What do you think?
Rate this book
Het leven als kunstwerk
Essay voor de maand van de filosofie 2008.
Waarom zou niet ieder van zijn leven een kunstwerk maken? Deze vraag van Foucault inspireert Joep Dohmen tot een hartstochtelijk pleidooi voor een stijlvol, waarachtig leven. Hij bindt de strijd aan met het paternalisme van links en rechts, met de moraal van vrijheid-blijheid die al een halve eeuw onze harten en hoofden bezet houdt, met dominante levenshoudingen zoals onverschilligheid, cynisme, sentimentalisme en fundamentalisme.
Het is hoog tijd voor een nieuwe publieke moraal waarin de grote levensvragen weer aan bod komen:
Wie ben ik en wat vermag ik in deze omstandigheden?
Hoe stem ik af op de ander en wat is een goed leven?
Waarom zou niet ieder van zijn leven een kunstwerk maken? Deze vraag van Foucault inspireert Joep Dohmen tot een hartstochtelijk pleidooi voor een stijlvol, waarachtig leven. Hij bindt de strijd aan met het paternalisme van links en rechts, met de moraal van vrijheid-blijheid die al een halve eeuw onze harten en hoofden bezet houdt, met dominante levenshoudingen zoals onverschilligheid, cynisme, sentimentalisme en fundamentalisme.
Het is hoog tijd voor een nieuwe publieke moraal waarin de grote levensvragen weer aan bod komen:
Wie ben ik en wat vermag ik in deze omstandigheden?
Hoe stem ik af op de ander en wat is een goed leven?
- GenresPhilosophyNonfiction
219 pages, Paperback
9 people are currently reading
49 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
January 20, 2026
Voor Joep Dohmen is vrijheid geen uitgangspunt maar een moeizaam te bereiken verworvenheid. Hij is de mening toegedaan dat we moeten leren om met onze moderne vrijheid om te gaan. Dat vereist een nieuwe cultuur van het zelf. De culturele opdracht in de samenleving tot zelfsturing doet immers een beroep op het zelf als kompas. Maar hoe doe je dat?
De auteur probeert dit uit te werken in een levenskunst waarbij we met zelfverantwoordelijkheid een nieuwe invulling van positieve vrijheid (= zelfrealisatie) en een geslaagd leven kunnen vinden. Wat een hoopvolle belofte voor dit boek.
In het eerste hoofdstuk staat Dohmen stil bij levenskunst als kunstvorm op zich. Bij levenskunst gaat het om een leven dat een bepaalde glorie of schoonheid bezit. Mensen moeten zichzelf onderweg geschikt maken voor het leven.
De auteur kijkt hierbij naar meerdere zienswijzen en definities, o.a. de definitie van Wilhelm Schmid komt aan bod: ‘Onder levenskunst wordt fundamenteel de mogelijkheid en de inspanning begrepen om op bereflecteerde wijze het eigen leven te leiden en het niet onbewust, zomaar voorbij te laten gaan.’
Uiteindelijk komt de auteur uit bij levenskunst als zelfzorg waarbij je een relatie aangaat met jezelf met het oog op praktische wijsheid, een zelfverantwoordelijkheid om te leren leven vanuit een eigen, waarachtige levenshouding (waarbij het wordt weggehaald uit de sfeer van de succesagenda).
In het tweede hoofdstuk staat de auteur stil bij de geschiedenis van de levenskunst. Hiervoor baseert hij zich vooral op de geschriften van Foucault. Levenskunst lijkt in de oudheid en onder het christendom meer te gaan om een strijd met jezelf waarbij zelfbeheersing, matiging en zelfverbetering de na te streven doelen zijn. Zelfzorg lijkt in die zin meer een antwoord te bieden op de vraag hoe je voldoet aan de heersende idealen in dat tijdperk (vb. een goede burger), ook al was het in de oudheid meer op autonomie gericht dan onder het christendom.
