Afscheid van Congo: Met Jef Geeraerts terug naar de evenaar

by Erwin Mortier

Summary: Erwin Mortier reisde in het voorjaar van 2010 voor het eerst naar de voormalige Belgische kolonie Congo, in het kielzog van Jef Geeraerts (1930), die er zeven jaar woonde en als enige Vlaamse auteur over het koloniale verleden van zijn land heeft geschreven. Erwin Mortier ging met hem mee om de confrontatie met het Vlaams verleden ook door jonge ogen te kunnen zien. Ze reisden samen naar de evenaarsregio, waar Geeraerts gewestbeheerder was, de streek waar zich ook Joseph Conrads "Heart of Darkness" situeert. Mortier echter ontdekte dat Geeraerts, ondanks zijn bedenkingen bij de politieke rol van de Belgen, Congo indertijd juist ervoer als een 'Heart of Lightness': het Afrikaanse leven bood hem de mogelijkheid zich te onttrekken aan het bekrompen Vlaanderen van de jaren vijftig en zestig.

Genres: Travel, Africa

144 pages, Hardcover

First published November 12, 2010

About the author

Erwin Mortier is een Vlaamse dichter en schrijver.

Erwin Mortier in de Nederlandstalige Wikipedia

Erwin Mortier in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

Erwin Mortier bij "Schrijversgewijs"


Erwin Mortier is a Flemish poet and writer.

Erwin Mortier in the English Wikipedia

Reviews

[Ankie · Rating 4 out of 5]

Bijna Alles van Jef Geeraerts en veel van Mortier gelezen dus hier kon ik niet van buiten, oftewel is onontkoombaar. Pracht verslag.

[André · Rating 4 out of 5]

Citaat : De tweespalt tussen de strikte ambtenaar die hij ook was en de andere Jef, die gaandeweg grote liefde opvatte voor Congo en de Congolezen, heeft ongetwijfeld het schrijverschap gevoed dat in zijn eerste romans en verhalen tot ontlading kwam. Van dat eerste werk blijft Grangreen I: Black Venus, nog altijd het krachtigste boek, het meest omstreden ook, en het minst begrepen: een roman als een ejaculaat, een expulsie, een exorcisme of rauw zuiveringsritueel.



Review : Congo vierde in 2010 feest: vijftig jaar onafhankelijkheid van België. De ontwikkelingen na de dekolonisatie werden herdacht, maar ook de huidige relatie tussen beide landen lag ter discussie. Congo is al jaren een populair thema in de Vlaamse literatuur. En één van de mensen die daarin het voortouw nam was Jef Geeraerts. In 1968 werd Gangreen 1: Black Venus gepubliceerd.

Deze semi-autobiografische roman, de eerste in een reeks, slaat in als een bom omdat er op een ongezouten manier geschreven wordt over bepaalde niet zo rooskleurige aspecten van het Belgisch kolonialisme. Bovendien uit de schrijver in dit werk zijn elementaire levensdrift gekoppeld aan een ongebreidelde seksualiteit.



Afrika, zo kan je tussen de regels lezen, heeft hem bevrijd van een mislukt huwelijk en een bijbehorend katholiek keurslijf. In Afscheid van Congo verslaat Erwin Mortier de reis die hij en zijn levenspartner Lieven Vandenhaute met hun vriend Geeraerts hebben gemaakt, terug naar de evenaar waar die ooit als koloniaal ambtenaar werkte. Lieven maakte er een beeldreportage over en Erwin hield dagboeknotities bij voor het dagblad De Morgen. Samen met auteur Jef Geerearts gaat hij op zoek naar sporen uit de tijd als koloniaal ambtenaar.



De herinneringen van Geeraerts komen langzaam bovendrijven, voornamelijk als het gezelschap afreist naar het gebied waar hij jarenlang heeft gewoond en gewerkt. Als ‘administrateur’ was Geeraerts verantwoordelijk voor de infrastructuur en bouw van huizen. Het regime van België had geen goede reputatie; er werd vaak met harde hand opgetreden. Toch wordt Geeraerts door de plaatselijke bevolking als een held gezien en met open armen ontvangen. Mortier laat duidelijk blijken dat de de chaos in de brousse hem wel overrompelt en dit soort literair toerisme niet echt zijn ding is.

[looneybooks79 · Rating 3 out of 5]

Afscheid van Congo, met Jef Geeraerts terug naar de evenaar van Erwin Mortier uitgelezen... Wow, dat boek zal me nog lang bij blijven... Is het een goed boek? Het is een heel goed geschreven reisverhaal vol nostalgie, vol herkenning en vol emoties. Maar het schetst een land vol verval, vol corruptie en vol weemoed naar het verleden! Erwin Mortier, zijn vriend Lieven Vandenhaute en de cameraman Vincent Ponette ondernemen samen met schrijver Jef Geeraerts een tocht naar de oude kolonie (naar aanleiding van 50jr onafhankelijkheid van Congo in 2010) waar Jef 7 jaar heeft gewoond, geleefd, gewerkt en lief heeft gehad. En de pijn die de man ondergaat, maar ook de herinneringen die terug komen worden prachtig in dit boek verwoord. Ontmoetingen met mensen waar hij mee werkte, maar ook ontmoetingen met jongeren in dit land, doen beseffen hoe erg het er eigenlijk wel aan toegaat. Een aanrader, zeker en vast! Maar verwacht geen overpositief relaas van deze reis. Gemengde gevoelens, daar blijf ik mee achter na het lezen van dit boek.

[Jacques Thielen · Rating 3 out of 5]

Na het schitterende Congo van David van Reybrouck, leek me een boek van Mortier onontkoombaar. De combinatie met Jef Geeraaerts van het beruchte Gangreen doet vermoeden dat het alle kant op kan.Het heeft geleid tot een mooi verslag met aandoenlijke, soms wat vaak repeterende stukje en pareltjes van Jef Geeraerts.

[Monique Van hest · Rating 3 out of 5]

‘We hebben hier wreed, bijwijlen bloeddorstig, geheerst over een bevolking die we amper als mensen beschouwden, tenzij ze zich bereid toonden te ‘evolueren’. We moeten dat onrecht niet voor hen erkennen, we moeten het voor onszelf doen. Pas dan kan een volwassen geschiedschrijving tot bloei komen die recht doet aan de complexiteit van het kolonialisme, in al zijn facetten en paradoxen - niet eerder, en niet omgekeerd.’

Wat een naargeestig gevoel kun je overhouden aan een boek. Maar ook nieuwsgierigheid naar Congo (waar ik ooit eerder via Lieve Joris over gelezen heb) en naar de boeken van Jef Geeraerts, die ik nog niet gelezen heb.