Vloed

by Susan Smit

Noordwijk, 1899. Adriana van Konijnenburg weigert haar eerste huwelijksaanzoek. Liever zit ze te lezen of te schrijven, zoals haar vroegere speelkameraadje Henriëtte Roland Holst. Haar vader, hotelier en reder, verandert het vissersdorp in een mondaine badplaats door badkoetsjes op het strand te zetten en een badhotel te beginnen.

Als Adriana liefdadigheidswerk doet in een clubhuis voor vissers ontmoet ze Jacob, een jonge visser op wie ze verliefd wordt. Het verschil in klasse is groot en de verhouding strandt. Ze stort zich op haar poëzie en laat zich schaken door een ober die in een van de hotels werkt, een charmeur en bastaardkind van Willem III.

Ze wordt onterfd en verbannen uit Noordwijk, maar kiest vol overgave voor de liefde, alsof ze alsnog de juiste keuze wil maken. Jaren later, als ze inmiddels moeder is, levert ze de grootste strijd van haar leven om terug te keren…

Genres: History, Roman

303 pages, Paperback

First published January 1, 2010

About the author

Susan Smit (1974) groeide op in Noordwijk en werkte tien jaar als fotomodel in binnen- en buitenland. Op haar zesentwintigste studeerde ze af in Culturele Studies, met als hoofdvak Nederlandse Taal- en Letterkunde, aan de Universiteit van Amsterdam. Ze woont met haar kinderen Linde en Goof in Amsterdam en is getrouwd met journalist Onno Aerden. Ze beschouwt spiritualiteit en literatuur als haar grootste passies.
Toen ze in 2000 een artikel schreef over moderne heksen werd ze gegrepen door het fenomeen. In het jaar dat volgde, deed ze research naar de geschiedenis van deze eeuwenoude religie, stortte zich in rituelen en leerde werken met magie en kruiden. Uiteindelijk liet ze zich inwijden als heks. Over haar ervaringen schreef ze het boek Heks. Een magische reis door de westerse spiritualiteit, dat in 2001 uitkwam.

Reviews

[Sophiene · Rating 3 out of 5]

I really wanted to like this book, but in the end I missed something. I did learn several things about fishing life at the end of the 19th century and about how WWI impacted the Netherlands. I never realised they had all these troops mobilized. But the story just lacked something and it left me a bit unsatisfied, not a bad read, but not the wonderful read it could have been imo....

[Ellen · Rating 3 out of 5]

3,5. Prachtig verhaal over de geschiedenis van Noordwijk, van arm vissersdorp tot mondaine badplaats.

[Lyda Van Den Bos · Rating 4 out of 5]

Boeiend levensverhaal over het leven van een welgestelde vrouw rond de 19de eeuw. Mooie historische roman.

[Ingrid Verschelling · Rating 4 out of 5]

Vloed is een historische roman, die gebaseerd is op de familiegeschiedenis van Susan Smits eigen overgrootmoeder.

Adriana van Konijnenburg blikt terug op haar leven. Ze is geboren en getogen in Noordwijk als kind van gegoede ouders. Op haar 24e in 1899 krijgt Adriana een huwelijksaanzoek van een man, die vijftien jaar ouder is. Haar moeder en zelfs haar vader vinden het een goede partij. Adriana weigert, omdat ze niet zo wanhopig is. Haar moeder vindt het een gemiste kans. Adriana is niet verliefd op hem en bovendien wil ze veel liever lezen en schrijven dan een huishouding voeren. Haar vriendinnetje van vroeger, Jetje van der Schalk, nu Henriëtte Roland Holst is zelfs bekend geworden met haar gedichten en dat is wat Adriana eigenlijk ook wil.