Vanaf Descartes krijgt zelfzorg een andere invulling: echte kennis verwerven staat nu centraal. Het lot van de mensen lag in handen van het recht, de economie, de geneeskunde, de psychologie en de psychiatrie. Van zelfzorg lijkt nergens nog sprake. Als tegenbeweging roept de Romantiek op tot zelfexpressie, wat een grote inspiratiebron is voor de levenskunst. Foucault en andere denkers proberen de contouren van een eigentijdse levenskunst te schetsen.
In het derde hoofdstuk werpt de auteur een blik op die eigentijdse varianten van levenskunst: vrij leven, spiritueel leven, zen leven, voortreffelijk leven, genietend leven en leven in schoonheid.
Foucault is zich ervan bewust dat onbegrensde vrijheid een gevaarlijke illusie is. Het gaat erom overheersing zo goed als volledig in te perken via zelfzorg, aan beïnvloeding kan je echter niet ontkomen. Het volstaat niet om iemand te bevrijden van zijn of haar overheerser, het is eveneens belangrijk om daadwerkelijk gestalte te kunnen geven aan die vrijheid.
Pierre Hadot is één van de dominante filosofische pleitbezorgers van de spirituele levenskunst. Wie altijd maar doorrent, raakt innerlijk in verwarring. Kenmerkend voor spiritualiteit zijn verbondenheid, kosmisch bewustzijn, wijsheid en transcendentie.
De filosoof Herrigel wordt benoemd als voorbeeld voor zen leven. Kenmerkend hiervoor zijn o.a. een juiste ademhaling, geduld en concentratie.
‘Voortreffelijk leven’ is een deugdethiek die gericht is op de perfectionering van jezelf. Geen beperkende normen of vage woorden maar kwaliteiten waarin je excelleert. Geluk betekent dan als mens gelukt zijn: het leven op excellente wijze uitoefenen.
Het hedonisme, genietend leven, zoekt naar een manier om optimaal van het leven te genieten. Het kent verschillende varianten, van kalm en verstandig tot vitaal, bruisend genot met een portie ellende erbij.
Oscar Wilde is het absolute rolmodel voor de esthetische levenskunst (leven in schoonheid). Het scheppende vermogen van de mens komt centraal te staan. Ieder mens moet zijn eigen weg gaan. Je moet op zoek gaan naar je innerlijk en een oorspronkelijk leven leiden. Ze willen hierbij de kunst verheerlijken.
In hoofdstuk vier bespreekt Dohmen de positieve vrijheid. Eerst behandelt hij de visie van Nietzsche. Nietzsche voelde toen al een diepe afkeer van de naderende massacultuur. Zijn angst betrof de triomf van het slaafse leven waarbij de slaaf zich conformeert aan de regels van de groep en verdwijnt in de massa. Bovendien weigert deze mens zijn onzekerheden toe te laten en vlucht hij liever in verstrooiing en amusement. Het moderne individu past zich aan, imiteert en parodieert.
De mens is zijn oriëntatie, motivatie, richting en einddoel kwijt gespeeld waardoor hij op de dool is. Vanuit dat niets wil Nietzsche de weg vrij maken voor een authentieke levensstijl en spoort hen aan hun levendigheid te bewaren. Leven vanuit jezelf, vanuit je eigen oriëntatie en naar eigen maatstaven, is de basis van deze levenskunst. Je gaat als het ware het landschap van je tuin wijzigen en verfraaien.
Nietzscheaanse levenskunst gaat over het werken aan jezelf, het overdenken van wie je bent, het ontwikkelen van je smaak, je eigenschappen en gewoonten, wat dan geïntegreerd wordt in een samenhangend karakter. De waarden die jou aanspreken, moet je zo ordenen en op elkaar afstemmen dat je jezelf in die richting kunt uitdrukken en er goed mee kunt leven. Authenticiteit betekent hier: niet je uit angst aan de regels houden, moedig zijn en zo nodig onredelijke autoriteiten weerstaan. Zo’n levenshouding is meer dan het maken van een reeks eigen keuzes. Zelfzorg is een holistisch concept: waarnemen, denken, voelen, willen en doen vormen een fundamentele samenhang.
