Hircin Bir Deniz Hikayesi

by Ahmet Tahir Can

Deniz Gezmis, Nazim Hikmet'in, 'Delikanlim' siirinin dizelerini hic dusurmezdi dilinden; "Delikanlim! Sen ki, ya bir kose basinda, kan sizarak basindan gebereceksin. Ya da bir daragacinda can vereceksin. Iyi bak yildizlara, onlari goremezsin belki bir daha…" Tipki o siirin dizelerindeki gibi yasadi kisaca, ama bir o kadar da destansi omrunu. Henuz 25 yasinda, hayatinin ilkbaharinda can verirken daragacinda geride boynu bukuk kaldi belki sevenleri, ama bir o kadar da gurur duyacaklari destansi bir hayat vardi onun ardinda. Asilmaya giderken bile, "Hadi eyvallah arkadaslar…" deyip kestirip atan bu gencin kisacik hayat hikayesinde ne uzun destanlar sakliydi bilene. Iste bu calismada 25 yil suren ancak nice 25 yillar boyunca anlatilsa da bitirilemeyecek 'hircin bir Deniz hikayesini' gorecegiz. Icinde 'devrim' gecen bir 'kahramanlik destanina' kulak verecegiz. Deniz Gezmis'in kisacik omrune sigdirdigi ozgurluk, direnis ve mucadele azmi ondan sonraki kusaklar icin elbette sonmez bir isik

346 pages, Paperback

Published January 1, 2014

Reviews

[begum · Rating 2 out of 5]

ayni olayi 1. sayfada sonra 50. sayfada ve sonra 200. sayfada tekrar tekrar okuttu sag olsun
"ertesi gun olmasa bile, birkac hafta icinde, birkac ay icinde, belki birkac sene icinde devrimin gerceklesecegine inanilmaktadir."
"ben deniz gezmis'im. doktoran reddedildigi icin okulu isgal edecegiz."
"dusmanin guclulugune bakmadan, yilmadan, usanmadan, korkmadan agaliga, tefecilige, butun isbirlikcilerine ve amerikan emperyalizmine karsi"
"ulkemizin degisik problemleri vardir. halkimizin buyuk bir kismi somuruluyor. isci, koylu, memur ve yurdunu seven aydinlar guc durumda. universiteden yetisenler yurdun gerceklerini ogrenmeden diploma aldiklari icin halka sirt ceviriyorlar. bizim mucadelemiz toprak agalari ve tefeciler tarafindan ezilen turkiye halki icindir. biz; verdikleri ile bizi okutan halka sirt ceviremeyiz."
"parrlamenter mucadele anti demokratiktir. cunku milletvekili olmak icin parali olmak sarttir. basin ozgurlugu, kisitlanmistir. bize mucadele edecegimiz baska alan kalmadigi icin savasimizi sokaklarda verecegiz. ve tarih bir gun benim hakli oldugumu yazacaktir. benim ogrenci olaylarina katilmama kimse mani olamaz. ogrenci olarak degil devrimci olarak mucadele ediyorum. emperyalizme, agaliga karsi nerde mucadele varsa benim devrimci olarak gorevim orada olmaktir."
"amerika sizin doneminizde ulkeye girdi ve hicbiriniz sesinizi cikarmadiniz. bizi bagimsiz bir ulkenin cocuklari olmaktan mahrum eden hepiniz dahil sizlersiniz."
"bir dusunceye sahip olma, toplumsal duzen uzerine herhangi bir inanci benimseme, bu tur bir inanca bagli olma, 'dusunce ozgurlugu' sinirlarina girer ve anayasal bir haktir. toplum duzenini degistirmek, onun su ya da bu amacla degistirilmesini dusunmek ve amaclamak da kisinin temel haklari arasindadir. insani hayvandan ayiran ozellik de bu degil midir; dusunebilmek..."
"gecen zamanda turkiye'nin dunyadaki herhangi bir ulke olmadigini cok iyi anladim. cok karmasik ve genel olarak sosyalizm hakkinda konustugumuz modellerin dogdugu yerlere hic benzemeyen; dogu ile bati'nin ortasinda halkinin buyuk cogunlugu musluman, devlet yapisi laik olan, bu acidan kendine ozgu bir karakteri olan; cok kimlikli, cok milliyetli, cok dinli, cok dilli ve muthis bir nufus akiskanligi icerisinde yasayan bir ulke. buradan fransa'ya, kuba'ya, venezuella'ya bakarak konusmak guc. 60 yilin sonunda vardigim sey; her devrimin bilgisi sadece o devrimin kendisinden elde edilir. dolayisiyla turkiye'de bir devrim yapmak icin caba gostermiyorsaniz devrim hakkinda hicbir sey bilmiyorsunuz; bunu yapmaya calisarak ogreneceksiniz."
"bilmedigimiz, yapamadigimiz, aklimiza gelmeyen, isaret edemedigimiz ve cesaret etmedigimiz seylerin cesaret ettiklerinizden, akil ettiklerinizden, bildiklerinizden her zaman fazla oldugunu gorebiliyorsunuz."
"... bizim toplumumuza da bir projeksiyon tutmak lazim. bizim toplumumuz 600 yil bir hanedana biat etmis, tabir yerindeyse kul olmus, kulluk zihniyetinde yasamis bir toplum. daima guce tapmis. gucu, egemeni kendisi icin saygi-deger gormus, biat etmis."
"... insanlar dogar, buyur, yasar, olurler, onemli olan cok yasamak degil, yasadigi sure icinde fazla seyler yapabilmektir."
"bizler olume, hic korkmadan, en kucuk bir endise duymadan, seve seve gidiyoruz..."
"son sozum; yasasin isciler, koyluler! yasasin devrimciler! yasasin halkimin kurtulusu ve bagimsizligi icin savasanlar! yasasin tam demokratik turkiye'nin kurulmasindan yana olanlar! kahrolsun emperyalizm! kahrolsun... fasist koalisyonu!"
"sosyalist devrim icin daha baska sartlar lazim. gencligin yapabilecegi bir sey degildi. orada gorduk; sosyalist devrim icin isci sinifi ve onun partisinin olmasi gerekiyordu."
"herkes kendi yolunda, kendince 'kullaniyor' bagimsizligi, ozgurlugu, kardesligi... 'bagimsizlik' diye bagiran, 'ozgurlugu' goz ardi edebiliyor; 'ozgurluk' diye bagiran 'kardesinin' ozgurlugunu unutabiliyor."
"bu sabah bursa nilufer belediyesi '3 fidan aniti'ni acti. orada yuzlerce genc vardi. bugun deniz ve yusuflar yasiyor, sizde, bende yasiyor.
haksizliga, ugursuzluga, hainlige karsiysaniz, erdemi, onuru, kardesligi ariyorsaniz bu fikirler yasiyor demektir. denizler'in dedikleri de bunlardi. kole olmayan, kula kulluk etmeyen bireylerin olustugu, bagimsiz bir ulkenin, somurgeyi reddeden bir ulkenin yapilanmasinin olmasi gerekigini savunuyorlardi."
"o kusagi yaptiklarindan dolayi degil, yapacaklarindan dolayi bertaraf ettiler."
"deniz sosyalist idi. ancak SSCB'nin cekoslovakya'yi isgali sirasinda 'kahrolsun sosyal fasistler' diyebilen bir insandi. yani deniz'in bakis acisi bir sol ideolojiye kayitsiz sartsiz bagli olan bir bakis acisi degildi."
"ben ulkemin bagimsizligi ve halkimin mutlulugu icin serefimle bir defa oluyorum. sizler bizi asanlar serefsizliginizle her gun oleceksiniz."