Haar zussen hebben bijna allemaal een goede partner kunnen vinden, alleen zijzelf en Mien wonen nog thuis bij hun ouders. Haar vader, hotelier en reder, verandert het vissersdorp in een mondaine badplaats door badkoetsjes op het strand te zetten en een badhotel te beginnen. Adriana gaat liefdadigheidswerk doen in de Vereniging Ons Huis, een clubhuis voor vissers om haar dagen te vullen. Als vrouw kon ze geen bestuurslid worden, maar ze kon er wel vrijwilligerswerk doen. Terwijl ze daar boeken uitleent, komt ze Jacob tegen, een visser. Ze worden verliefd, maar Jacob denkt, dat hij het Adriana niet kan aandoen om een huwelijksaanzoek te doen. Hij zou haar kapotmaken, dacht hij. Deze romance wordt heel mooi beschreven, zoals deze passage:

Hij vlijde zijn wang heel even tegen de mijne. Ik sloot mijn ogen, verrast door de onbekende aanraking van een man, en opende ze pas toen ik zijn warme huid niet meer tegen mijn wang voelde en zijn gezicht weer op gepaste afstand was.

Door het standsverschil trouwt hij toch maar een meisje van zijn eigen stand. Dan overlijdt haar vader. In een enkele week waren de twee belangrijkste mannen uit haar leven weggevallen. De Jacob uit haar verleden was nu de enige Jacob die tot haar beschikking stond:

Ik probeerde mijn geschiedenis met hem (Jacob) te ontdoen van straatvuil en huisstof, hem schoon te poetsen en de glans terug te brengen, tot ze als een schitterende edelsteen allen licht weerkaatste en geen donker verdroeg.

De rederij en het hotel worden verkocht. Op de plek van hun oude hotel komt een gloednieuw hotel, het Palace hotel. Daar komt ze een kelner tegen, die toenadering zoekt. Hendrik is een charmeur. Hij vraagt haar ten huwelijk, maar haar moeder weigert haar toestemming. Zelfs als Adriana zwanger raakt, geeft ze niet toe. Ze wil haar zelfs onterven:

Zolang de façade intact bleef, het pleisterwerk niet werd losgetrokken, kon dit alles bestaan binnen de schijn van deugdelijkheid en kuisheid.

Ze moet vertrekken en vestigt zich met Hendrik in Meppel, waar ze drie kinderen krijgt. Hendrik blijkt een bastaardkind van Willem III te zijn. Ze was afgedaald naar zijn klasse, hij niet opgestegen naar haar klasse, zoals hij misschien gewild had. Hij was niet geboren als dubbeltje, maar als half kwartje. Adriana moest na de dood van haar moeder haar familie aanklagen en haar erfdeel opeisen. Toen bekende ze Hendrik, dat er helemaal geen geld kwam, nu niet en nooit. Dat ze was onterfd.

Na het eerste kind hielp het Hendrik en Adriana om nader tot elkaar te komen. Ze moest moeder worden om echtgenote te kunnen zijn. Later was ze inschikkelijk, voegde zich naar zijn wensen. Hij sloeg haar en ondanks dat ze eigenzinnig was, had ze toch meer behoefte aan harmonie. Ze hield haar mening voor zich. Ze kende zijn demonen en was uitverkoren hem te redden. Schrijven kwam er niet van:

Het lukte niet een ruimte naast de tijd te scheppen, zoals je doet als je schrijft, omdat de tijd voortdurend mijn aandacht vroeg…Er was altijd wel wat te doen. Henriette Roland Holst had alle ruimte om haar poëzie na te jagen, haar huwelijk werd niet geconsumeerd, bleef kinderloos… Samen zouden we een volmaakt gelukkige vrouw kunnen zijn.

De grootste zonde van mensen is niet gelukkig te zijn en omdat zij na nog twee zwangerschappen niet gelukkig is, omdat blijkt, dat Hendrik haar niet trouw is, vertrekt ze met haar drie kinderen weer naar Noordwijk, waar ze haar oude liefde terugvindt.

Gedichten had Adriana niet voortgebracht, wel leven. Je moet keren met het tij. Sommige mensen hebben het over ‘het tij keren’, maar het tij is het tij en gaat zijn eigen gang volgens zijn eigen wetten. Het enige wat je kunt doen is meegaan met de veranderingen.