Daartegenover overloopt Dohmen enkele verkeerde levenshoudingen. Levenskunst kan de mens weerbaarder maken, maar onzekerheid en een bepaalde mate van kwetsbaarheid zijn inherent aan het leven. Vanuit de eigen levenshouding leren we gaandeweg complexe situaties beter te lezen in deze risicosamenleving.
Niet iedereen slaagt erin om een eigen levenshouding te ontwikkelen. Tal van mensen vluchten in ontkenning (vb. mij overkomt dat niet), gelatenheid, onverschilligheid, overdrijving, sentimentalisme, cynisme en fanatisme. Er zijn ook mensen die denken dat alles een kwestie is van warme gevoelens.
Dit zijn allemaal verkeerde houdingen die een goed leven onmogelijk maken. Zo’n reacties zijn een houding van koele afstandelijkheid waarbij de niet-betrokken toeschouwer het spektakel van het leven wel aanschouwt maar er niet zelf aan deelneemt. Men neemt geen menselijk standpunt in maar een eeuwigheidsperspectief. Door die onthechte houding probeert men de risico’s van het mensenleven uit te bannen (om niet langer gekwetst te worden), maar hierdoor raak je ook niet betrokken op het eigen leven.
Maakbaarheid en controle zijn voorbeelden van de ontkenning van de bestaansonzekerheid. Je negeert hierbij de feitelijke kwetsbaarheid. Door het te negeren leer je niet om ermee om te gaan. Sentimentalisten gaan op zoek naar emoties, niet naar liefdevolle mensen of iets dat de moeite waard is. Emoties worden gezien als de sleutel tot het goede maar worden hier overgewaardeerd. Bij fanatici weerspiegelt de wil het ideaal waarbij de wil niet meer openstaat voor controle door de rede.
Deze houdingen weerhouden een open houding jegens de wereld. De juiste houding erkent de bestaansonzekerheid en probeert hier een antwoord op te formuleren in de vorm van een intelligente vitaliteit. Ze is niet blind voor ellende en weigert modieus activisme. Handelen, willen, voelen en kennen vormen een geheel.
Autonomie vereist niet dat iemand de ultieme bron is van zijn verlangens of waarden. Zij vereist wel dat iemand het vermogen heeft om niet alleen een zekere afstand te nemen van zijn verlangens en waarden (om ze kritisch te bereflecteren), maar ook om zich er verregaand mee te identificeren (om daarnaar te handelen). Vanuit deze positieve vrijheid kan een mens autonoom nee en ja zeggen, en koers en richting houden.
In het vijfde hoofdstuk gaat de auteur dieper in op zijn visie rond zelfzorg. Daarbij haalt hij de verschillende bouwstenen aan voor zo’n nieuwe cultuur van het zelf: bezinning als zelfreflectie, zelfdiscipline, een andere omgang met tijd, onderlinge afstemming met de ander (met aandacht voor de zelfzorg van beide partijen) en een andere zienswijze op geluk en authenticiteit (nl. het goede leven).
Dit deel is minder diepgaand uitgewerkt. Soms gaat hij wat kort door de bocht en bevat zijn analyse minder nuance. Tot slot geeft de auteur wel een genuanceerd beeld van wat authenticiteit wel en niet is. Het omvat een zelfverantwoordelijke vorm van leven om een voller leven te leiden omdat het meer ons eigen leven geworden is. Angst, innerlijke spanningen en een twijfelachtig gevoel van eigenwaarde vormen belangrijke factoren die een waarachtige levenshouding verhinderen. Narcisme, egoïsme, hedonisme en (krampachtige) vormen van geëtaleerde uniciteit of originaliteit, zijn voorbeelden van inauthenticiteit.
