In het eerstvolgende dorp stonden de mobiele telefoons echter niet afgebeeld op posters, ze hingen aan boomtakken. Uit de dorpskerk klonken betoverende hymnen. Hadden die de toestellen doen opstijgen? Nee, de dorpelingen hadden ze zelf opgehangen. De dorpspriester, zelf ook in het bezit van een mobiele telefoon, gaf uitleg: ‘We hebben alleen ontvangst op een hoogte van meer dan een meter zeventig. Iedereen is daar gepikeerd over.’ Olaf Tempelman, correspondent van de Volkskrant, boekstaaft in Roemeense lente de extreme transformatie van een hard communistisch land in een curieuze ultrakapitalistische maatschappij. Het nieuwe tijdperk zette het leven in de communistische flats, ‘de verticale dorpen’, op zijn kop. De plattelandstradities maar ook de literatuur, undergroundmuziek en filmcultuur die tegen de verdrukking van het communistische regime in hadden gebloeid, bleken nauwelijks tegen de nieuwe tijd bestand. Tempelman schetst in toegankelijke, onderhoudende hoofdstukken hoe het grillige veranderingsproces verliep van het land dat in 2007 toetrad tot de Europese Unie. Hij doet dat aan de hand van ontmoetingen met vrienden, bekenden en onbekenden die met gemengde gevoelens, heimwee, wrok en opluchting terugkijken op het verleden.
Niets dan lof. 'Roemeense Lente' biedt een heel toegankelijk inkijkje in de dynamiek van een samenleving die recent bevrijd is van het communisme en zich geen raad weet met het kapitalisme dat als een tsunami het land overspoelde.
Tempelmans kracht ligt in zijn uitmuntende combinatie van het vertellen van simpele, onderhoudende anekdotes en het duiden van die anekdotes in een brede culturele en politieke context. Exemplarisch is zijn hoofdstuk over populaire cultuur vóór en na 1989, die eigenlijk het hele boek samenvat:
'Op de plaats waar in 1991 nog een boekenstalletje stond, was een boksring opgezet waar je het voor de somma van één euro kon opnemen tegen een als bruine beer vermomde kerel. Op het strand hadden kuise communistische badpakken plaatsgemaakt voor tangaslips. Uit luidsprekers op het strand klonk harde muziek die het breken van de golven overstemde. Dit was onmiskenbaar het nieuwe Roemenië. Dostojevski zat nog maar in weinig strandbagage. Fa was voor velen een bekendere term dan Flaubert. Maar zelfs dat, realiseerde ik me, was een prijs die je maar moet betalen als het alternatief een maatschappij is waar cultuur en bescheidenheid zijn verbonden met angst voor een dictator en prikkeldraad dat je nooit mag overschrijden.'
Mooi boek! Met veel anekdotes schetst Tempelman een genuanceerd beeld van de veranderingen in Roemenië na 1989. Ik las het tijdens mijn verblijf daar en heb er erg van genoten.
Tempelman beschrijft na zijn correspondentschap de veranderingen in Roemenië tussen 1990 en 2006. In korte tijd is het land onherkenbaar veranderd, wat je terugziet in de mensen en alle facetten van het leven. Tempelman beschrijft het thematisch en volgt daarbij zijn eigen interesses en zijn eigen leven en vrienden. Daardoor leest het boek lekker weg en leer je vrijwel ongemerkt heel veel over Roemenië en de geschiedenis van het land. Sommige thema's vond ik minder interessant en ik miste er ook een paar.
Onlangs sprak ik Volkskrant journalist Olaf Tempelman over zijn periode in Roemenië. Daarna moest ik natuurlijk zijn boek over de post-communistische periode lezen. De ondertitel zegt het al: veel tragiek in die periode maar Tempelman beschrijft het met humor en persoonlijke ervaringen over het nieuwe tijdperk in de Roemeense politiek, samenleving, kerk en cultuur.
Eigenlijk een 4.5 maar Goodreads houdt niet van nuance natuurlijk.
Ontzettend interessante verhalen uit een van de meest onbekende landen uit Europa, met een van de meest interessante geschiedenissen uit de 21e eeuw. Het taalgebruik is soms (zeker in het begin) wat inefficiënt en moeilijk vormgegeven, maar dat maakt weinig uit gezien de inhoud.
Gelezen als 'voorpret' voor mijn eerste Roemeense vakantie. Een kijkje in het dagelijks leven van het huidige Roemenië, met veel blikken terug naar hoe het was in de tijd van voor '1989'.
De beschrijvingen van de veranderende stad en de portretten en gesprekken met mensen van allerlei pluimage zijn het meest interessant, de recent-geschiedkundige achtergrondinformatie is belangrijk om het een plaats te geven. In dat laatste toont Tempelman zich toch teveel een correspondent van een krant en dat zijn dan ook de stukken waar mijn gedachten toch uiteindelijk licht afdwalen. De lengte van dit boek is daarom wat mij betreft precies goed.