Vloed is een meeslepend verhaal, om en om verteld door Adriana en Jacob. In het begin had ik moeite met de wat ouderwetse taal. Ik heb het boek een week laten liggen en toen ik er weer in begon, had ik er totaal geen moeite meer mee. Het is knap van Susan Smit hoe ze een romance op zo’n manier kan vertellen. Het is een historische roman, maar eigenlijk ook een roman over de liefde. Er worden veel historische feiten verteld. Je leert Noordwijk kennen in die periode. Hoe hun hotel is afgebroken en op diezelfde plek het Palace Hotel is gebouwd. Leuk is, dat ik er vorig jaar voor het eerst ben geweest. Ook nieuw was, dat de Bijenkorf was geopend in Amsterdam. De sociale omstandigheden komen ook aan bod. Ook vertelt ze hoe de eerste wereldoorlog uitbreekt en wat dat doet met de mensen.

De overgrootmoeder van Susan Smit heeft niets gepubliceerd, Susan Smit wel en heeft met Vloed een mooie historische roman geschreven, waar ik ondanks het wat moeilijke begin van heb genoten. Ik waardeer dit boek met 4 sterren.

tags: origineel

[Janneke]

Sommige mensen hebben het over 'het tij keren', dacht hij. Dat kan niet. Het tij is het tij en gaat zijn eigen gang volgens zijn eigen wetten. Het enige wat je kunt doen is meegaan met de veranderingen die op til zijn, wendbaar zijn, aan de wind in je rug voelen of de tijd rijp is en je dan laten voortstuwen door de kracht van het water.

[Thessa · Rating 4 out of 5]

Mooi romantisch verhaal, met veel historische onderwerpen, dat zich voornamelijk in Noordwijk afspeelt. 3,5 ster.

[Marjet · Rating 3 out of 5]

Susan Smit - Vloed

Dit boek kwam tot mij als e-book en al snel werd ik gegrepen door het leven van Adriana en Jacob. Ik was ook benieuwd naar deze historische roman,die gebaseerd is op het leven van de overgrootmoeder van de schrijftser. Het verhaal begint rond 1880 en eindigt aan het einde van de eerste wereldoorlog. Bijzonder goed weergegeven is de sfeer van een vissersplaats als Noordwijk, dat uitgroeid tot een mondaine badplaats, het leven van de gegoede burgerij, Adriana's afkomst, versus de eenvoudige vissers, Jacobs wereld.

In afwisselende hoofdstukken krijgen we een inkijk in die werelden. Adriana schrijft in de ik, en daarmee geeft Smit haar overgrootmoeder een heel natuurlijke en menselijke stem. Jacob heeft een personaal perspectief wat net zo natuurlijk klinkt. Tussen hen beiden ontstaat een diepe liefde, maar ze trouwen niet. Het standsverschil was een grote barrière. Uiteindelijk trouwt de smachtende, zinnelijke Adriana met de charmante Hendrik, die beweert een bastaardzoon te zijn van Koning Willem III. Ze moeten zelfs trouwen. Een schande in die tijd en Adriana wordt door haar ijselijke moeder weggestuurd. Ze gaan naar Meppel, maar worden niet gelukkig. Adriana verlaat met haar drie kinderen haar echtgenoot en gaat terug naar Noordwijk. Dat ze daar Jacob weer zal ontmoeten, die terug is uit de oorlog en inmiddels weduwnaar is geworden, moge duidelijk zijn.

De taal, woordkeus en sfeer heeft Susan Smit goed weten te treffen, al werd de stem naar het eind toe wat langdradig door de gelijkvormige zinnen. Het is een geloofwaardig, fijn verhaal wat geen leeg gevoel achterlaat.

[Marije Gordijn · Rating 3 out of 5]

Van het eerste gedeelte van het boek heb ik echt genoten, dat bleef me boeien. Later werd dat wat minder, het voelde alsof het verhaal een beetje werd afgeraffeld. Toch bleef het naderhand wel in m’n hoofd zitten. Waarom precies is me niet helemaal duidelijk. De zelfstandigheid en de verantwoordelijkheid die adriana neemt voor haar leven spreekt me aan, en misschien is dat het.

In Noordwijk ben ik vaak op vakantie geweest, in een oud familiehuisje. Wat dat betreft was het leuk om over de geschiedenis van Noordwijk te lezen.

De stukken over Henriette Roland Holst vond ik een beetje uit de lucht komen vallen, dat had wat beter verweven kunnen worden met het verhaal.

