is het systeem van de zenuwen, kennis die daar wordt opgeslagen doe je op in de loop van je leven. De vrije wil ontstaat precies daar waar je als individu inzicht hebt in wat er wordt gedicteerd door je genetisch leersysteem en welke kennis komt vanuit je zenuw-leersysteem. De vrije wil bestaat absoluut.

[Wendel · Rating 4 out of 5]

Victor Lamme is een van de auteurs die bij een breder publiek onder de aandacht brengt dat we als mens helemaal niet zo rationeel zijn als we denken. Boeiende materie, die ook nog eens zo opgeschreven is dat je door wilt blijven lezen. Niet gek natuurlijk; neurowetenschapper Lamme weet genoeg over dopamine-prikkels om ze toe te kunnen passen ;-)

[Sjoerd · Rating 5 out of 5]

An excellent book that in my opinion deserves an English translation if there isn't one already. Contains a lot of fascinating facts and explanations.

The message of the book is that our free will is a lot more limited than we would like to think, if it exists at all. It takes courage to bring this message, or read it for that matter. But Lamme brings his message with plenty of evidence to back it up. That may sound depressing, but it really isn't as bad as it sounds. In fact, after you learn what really happens in our heads, there are a lot of things that suddenly make much more sense in life and none of this knowledge is fundamentally at odds with the ability to enjoy life to the fullest.

Highly recommended for anyone.

[Fausto · Rating 4 out of 5]

De vrije wil is een razend interessant concept en er zijn veel verschillende manieren om tegen zo iets complex en ongrijpbaars aan te kijken. Victor Lamme, hoogleraar cognitieve wetenschappen aan de UVA, doet een mooie gooi naar iets wat hout snijdt en heeft er een boek over geschreven dat vlot leest en je (mij in ieder geval) veel leert over jezelf.

[Harry Van Der Velde · Rating 4 out of 5]

Dit is een ergerlijk boek. Want ik heb er geen speld tussen kunnen krijgen. In deze causale 3D wereld zijn we de logische uitkomst van onze geschiedenis. Één daarvan is het concept van de vrije wil...

[Maarten · Rating 4 out of 5]

Sterk boek. Geeft mooi inzichtelijk hoe de menselijke geest en gedrag met elkaar verbonden zijn. Gebruikt hierbij interessante wetenschappelijk onderbouwde voorbeelden en theorieën, die het geheel prettig leesbaar maken.

[Lieke Biemans · Rating 2 out of 5]

Interessante materie maar op een droge manier geschreven waardoor doorlezen echt doorzetten is

[Mirja · Rating 3 out of 5]

Interessant geschreven

[Marieke · Rating 4 out of 5]

Made me have an existential crisis, but otherwise good

[Petra · Rating 4 out of 5]

Het blijft interessant om te lezen over wat mensen doen en waarom. Hoe intrigerend is het dan om te lezen dat wij eigenlijk weinig macht hebben over wat we doen en zeggen. Onderbouwd middels experimenten toont Lamme ons welke invloeden storingen in onze hersenen kunnen hebben. Af en toe blijft het nog wat ongrijpbaar of wellicht ongelovelijk (wie wil er geloven dat wij niet bedenken wat we doen maar doen en daarna nadenken?). Desondanks zijn de vele invloeden en hersenspinsels die het oplevert zeer interessant.

Niet op alle vragen kan Lamme een antwoord geven. Het eerste hoofdstuk over het moorden tijdens slaapwandelen intrigeerde me sterk, maar bood geen uitkomsten. Hier en daar lastig en moelijk te begrijpen. Een boek voor in de kast, zo kun je het er bij pakken en steeds meer leren. Wees voorbereid op nieuwe inzichten, intrigerende experimenten, maar zeker een eye opener (of je het wilt geloven of niet) dat we minder vrije wil bezitten dan we denken.

[Hannelore Breemeersch · Rating 5 out of 5]

In een woord: boeiend. De inzichten die dit boek me verschaft heeft, hebben mijn denken over het leven in het algemeen en over heel wat ethische kwesties in het bijzonder bijgestuurd. Dit boek is ook de basis geweest voor heel wat interessante discussies in de vriendengroep. Een absolute aanrader.

[Jan Carpay · Rating 2 out of 5]

prietpraat

[Frans Pollux · Rating 4 out of 5]

Niet briljant geschreven, maar het geeft wel een helder overzicht van de stand van zaken van hersenonderzoek, en de superboeiende implicaties daarvan. Verandert je blik op een hele hoop zaken.

[Hans · Rating 3 out of 5]

Aardig boek over de modulaire mens, het ontbreken van vrije wil en onze kwebbeldoos. Tot slot: de rechtspraak lijkt aan revisie toe.., althans als we Victor Lamme mogen geloven.

[Finn · Rating 5 out of 5]

Goed en ook wel grappig geschreven, over een ontzettend interessant onderwerp.

[Floor Schooten · Rating 4 out of 5]

Duurde lang om in te komen maar was wel interessant

[Chris · Rating 5 out of 5]

Eye opener

[Robin · Rating 4 out of 5]

Victor Lamme has a firm view on human consciousness and the human mind. He describes this very well, with adequate examples. Here and there he is not entirely consequent, but all in all, he does convey a good point, in my opinion. However much I'd like to have a free will, Lamme provides a lot of evidence that free will is not as free as one might want. Even though I do not agree with everything he says or claims, it is good food for thought.