Het betekent niet zomaar doen wat in je opkomt, maar vooral eerlijk zijn tegenover jezelf. Het is meestal niet de weg van de minste weerstand. Bij authenticiteit is de subjectieve houding waarmee iets gedaan wordt van doorslaggevend belang.
De auteur schrijft heel aanschouwelijk. Hij brengt een helder, gestructureerd en diepgaand overzicht over de geschiedenis van de levenskunst. Hij benoemt diverse stromingen en visies, licht ze duidelijk toe en haalt diverse filosofen en andere rolmodellen aan die bij een bepaalde visie thuis horen. De auteur legt de link met het moderne leven en verduidelijkt de standpunten aan de hand van concrete voorbeelden.
Pas na het uitgebreide overzicht neemt hij zelf een stelling in. Dit heeft als voordeel dat je eerst zelf een beeld kunt vormen van wat levenskunst voor jou betekent, kan of moet betekenen. Je wordt niet onmiddellijk beïnvloed door het oordeel van de auteur.
Hij gaat ook dieper in op minder geschikte levenshoudingen. Dit vond ik een heel waardevolle aanvulling. Het minst interessant was het begin van het persoonlijke betoog van de auteur omdat dit abstracter bleef met soms wat minder nuance.
Dohmen heeft echter een boeiende en eigentijdse analyse opgemaakt over de manier waarop het leven geleefd kan worden met meer aandacht voor autonomie. Zorgvuldig en over het algemeen diepgaand uitgewerkt. De voorbeelden van anderen zijn helder en verrijkend, net als de voorbeelden van minder geschikte levenshoudingen. Een waardevolle aanrader!
Dit boek verscheen naar aanleiding van de Maand van de Filosofie. April is de Maand van de Filosofie. In dit kader verschijnt er elk jaar een nieuw filosofisch essay. Via de challenge met code THGRI in de Hebban App ontdek je de volledige reeks van verschenen essays n.a.v. de Maand van de Filosofie.
De auteur probeert dit uit te werken in een levenskunst waarbij we met zelfverantwoordelijkheid een nieuwe invulling van positieve vrijheid (= zelfrealisatie) en een geslaagd leven kunnen vinden. Wat een hoopvolle belofte voor dit boek.
In het eerste hoofdstuk staat Dohmen stil bij levenskunst als kunstvorm op zich. Bij levenskunst gaat het om een leven dat een bepaalde glorie of schoonheid bezit. Mensen moeten zichzelf onderweg geschikt maken voor het leven.
De auteur kijkt hierbij naar meerdere zienswijzen en definities, o.a. de definitie van Wilhelm Schmid komt aan bod: ‘Onder levenskunst wordt fundamenteel de mogelijkheid en de inspanning begrepen om op bereflecteerde wijze het eigen leven te leiden en het niet onbewust, zomaar voorbij te laten gaan.’
Uiteindelijk komt de auteur uit bij levenskunst als zelfzorg waarbij je een relatie aangaat met jezelf met het oog op praktische wijsheid, een zelfverantwoordelijkheid om te leren leven vanuit een eigen, waarachtige levenshouding (waarbij het wordt weggehaald uit de sfeer van de succesagenda).
In het tweede hoofdstuk staat de auteur stil bij de geschiedenis van de levenskunst. Hiervoor baseert hij zich vooral op de geschriften van Foucault. Levenskunst lijkt in de oudheid en onder het christendom meer te gaan om een strijd met jezelf waarbij zelfbeheersing, matiging en zelfverbetering de na te streven doelen zijn. Zelfzorg lijkt in die zin meer een antwoord te bieden op de vraag hoe je voldoet aan de heersende idealen in dat tijdperk (vb. een goede burger), ook al was het in de oudheid meer op autonomie gericht dan onder het christendom.