Het mooist vond ik de stukken over de aantrekkingskracht van de zee. Ik heb me de laatste tijd zelf vaak afgevraagd waarom ik me zo aangetrokken voel tot de zee, vond eigenlijk dat ik me een beetje aanstelde. Dus dit raakte een gevoelige snaar.

‘In Meppel was geen einder, geen rand van de wereld. Overal, in alle windstreken, waren mensen, gebouwen, geluiden, emoties, gedachten. Waar ik vandaan kwam, nam de zeewind alle menselijke drukte mee naar de uitgestrekte oceaan, waar ze zich vermengde met de elementen en vergeten raakte. Hier kaatste alles terug, dwarrelde in het rond en bleef uiteindelijk voor je voeten liggen.’ (Blz. 219)


‘Want de stem van de zee is de moederzang
Van alle vage en half-bewuste willen,
alle begeerte dat zijn doel niet kent.’ (Henriette R.H. Blz 234)

‘Mensen denken dat een strandwandeling helpt om de dingen eens goed te overdenken, ze op een rijtje te zetten. Het tegendeel is waar: we worden ervan verlost. Als gedachten niet Dior de zeewind worden meegenomen, dan vloeien ze wel weg door het water. Alleen het wezenlijke blijft over.’ (Blz 10)

[Marion Van Wees · Rating 3 out of 5]

Adriana komt uit een gegoed milieu en groeit op in het Noordwijk van begin 20e eeuw. Het verhaal begint als ze een huwelijksaanzoek afwijst, tot ontsteltenis van haar moeder. Even later wordt ze verliefd op de visser Jacob. Een vurige liefde bloeit op, maar kan geen stand houden omdat ze uit verschillende milieus komen. Omdat ze weinig praten met elkaar worden hun gevoelens niet helemaal goed begrepen en ze zien elkaar niet meer.
Jacob trouwt Betje en Adriana wordt verliefd op de ober Hendrik. Ze leert de lichamelijke liefde kennen en kan er niet genoeg van krijgen. Ze trouwt met hem omdat ze zwanger is geraakt en wordt door haar moeder verbannen, omdat ze de familienaam bezoedelt.
Adriana krijgt 3 kinderen en leeft in armoede in Meppel. Als ze ontdekt dat Hendrik haar bedriegt keert ze terug naar Noordwijk. Haar moeder is inmiddels overleden. Hendrik komt af en toe naar Noordwijk om zijn kinderen te zien.
Betje, de vrouw van Jacob, komt te overlijden. Jacob en Adriana ontmoeten elkaar weer en de liefde bloeit weer op.

Een prachtig verhaal om te lezen. Je krijgt een goed beeld van het leven in het Noordwijk van begin 20e eeuw en de verandering van een vissersdorp in een badplaats.
Toch vind ik dat Susan Smit er niet helemaal in geslaagd is een realistisch beeld te geven van de standsverschillen. Voor mijn gevoel komen Jacob en Adriana uit hetzelfde milieu, nergens komt naar voren dat hij stoer, grof, onbehouwen is. Hij is voor een visser veel te fijngevoelig en te meelevend. Als die verschillen wat duidelijker waren gemaakt, was de onmogelijkheid van hun liefde schrijnender geweest.

[Miskidiski · Rating 3 out of 5]

Ik vind het wel een mooi boek. Gemakkelijk om te lezen. En het gaat ook nog eens over de liefde, da´s lekker ontspannend. Maar beetje jammer dat het alweer een personage is dat veel van literatuur en schrijven houdt, net zoals Susan Smith zelf. Er zijn in het algemeen teveel boeken over boekenliefheb(st)(b)ers.

[Lara Scheepers · Rating 5 out of 5]

In dit boek leef je soms zo erg mee met de personages dat je soms gewoon bijna niet door kan lezen. Heel mooi geschreven verhaal en ook interessant om de overeenkomsten tussen 100 jaar geleden en nu te zien

[Karina Van Den Eynden · Rating 4 out of 5]

Boek dat gaat over de evolutie van een vrouw van kleinburgerlijk tot gewone huisvrouw. Ze stelt zich tot doel alles te bereiken wat ze kan, in een wereld die door mannen wordt geleid.

[Jolanda · Rating 1 out of 5]

Na 1 hoofdstuk gestopt. Niet mijn ding.

