اصول و مبانی ترجمه

by طاهره صفارزاده

خش اول کتاب خلاصه‌ای‌ست از مجموعه‌ی اندیشه‌ها، دریافت‌ها، راه حل‌های تجربی و مطالعات نگارنده در زمینه‌ی ترجمه، بخش دوم نیز به بررسی کار مترجمان اختصاص دارد که به منظور عرصه‌ی نمونه‌های مستدل برای بایدها و نبایدهای ترجمه به کار گرفته شده است.

150 pages, Paperback

First published January 1, 1987

About the author

طاهره صفارزاده شاعر، مترجم و پژوهشگر سرشناس ایرانی متولد سال 1315 در سیرجان بود. زبان و ادبیات انگلیسی را در دانشگاه تهران خوانده و در آمریکا در رشته ی نقد تئوری علمی در ادبیات جهان به تحصیل پرداخته بود. او پایه‌گذار آموزش ترجمه به عنوان علم و برگزارکننده نخستین نقد علمی ترجمه در دانشگاه‌های ایرانی محسوب می‌شود. همچنین وی نخستین کسی است که ترجمه‌ای دوزبانه از قرآن به انگلیسی و فارسی را انجام داد.

به سرپرستی صفارزاده برای نخستین‌بار برای کلیه رشته‌های عملی دانشگاه‌ها کتاب به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، آلمانی و روسی تالیف شد.

دکتر صفارزاده در سال 1371 از سوی وزارت علوم و آموزش عالی استاد نمونه اعلام شد و در سال 1380 پس از انتشار ترجمه «قرآن کریم» به افتخار عنوان خادم القرآن نایل شد.

وی در ماه مارس 2006 همزمان با برپایی جشن روز جهانی زن از سوی سازمان نویسندگان آفریقا و آسیا به عنوان شاعر مبارز و زن نخبه و دانشمند مسلمان برگزیده شد.

از طاهره صفارزاده تا کنون علاوه بر مقالات و مصاحبه‌های علمی و اجتماعی، بیش از 14 مجموعه شعر و 10 کتاب ترجمه یا نقد ترجمه در زمینه‌های ادبیات، علوم، علوم قرآنی و حدیث منتشرشده و گزیده سروده‌های او به زبان‌های گوناگون جهان ترجمه شده است.

وی در سال 1387 به علت بیماری تحت عمل جراحی قرار گرفت و چند ماه پس از آن در حالت کما در بیمارستان بستری شد. طاهره صفارزاده
چهارم آبان 1387 درگذشت

کتاب‌شناسی

مجموعه شعر
• رهگذر مهتاب
• چتر سرخ به انگلیسی
• طنین در دلتا
• سد و بازوان
• سفر پنجم
• حرکت و دیروز
• سفر سلمان
• بیعت با بیداری
• مردان منحنی
• دیدار با صبح
• مجموعه اشعار
• اندیشه در هدایت شعر (گزیده اشعار)
ترجمه‌پژوهی
• اصول و مبانی ترجمه: تجزیه و تحلیلی از فن ترجمه ضمن نقد عملی آثار مترجمان
• ترجمه‌های نامفهوم
ترجمه قرآن
• ترجمه مفاهیم بنیادی قرآن مجید فارسی و انگلیسی
• ترجمه قرآن حکیم سه زبانه؛ متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی
• ترجمه قرآن حکیم دو زبانه؛ متن عربی با ترجمه فارسی
• ترجمه قرآن حکیم دو زبانه؛ متن عربی با ترجمه انگلیسی

Reviews

[رزی - Woman, Life, Liberty]

بیشتر شبیه مجموعه‌ای از تکالیف دانشجوها بود تا کتابی که واقعاً بخواد اصول و مبانی ترجمه رو آموزش بده.
بخش اول کتاب (پنجاه صفحه‌ی نخست) توضیحات مختصری درباره وضعیت آموزش ترجمه در دانشگاه‌های ایران داشت (نگارنده قبل از انقلاب تدریس می‌کرد) و تاریخچه‌ی بسیار مختصری از ترجمه در غرب و ایران نوشت و اشکالات ترجمه‌ی بد.
در کل توضیحات بسیار بسیار مختصر و ناکافی بودند.
صد صفحه‌ی بعد شامل تکالیف دانشجویانی می‌شه که ترجمه‌ی چند کتاب رو با نسخه‌ی اصلی مقایسه و اصلاح کردند. خوندنش جداً کسل‌کننده بود، به‌جز بخش‌هایی که نگارنده دقیق توضیح می‌داد مشکل فلان ترجمه چیه و چرا و چطور باید درست بشه. بماند که توی خود ترجمه‌های «اصلاح‌شده» هم لغزش‌هایی بود.
شاید از کتابی صد و پنجاه صفحه‌ای که مال چهل و خرده‌ای سال پیشه نباید انتظار زیادی داشت.