Vanaf Descartes krijgt zelfzorg een andere invulling: echte kennis verwerven staat nu centraal. Het lot van de mensen lag in handen van het recht, de economie, de geneeskunde, de psychologie en de psychiatrie. Van zelfzorg lijkt nergens nog sprake. Als tegenbeweging roept de Romantiek op tot zelfexpressie, wat een grote inspiratiebron is voor de levenskunst. Foucault en andere denkers proberen de contouren van een eigentijdse levenskunst te schetsen.
In het derde hoofdstuk werpt de auteur een blik op die eigentijdse varianten van levenskunst: vrij leven, spiritueel leven, zen leven, voortreffelijk leven, genietend leven en leven in schoonheid.
Foucault is zich ervan bewust dat onbegrensde vrijheid een gevaarlijke illusie is. Het gaat erom overheersing zo goed als volledig in te perken via zelfzorg, aan beïnvloeding kan je echter niet ontkomen. Het volstaat niet om iemand te bevrijden van zijn of haar overheerser, het is eveneens belangrijk om daadwerkelijk gestalte te kunnen geven aan die vrijheid.
Pierre Hadot is één van de dominante filosofische pleitbezorgers van de spirituele levenskunst. Wie altijd maar doorrent, raakt innerlijk in verwarring. Kenmerkend voor spiritualiteit zijn verbondenheid, kosmisch bewustzijn, wijsheid en transcendentie.
De filosoof Herrigel wordt benoemd als voorbeeld voor zen leven. Kenmerkend hiervoor zijn o.a. een juiste ademhaling, geduld en concentratie.
‘Voortreffelijk leven’ is een deugdethiek die gericht is op de perfectionering van jezelf. Geen beperkende normen of vage woorden maar kwaliteiten waarin je excelleert. Geluk betekent dan als mens gelukt zijn: het leven op excellente wijze uitoefenen.
Het hedonisme, genietend leven, zoekt naar een manier om optimaal van het leven te genieten. Het kent verschillende varianten, van kalm en verstandig tot vitaal, bruisend genot met een portie ellende erbij.
Oscar Wilde is het absolute rolmodel voor de esthetische levenskunst (leven in schoonheid). Het scheppende vermogen van de mens komt centraal te staan. Ieder mens moet zijn eigen weg gaan. Je moet op zoek gaan naar je innerlijk en een oorspronkelijk leven leiden. Ze willen hierbij de kunst verheerlijken.
In hoofdstuk vier bespreekt Dohmen de positieve vrijheid. Eerst behandelt hij de visie van Nietzsche. Nietzsche voelde toen al een diepe afkeer van de naderende massacultuur. Zijn angst betrof de triomf van het slaafse leven waarbij de slaaf zich conformeert aan de regels van de groep en verdwijnt in de massa. Bovendien weigert deze mens zijn onzekerheden toe te laten en vlucht hij liever in verstrooiing en amusement. Het moderne individu past zich aan, imiteert en parodieert.
De mens is zijn oriëntatie, motivatie, richting en einddoel kwijt gespeeld waardoor hij op de dool is. Vanuit dat niets wil Nietzsche de weg vrij maken voor een authentieke levensstijl en spoort hen aan hun levendigheid te bewaren. Leven vanuit jezelf, vanuit je eigen oriëntatie en naar eigen maatstaven, is de basis van deze levenskunst. Je gaat als het ware het landschap van je tuin wijzigen en verfraaien.
Nietzscheaanse levenskunst gaat over het werken aan jezelf, het overdenken van wie je bent, het ontwikkelen van je smaak, je eigenschappen en gewoonten, wat dan geïntegreerd wordt in een samenhangend karakter. De waarden die jou aanspreken, moet je zo ordenen en op elkaar afstemmen dat je jezelf in die richting kunt uitdrukken en er goed mee kunt leven. Authenticiteit betekent hier: niet je uit angst aan de regels houden, moedig zijn en zo nodig onredelijke autoriteiten weerstaan. Zo’n levenshouding is meer dan het maken van een reeks eigen keuzes. Zelfzorg is een holistisch concept: waarnemen, denken, voelen, willen en doen vormen een fundamentele samenhang.