[Aletha Annema · Rating 3 out of 5]

Net verhuisd naar Noordwijk dus ik moest dit boek wel lezen. Ik houd van de combinatie geschiedenis en een mooi verhaal dus wat mij betreft een aanrader.

[Angela82 · Rating 5 out of 5]

Prachtig historisch verhaal over de kust, visserij, en de liefde

[Nicky · Rating 1 out of 5]

Lastig taalgebruik, weinig actie, moeilijk doorkomen.

[Esther Oudshoorn · Rating 5 out of 5]

Geweldig mooi. Goede verhaallijn

[Ingeborg van Geenen · Rating 4 out of 5]

Mooi geschreven boek, het had wat mij betreft best wat langer mogen zijn.

[Anne-Marie van den Bosch · Rating 4 out of 5]

Heerlijk boek! Een verhaal over het leven van een vrouw in een sterk omschreven tijdsbeeld, wat ik eerder bij Sonny Boy en Leer mij je liefhebben "docu-verslagen" heb genoemd.
Maar Vloed heeft bij mij meer impact gehad: het proza dat doorspekt is met voor die tijd gebruikelijke wat vormelijke woordkeuze is heerlijk. Ook de verwijzingen en het gebruik van het werk van Henriette Roland Holst vind ik intrigerend.
Meer nog dan dat heb ik het gevoel dat de hoofdpersoon Adriana, een intelligente, sterke, vooruitstrevende eigenzinnige vrouw dichter bij me kwam dan de hoofdpersonen uit de voorgenoemde titels. De aspecten van deels waargebeurd, met een duidelijk tijdsbeeld, over een vrouw, zijn allemaal dingen geweest waarvan ik voor mezelf altijd dacht "niet helemaal mijn ding maar wel aardig" omdat ik veel liever verzwolgen wilde worden door "andere werelden" .
"Waargebeurd" zat ik "niet op te wachten", geschiedenis leek me zwaar en droog en specifiek over vrouwen klonk ik bijna "schamper" dat ik geen zelf identificatie zoals bepaalde tijdschrift verhalen zocht: ik wilde me verplaatsen in stimulansen van ideeën - zo anders dan de mijne, uitdagingen anders dan normaal al dagelijks voorbij komt.

Ik kom er nu definitief op terug na mijn behoudende reactie bij Sonny Boy en Leer mij je Liefhebben ( op Dizzie.nl).
Vloed bevestigd voor mij weer eens dat het maatschappelijke tijdsbeeld onder invloed van technologische en politieke ontwikkelingen, wanneer vertaald in het dagelijks leven, mij ontzettend interesseert - geschiedenis dus toch. Het onderwerp Vrouwen is voor mij nog steeds niet van belang.
Dat stuk waargebeurd: heerlijk. De schrijfstijl en woordkeuze maken wel dat ik de beleving schaar onder een wat droog "docu-verslag" of roman, waarbij Vloed onder de laatste valt.
Het is heerlijk leesbaar verhaal, over liefde en de ziel, een leven met keuzes en fouten van een mens, een tijd en een locatie waarbij de zee en haar gedrag op verschillende momenten/manieren mooi gebruikt wordt als metafoor.

[Eugenie · Rating 4 out of 5]

Schitterende historische roman, gebaseerd op Susan Smits eigen familiegeschiedenis. Noordwijk, 1899. Adriana van Konijnenburg weigert haar eerste huwelijksaanzoek. Liever zit ze te lezen of te schrijven. Als Adriana liefdadigheidswerk doet in een clubhuis voor vissers ontmoet ze Jacob, een jonge visser op wie ze smoorverliefd wordt. Het verschil in klasse is echter te groot en hij trouwt een ander. Adriana stort zich op haar poëzie en laat zich schaken door een ober die in een van de hotels van haar vader werkt. Ze krijgt geen toestemming voor dit huwelijk en wordt onterfd en verbannen uit Noordwijk, maar kiest vol overgave voor de liefde, alsof ze alsnog de juiste keuze wil maken. Jaren later, als ze inmiddels moeder is, lever t ze de grootste strijd van haar leven om terug te keren.

