2012'nin Ekim ayinin baslarinda, tam da ulkede savas cigliklari atilirken, Suriye ile savas gundemdeyken, nereye kac bomba atildigi konusulurken Oya Baydar'in sadece 3 sene once yayinladigi bu kitabi okumak daha da anlamli oldu benim icin. Zaten bize cok da uzak olmayan hayali bir ulkede gecen roman, bu sartlarda okundugunda normalde olabileceginden daha da sarsici olabiliyor. Kitapta birbirlerinden farkli gozuken ama aslinda akibetleri cok da farkli olmayacak olan insanlarin hikayelerini dinliyoruz. Ogretmeninden generaline, yazarindan bilim insanina, sairinden temizlik iscisine kadar herkesin bu hayali ulkedeki mantik ve insanlik disi uygulamalardan nasil da aci bir sekilde etkilendiklerini goruyoruz. Bu hikayeler arasindaki en buyuk ortak nokta ise ulkenin her yerinden fiskiran cesetler ve bombalar. En trajik olan da butun bunlarin yonetimdeki tek bir merkez tarafindan planlaniyor olmasi. Herkesin agzinda da hep ayni laf vardir: "Birgun buralar patlayacak, yok olacak". Gercekten de oyle olacaktir fakat bunu ne tarih yazacak ne de kimse hatirlayacaktir. Insanlik kendi hazinesini yok edecek olan virusu kendi elleriyle yaratmistir, 3M virusu (3 Maymun): Gormedim, duymadim, bilmiyorum...
Kitabin ikinci yarisinda, hayali ulkenin geleceginde unutma uzerine arastirma yapan bir profesorun bir sekilde tarihteki kopuklugu farketmesi uzerine iki arkadasi ile beraber ciktigi yolculuga tanik oluyoruz. Yapilan butun arastirmalardan sonra tarihin gercek kanitinin tek bir insanin elinde oldugu ortaya cikiyor: bu kisi Coplugun Generali olarak bilinen cocuk suratli, dilsiz, tek bacagi kopuk ve uzerinde eskimis kaput bulunan beyaz sacli ihtiyardir. Bu tarihi kanit nasil bu beyaz sacli cocugun eline gecmistir sorusunun yanitini ise romanin sonunda alabileceksiniz.
Toplumsal bellegi hicbir zaman iyi olmamis halkimizi unutma ve uc maymunu oynama uzerine dusundurtecek zarif bir dille yazilmis bu roman belki de gelecek nesiller icin guzel bir hediye olacaktir.