Daartegenover overloopt Dohmen enkele verkeerde levenshoudingen. Levenskunst kan de mens weerbaarder maken, maar onzekerheid en een bepaalde mate van kwetsbaarheid zijn inherent aan het leven. Vanuit de eigen levenshouding leren we gaandeweg complexe situaties beter te lezen in deze risicosamenleving.
Niet iedereen slaagt erin om een eigen levenshouding te ontwikkelen. Tal van mensen vluchten in ontkenning (vb. mij overkomt dat niet), gelatenheid, onverschilligheid, overdrijving, sentimentalisme, cynisme en fanatisme. Er zijn ook mensen die denken dat alles een kwestie is van warme gevoelens.
Dit zijn allemaal verkeerde houdingen die een goed leven onmogelijk maken. Zo’n reacties zijn een houding van koele afstandelijkheid waarbij de niet-betrokken toeschouwer het spektakel van het leven wel aanschouwt maar er niet zelf aan deelneemt. Men neemt geen menselijk standpunt in maar een eeuwigheidsperspectief. Door die onthechte houding probeert men de risico’s van het mensenleven uit te bannen (om niet langer gekwetst te worden), maar hierdoor raak je ook niet betrokken op het eigen leven.
Maakbaarheid en controle zijn voorbeelden van de ontkenning van de bestaansonzekerheid. Je negeert hierbij de feitelijke kwetsbaarheid. Door het te negeren leer je niet om ermee om te gaan. Sentimentalisten gaan op zoek naar emoties, niet naar liefdevolle mensen of iets dat de moeite waard is. Emoties worden gezien als de sleutel tot het goede maar worden hier overgewaardeerd. Bij fanatici weerspiegelt de wil het ideaal waarbij de wil niet meer openstaat voor controle door de rede.
Deze houdingen weerhouden een open houding jegens de wereld. De juiste houding erkent de bestaansonzekerheid en probeert hier een antwoord op te formuleren in de vorm van een intelligente vitaliteit. Ze is niet blind voor ellende en weigert modieus activisme. Handelen, willen, voelen en kennen vormen een geheel.
Autonomie vereist niet dat iemand de ultieme bron is van zijn verlangens of waarden. Zij vereist wel dat iemand het vermogen heeft om niet alleen een zekere afstand te nemen van zijn verlangens en waarden (om ze kritisch te bereflecteren), maar ook om zich er verregaand mee te identificeren (om daarnaar te handelen). Vanuit deze positieve vrijheid kan een mens autonoom nee en ja zeggen, en koers en richting houden.
In het vijfde hoofdstuk gaat de auteur dieper in op zijn visie rond zelfzorg. Daarbij haalt hij de verschillende bouwstenen aan voor zo’n nieuwe cultuur van het zelf: bezinning als zelfreflectie, zelfdiscipline, een andere omgang met tijd, onderlinge afstemming met de ander (met aandacht voor de zelfzorg van beide partijen) en een andere zienswijze op geluk en authenticiteit (nl. het goede leven).
Dit deel is minder diepgaand uitgewerkt. Soms gaat hij wat kort door de bocht en bevat zijn analyse minder nuance. Tot slot geeft de auteur wel een genuanceerd beeld van wat authenticiteit wel en niet is. Het omvat een zelfverantwoordelijke vorm van leven om een voller leven te leiden omdat het meer ons eigen leven geworden is. Angst, innerlijke spanningen en een twijfelachtig gevoel van eigenwaarde vormen belangrijke factoren die een waarachtige levenshouding verhinderen. Narcisme, egoïsme, hedonisme en (krampachtige) vormen van geëtaleerde uniciteit of originaliteit, zijn voorbeelden van inauthenticiteit.
Het betekent niet zomaar doen wat in je opkomt, maar vooral eerlijk zijn tegenover jezelf. Het is meestal niet de weg van de minste weerstand. Bij authenticiteit is de subjectieve houding waarmee iets gedaan wordt van doorslaggevend belang.