[Marieke Van dam · Rating 2 out of 5]

2,5 STERREN

Het verhaal krijgt me het hele boek lang niet echt in zijn greep. Toch was het best een prettig boek om te lezen. De beschrijvingen van het leven aan het begin van de vorige eeuw in Noordwijk en Meppel zijn levendig en boeiend.

Het (liefdes)verhaal, ook al zit het vol nieuwe wendingen, raakte me echter niet in mijn hart. En ook de, alhoewel erg sympathieke, hoofdpersoon Adriana wist daar niet een plek te veroveren. Haar gedroomde schrijverschap voelde ik niet. Verder hadden de passages over Henriette Roland Horst voor mij geen natuurlijke maar eerder een gekunstelde plek in het verhaal.

[Rita · Rating 2 out of 5]

Susan Smit VLOED 2011
Author born 1974, grew up in Noordwijk.
Ans vHille gave me the book. It’s set in Noordwijk, 1890s to WW l. Nice for its impressions of Noordwijk’s shift from actual commercial fishing village, to beach resort. Late 1800s urban elite coming to the sea for health – but no bare feet on the beach. How long it took for actually wading in the water or swimming in it to be accepted.

The love and marriage parts of the story are not memorable, though she shows us the upper-middle-class morals of the time – no marrying ‘beneath’ you.

[Wendel · Rating 3 out of 5]

Een mooie schets van de ontwikkelingen eind 19e en begin 20e eeuw beschreven vanuit Adriana, een jonge vrouw van goede komaf met schrijversambities, en visser Jacob die zich maar al te bewust is van het klassenverschil. Hoewel de twee gezichtspunten een levendig beeld schetsen van hoe Noordwijk zich van vissersdorp tot badplaats ontwikkelt en hoe de scheiding der klassen langzaam verandert, blijven de persoonlijke ontwikkelingen toch een beetje op afstand. Mooi en intrigerend, maar je wordt er niet in meegezogen zoals door de zee.

[Marjo van Bergen · Rating 3 out of 5]

Lekker leesbaar boek wanneer je door Corona bent geveld. Mooi beschreven historische roman wat een mooie inkijk geeft in het leven in de kustplaats Noordwijk begin 20e eeuw. Een jonge vrouw wijst een gearrangeerd huwelijksaanzoek af en trouwt later met de man van haar eigen keuze; van een lagere stand en bovendien is ze zwanger. Ze verhuist met haar man naar Meppel. Haar huwelijk loopt spaak en ze keert terug naar Noordwijk. Daar loopt ze haar oude jeugdliefde weer tegen het lijf..
Beetje voorspelbaar, maar zoals gezegd: in tijden van Corona leest het best leuk weg

[Saskia · Rating 4 out of 5]

Ik heb echt heel erg moeten wennen aan het ouderwetse taalgebruik wat Susan Smit gebruikt in Vloed. Het past helemaal bij de geschiedenis in deze roman, maar ik heb lang getwijfeld of dit wel een boek voor mij was. Toch intrigeerde mij de liefde tussen Adriana en Jacob wat mij heeft doen besluiten door te lezen. De delen over de visvangst kon mij minder bekoren. Nu het boek uit is kan ik alleen maar zeggen, dat het een mooie historische roman is.

[Henneke Wateringen · Rating 5 out of 5]

Ik vond het een prachtig geschreven boek mooi tijdsbeeld. En de liefde mooi beschreven, daar ik tijdens het lezen in de buurt van Noordwijk was heb dat even bezocht en maakte het extra leuk. Een aanrader.

[Verena · Rating 5 out of 5]

pracht boek ik zal het zeker nog een keer lezen

[Jantine · Rating 4 out of 5]

Fijn en boeiende roman , ik heb zin om een keer naar Noordwijk te gaan. Ik woon in Meppel en hoewel er weinig over Meppel verteld wordt had ik er wel een beeld bij hoe het vroeger was.

[Suzanne · Rating 4 out of 5]

eerst even inkomen door het taalgebruik, daarna gegrepen door adriana's levensverhaal!

[Sandra de koning-vd pol · Rating 4 out of 5]

Terug in de tijd neemt het boek je mee naar Liefde die blijft. Prachtig verwoord...