[محمد یوسفی‌شیرازی]

بسیاری از اصول و مبانی ترجمه، به‌ویژه ترجمه‌ی ادبی را با این کتاب بود که آغاز کردم و آموختم. یکی‌دو بخش از کتاب به نقد ترجمه‌های نارسا و نادقیق اختصاص داده شده که درواقع، مهم‌ترین و سودمندترین قسمت کتاب نیز به‌شمار می‌آید.

[امیر لطیفی]

نویسنده‌ی کتاب مسئول بخش مربوط به زبان‌های خارجه در ستاد انقلاب فرهنگی بوده. بیشتر کارنامه‌ کاریش مربوط میشه به قرآن‌پژوهی و ترجمه‌ی قرآن و دفترهای شعری که داشته.

اصلاً کتاب جامعی نیست. در کل کتاب حدود ۲۰-۳۰ صفحه در مورد ترجمه، تاریخش، اصولش و موارد مشابه توضیح داده شده. باقی کتاب به جملات نمونه با ترجمه‌ی اشتباه و صحیح می‌پردازه. چند تا ترجمه رو کامل ولی با اشاره به جملاتی از آنها نقد می‌کنه. کتاب عمق چندانی نداره ولی نمونه‌های خوبی داره که می‌تونه مفید باشه، به خصوص برای تازه‌کاران. در نهایت اگر به جد دنبال ترجمه باشید، این می‌تونه یه کتاب جنبی و کمکی باشه.

[Arian]

کتاب بسیار مفیدی است برای افرادی که می‌خواهند امر «ترجمه کتاب» را جدی بگیرند. نکات بسیاری در آن ذکر می‌شود که می‌تواند از تکرار اشتباهات فاحش جلوگیری کنند.
عنوان کتاب یا با سهل‌انگاری انتخاب شده است یا شاید کتاب با آن ساختاری که مولف در ذهن داشته به چاپ نرسیده است زیرا بخشی که جمع‌بندی کند و مطالب کتاب را به سرمنزلی برساند وجود ندارد و کمی سراسیمه به پایان می‌رسد.
زیرعنوان به‌مراتب مناسب تر است زیرا ما از اصول و مبانی توقع آموزش و متودیکال و ساختارمند داریم و نه صرفاً نقد و بررسی و توضیحات جسته‌وگریخته، در حالی که کتاب به خوبی مثالی موفق از تجزیه و تحلیل از فن ترجمه است و به خوبی آثار دست‌چین شده‌ای را نقد سازنده می‌کند و مترجم را با عملکرد برخی شبه «اسطوره»‌های ترجمه آشنا می‌کند.
علی ای حال، خواندنش خالی از لطف که نیست هیچ، آموزنده و حاوی نکات مفیدی است که بعضاً فقط با بررسی مقابله‌ای می‌توان به آنها دست یافت.
مقدمه‌ی کتاب پیش‌زمینه‌ای خوب را ارائه می‌دهد اما ای‌کاش به آن اکتفا می‌کرد و تاریخچه‌ی آموزشی و سیلابس دانشگاهیان و باقی مواردی که کاملاً بی‌ارتباط با هدف کتاب است را مطرح نمی‌کرد.
به طور خلاصه: کتاب بسیار مفیدی‌است، با اندک بخش‌‌های زائد که به‌واسطه‌ی تاثیر مولف در جامعه ترجمه می‌توان از آنها چشم پوشی کرد. خانم صفارزاده برخلاف بسیاری از مترجمین که به امر ترجمه آسیب وارد کرده‌اند (اسامی برخی در کتاب موجود است) زندگی خود را وقف بهبود وضعیت این هنر کرده بودند.

[Fereshteh]

اوایلِ کتاب جالب بود، در مورد اصول ترجمه. ولی بیشتر حجم کتاب تطبیق ترجمه‌هاست که حوصله‌بر میشه از یه جایی.

[Alirezaeivazy2017]

خوب است