De auteur schrijft heel aanschouwelijk. Hij brengt een helder, gestructureerd en diepgaand overzicht over de geschiedenis van de levenskunst. Hij benoemt diverse stromingen en visies, licht ze duidelijk toe en haalt diverse filosofen en andere rolmodellen aan die bij een bepaalde visie thuis horen. De auteur legt de link met het moderne leven en verduidelijkt de standpunten aan de hand van concrete voorbeelden.
Pas na het uitgebreide overzicht neemt hij zelf een stelling in. Dit heeft als voordeel dat je eerst zelf een beeld kunt vormen van wat levenskunst voor jou betekent, kan of moet betekenen. Je wordt niet onmiddellijk beïnvloed door het oordeel van de auteur.
Hij gaat ook dieper in op minder geschikte levenshoudingen. Dit vond ik een heel waardevolle aanvulling. Het minst interessant was het begin van het persoonlijke betoog van de auteur omdat dit abstracter bleef met soms wat minder nuance.
Dohmen heeft echter een boeiende en eigentijdse analyse opgemaakt over de manier waarop het leven geleefd kan worden met meer aandacht voor autonomie. Zorgvuldig en over het algemeen diepgaand uitgewerkt. De voorbeelden van anderen zijn helder en verrijkend, net als de voorbeelden van minder geschikte levenshoudingen. Een waardevolle aanrader!
Dit boek verscheen naar aanleiding van de Maand van de Filosofie. April is de Maand van de Filosofie. In dit kader verschijnt er elk jaar een nieuw filosofisch essay. Via de challenge met code THGRI in de Hebban App ontdek je de volledige reeks van verschenen essays n.a.v. de Maand van de Filosofie.
May 24, 2022
Een belangrijk boek. We moeten onze levenskunst al beginnen te ontwikkelen op de basisschool, waar we meer hebben met topografie en niet met de vraag: wat is goed leven. Maar waarom dat nog steeds niet zo geregeld is in Nederland wordt niet besproken.
De urgentie van het ontwikkelen van levenskunst was mij wel duidelijk. Dohmen beschrijft heel inzichtelijk de fundamenten en de hedendaagse trends. Alleen verliest hij mij soms in beroerde zinnen die maar moeilijk een punt maken. Juist op de momenten wanneer hij stellig is schrijft hij raak. Tijd voor meer toegankelijk- lees niet: commercieel- werk.
De urgentie van het ontwikkelen van levenskunst was mij wel duidelijk. Dohmen beschrijft heel inzichtelijk de fundamenten en de hedendaagse trends. Alleen verliest hij mij soms in beroerde zinnen die maar moeilijk een punt maken. Juist op de momenten wanneer hij stellig is schrijft hij raak. Tijd voor meer toegankelijk- lees niet: commercieel- werk.
May 13, 2024
Veel herkenning, anderzijds interessant om de diverse goede en verkeerde levenswijzen en vormen van levenskunst op een rijtje te zien. Dohmen onderscheid zes laatmoderne levensstijlen: vrij leven, Spiritueel, Zen, Voortreffelijk, Genietend en leven in Schoonheid. Vervolgens bespreekt hij levenskunst als moraal van zelfverantwoordelijkheid. Wat is geluk, wanneer ben je autonoom, wanneer authentiek, wat is daarvoor nodig, etc. De auteur/filosoof pleit voor bewust, waarachtig, authentiek leven met zelfzorg, zelfdiscipline, zelfverantwoordelijkheid en bezinning. 3,5
September 27, 2024
Heel mooi filosofisch boek dat toevallig perfect aansluit bij het boek van Bieri dat ik aan het lezen ben en bij het boek De beste helft, wat ik heel mooi vond. Het leven als kunstwerk, Bildung, vorming, echt een goed boek wat ik graag had gelezen tijdens vakken van mijn studie vorig jaar.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews