Reuchlins reis

by Cathalijne Boland

In 1891 reist jonkheer George Reuchlin op het nieuwste schip van de Holland- Amerika Lijn naar New York. Zijn vader Otto is medeoprichter van de Rotterdamse stoomvaartmaatschappij. George is zestien, maar het ligt al vast dat hij in zijn vaders voetsporen zal treden. Ruim twintig jaar later, in 1912, stapt George aan boord van de Titanic. Hij overleeft de ramp niet. Zijn dood veroorzaakt een schokgolf in zijn gezin en ver daarbuiten.

Tussen George’ eerste en laatste oceaanreis emigreerden naar schatting dertien miljoen Europeanen naar Amerika, onder wie vele joden uit Rusland en Oost-Europa. De Holland-Amerika Lijn speelde samen met andere stoomvaartmaatschappijen uit Europa een cruciale rol in deze uittocht. Zonder hun onderlinge wedloop om het grootste schip had de trek naar de Verenigde Staten nooit zo’n massaal karakter kunnen krijgen.

Het levensverhaal van George Reuchlin is verknoopt met de Europese Exodus. Er zat een oceaan van verschil tussen zijn bestaan als eersteklaspassagier en dat van de landverhuizers in de derde klas. Maar één ding deelden het verlangen naar een eigen thuis.

Genres: Nonfiction, History, Biography

467 pages, Kindle Edition

Published April 18, 2023

Reviews

[Ivan · Rating 5 out of 5]

4.5

Dit was een zeer interessant en onderhoudend boek. Uitgebreid aan bod komen in de eerste plaats het ontstaan van de Holland-Amerika Lijn, het leven van tweede generatie Reuchlin telg George en zijn rol in het bedrijf, en de landsverhuizingen naar Amerika. Maar daarnaast nog zoveel meer!

Door de lens van de HAL en de landsverhuizingen wordt het leven aan het eind van de 19e en het begin van de 20ste eeuw in Europa – en in zekere mate ook in de VS – beschreven. De nadruk ligt hierbij op de (Rotterdamse) elite – het milieu van George en zijn familie – en de afgebakende rol van de vrouw daarin.

De ontwikkelingen in de stoomvaart (steeds snellere, grotere, luxere schepen) en de concurrentie tussen de verschillende maatschappijen zorgen voor een interessante kijk op de bedrijfsvoering van toen (waaronder kartelvorming).

Daarnaast vormden de schepen een afspiegeling van de klassenmaatschappij van die tijd, waarbij 1ste, 2e en 3e klas passagiers strikt van elkaar gescheiden bleven en onder zeer verschillende omstandigheden de oversteek maakten.

Zoals op de omslag en in de introductie vermeld wordt, zal George Reuchlin de ramp met de Titanic niet overleven. Het boek biedt ook op dat vlak een interessant perspectief.

Ten slotte komen kort nog de Eerste en Tweede Wereldoorlogen aan bod, die (natuurlijk) op verschillende manieren verweven waren met de HAL, de stoomvaart en de familie Reuchlin.

Dit alles heeft Cathalijne Boland in een zeer prettige schrijfstijl uiteen gezet. Ze schrijft vlot en met (voor mij) net de juiste hoeveelheid herhaling om de diverse personen en gebeurtenissen uit elkaar te houden en te volgen. Door het bijvoegen van een redelijk aantal foto's en een intieme kijk in het leven van George en zijn familie heb ik de indruk ze echt te hebben leren kennen. Zoals ik hierboven schreef, omvat het boek uiteindelijk een hoop onderwerpen, en dan ben ik er vast een hoop vergeten. Al is het maar bijvoorbeeld de communicate in die tijd, waar ondanks de afhankelijkheid van telegrammen en briefpost men toch best vlot contact kon hebben.

Kortom, voor ieder is er wel een interessant perspectief, wat maakt dat ik Reuchlins reis van harte aanbeveel.

[Alexandra - Alexs books and socks · Rating 4 out of 5]

Een verhaal dat natuurlijk om zoveel meer draait dan alleen het zinken van de Titanic en George Reuchlin die een van de vele slachtoffers is. Dit boek gaat over scheepvaart, over zaken, over het verschil in klasse, maar ook over liefde, kinderen, een gezin. Hoe mensen van stand leefden, hoe mensen met minder welvaart.

Het is een zeer dankbaar onderwerp en persoon waar de auteur heeft over geschreven. Heel jammer dat George zijn reis zo moest aflopen en heel triest hoe zijn familie tot op de dag van vandaag het verlies nog steeds voelt en draagt. Een vlotte en makkelijke schrijfstijl waardoor het boek leest als een roman. Ook raakte ik geïntrigeerd door het hele verhaal en schuimde ik nog even het net af op zoek naar extra info.

Onderstaande link is een mooi interview met de auteur en kleinzoon van George Reuchlin. Zowel het interview als het boek zijn een aanrader.

http://www.npostart.nl/tijd-voor-max/...

[Wim Reinalda · Rating 4 out of 5]

Een fijn, makkelijk en soepel leesbaar boek over George Reuchlin, een van de directeuren van de Holland-Amerika Lijn, en de Rotterdamse geschiedenis van de HAL en de landverhuizers die door de HAL over de oceaan zijn vervoerd. Het boek lijkt twee zielen te hebben, en bij het lezen van de verantwoording begrijp ik hoe dat komt. Aanvankelijk wilde Cathalijne Boland een geschiedenis van de landverhuizers schrijven, maar kwam in de zoektocht naar een levensverhaal waar ze het boek aan kon ophangen niet tot een bevredigend resultaat. Wel kwam ze het rijke archief van de familie Reuchlin tegen, waar zij haar boek op kon baseren. Maar daarmee kwam ze dus ook aan de geheel andere zijde van het sociale spectrum terecht: niet bij een arme emigrant op zoek naar een beter leven, maar bij een telg van een rijke familie uit de zeer smalle bovenlaag van Rotterdam. Het boek is dan ook veel meer een kroniek van de rijke burgerij in het Rotterdam van 19de en begin 20ste eeuw. Daarmee ook wel degelijk een interessant inkijkje in dat milieu, met zijn strakke sociale regels, met de strikte rollen van mannen en vrouwen. De strikte sociale scheiding op de steeds groter wordende schepen van de stoommaatschappijen, waarbij de eerste, tweede en derde klasse elkaar in het geheel niet tegenkomen, is een kopie van de situatie aan de wal, waarbij de hogere klasse en het werkvolk elkaar nooit ontmoeten (behalve natuurlijk in het contact met het huispersoneel, waarbij onderdanigheid enorm dominant aanwezig is). Op de schepen wordt de scheiding van de klassen geconstrueerd met scheidingswanden, in de stad hoeft de scheiding niet zo fysiek tastbaar te zijn, maar is er wel! Bubbels bestonden er toen dus ook al.
Uitgebreid beschrijft ze hoe de landverhuizing werd vormgegeven door de eigenaren van de rederijen. Kartels namen hierin een belangrijke plaats in; niet één kartel, maar meerdere, aan beide zijden van de oceaan. Tegenwoordig wordt een kartel gedefinieerd als een geheime afspraak tussen aanbieders op een specifieke markt, maar in die tijd was het volstrekt normaal op in alle openheid als kartel te opereren. De schrijver had hier wat mij betreft wel iets kritischer (met de wetenschap van nu...) mogen analyseren. Een kartel leidt ertoe dat consumenten te hoge prijzen betalen voor te weinig kwaliteit en het is natuurlijk zuur dat dit vooral gold voor de arme landverhuizers, die voor het merendeel van de omzet (en winst) van de rederijen verantwoordelijk waren.
Toch vind ik het jammer, en dat blijft een fundamentele onevenwichtigheid van het boek, dat de emigranten zo weinig 'smoel' krijgen en is het jammer dat de schrijfster niet een familiegeschiedenis heeft gevonden die tegenwicht kon bieden voor de stijve welvarendheid van de familie Reuchlin.

[Hermien · Rating 5 out of 5]

Fascinerend.

[Marike · Rating 5 out of 5]

Een erg interessant boek. Literaire non-fictie als genre is hier heel goed uitgevoerd: een meeslepend persoonlijk verhaal doorspekt met interessante geschiedenis over scheepvaart, massale emigratie naar Amerika, de gegoede burgerij in Rotterdam, huishoudens in de 19e/20e eeuw etc. Er zit heel veel research achter dit boek dat gebracht wordt op een heldere en goed te volgen manier. Van genoten om te lezen!

[Ingrid · Rating 5 out of 5]

De Holland-Amerika Lijn is van oudsher onlosmakelijk met de Rotterdamse haven verbonden. Dit boek gaat over de zoon van een van de oprichters/eigenaren. Zowel de persoonlijke geschiedenis van Jhr. George Reuchlin als de geschiedenis van de scheepvaart en de landverhuizers eind 1800 - begin 1900 worden verteld. Nieuwe informatie voor mij en extra interessant omdat het over mijn geboortestad gaat.

The Holland-America Line has traditionally been inextricably linked to the port of Rotterdam. This book is about the son of one of the founders/owners. Both the personal history of Jhr. George Reuchlin as the history of shipping and the emigrants in the late 1800s and early 1900s is told. New information for me and extra interesting because it is about the city of my birth.

[Simon · Rating 4 out of 5]

Meeslepend verhaal over de grote landverhuizingen naar Amerika, begin 20e eeuw, aan de hand van de rol van de grote scheepvaartmaatschappijen daarin en dan met name de Holland Amerika Lijn. De geschiedenis van de HAL krijgt inhoud door de levensgeschiedenis van George Reuchlin, die alle rangen doorloopt en directeur wordt. Ook andere ‘lijnen’ krijgen een plaats, waaronder The White Star Line met de Titanic als vlaggeschip. Al het beschrevene in deze boeiende - goed geschreven - roman is waargebeurd.

[Gert Kramer · Rating 5 out of 5]

Een indrukwekkende reconstructie van het persoonlijke en zakelijke leven van George Reuchlin, directeur van de Holland Amerika Lijn. Deze komt tragisch te overlijden bij de scheepsramp van de Titanic. Intussen krijgen we een inzicht in de wereld van de grote scheepvaartbedrijven die de Atlantische oceaan bedienen en in de politieke omstandigheden rondom de landverhuizingen richting Amerika. Tevens worden we meegenomen in het milieu van de Rotterdamse elite.
Het is een goed leesbaar verhaal gebaseerd op zeer intensief bronnenonderzoek.

[Judith Greve · Rating 3 out of 5]

Erg leuke inkijk in het leven van de familie Reuchlins, de Holland Amerika Lijn, en de landverhuizers en het zakendoen rond de vorige eeuwwisseling en de omgangsvormen en normen en waarden in die tijd.
De ramp met de Titanic is onderdeel van het verhaal.
Het voelde voor mij als een documentaire, een beetje droog en beschrijvend maar wel interessant.

[Maaikies · Rating 4 out of 5]

3,5 afgerond 4

Delen zeer interessant over de Holland-America Lijn, het kosmopolitische milieu, de positie van de vrouw.
Maar die eindeloze beschrijvingen van schepen en het blijft wel vaak behoorlijk aan de oppervlakte.

[Margreeth · Rating 4 out of 5]

Onderhoudend geschreven verhaal over de geschiedenis van de Holland Amerika Lijn en haar voorlopers. Wwat er bij komt kijken om een dergelijke lijndienst op te zetten en te onderhouden wordt levendig en beeldend vertelt.

[Annesusan · Rating 5 out of 5]

wat een genot om te lezen dit boek. zoveel geleerd over de landverhuizers en over de HAL. erg aantrekkelijke schrijfstijl en de uitstapjes over zaken die ook in die tijd spelen zijn een miniboek opzich.

[Thomas van de vijver · Rating 5 out of 5]

Prachtig en triest verhaal en ook heel helder verwoord!

[Tom Van Hal · Rating 4 out of 5]

Goed geschreven en zeer onderhoudend. Een aanrader voor iedereen die van geschiedenis en biografieën houdt.

[Marrije · Rating 3 out of 5]

Interessant stukje geschiedenis!

[A.c. Wallast · Rating 4 out of 5]

Vlot geschreven boek over de HAL en een van zijn directeuren Gorge Rechlin.

[Anneke · Rating 2 out of 5]

Begint interessant met de opkomst van de rederijen. Maar gaandeweg een soort van opsomming van wanneer George op reis was, waar naar toe en met wie.

[Funs · Rating 5 out of 5]

Geschiedschrijving op z'n best!

[Gusta · Rating 4 out of 5]

Mooi boek over de (oprichters van) de Holland-Amerika-Lijn en de landverhuizers. En leuk omdat er zoveel over Rotterdam in staat😊

[Camille Koren · Rating 4 out of 5]

Wat een archiefmateriaal, en wat een leven.

[Marc]

Prachtig boek met zeer gedetailleerde informatie over de tijdsgeest en inzicht in de migratiestromen in die tijd. Nodigt uit tot een bezoekje aan het migratiemuseum Fenix in Rotterdam.

[Rebekka Van den Brink · Rating 5 out of 5]

Wouw! Echt een aanrader is dit prachtige boek! Niet alleen is het heerlijk toegankelijk geschreven... het boek verbindt twee van mijn favoriete thema's (Rotterdamse geschiedenis en de ondergang Titanic) met elkaar in de persoon van George Reuchlin... wiens familie de drijvende kracht achter de Holland Amerika Lijn was. Lange tijd werd gedacht dat hij de enige Nederlander geweest was die op de Titanic mee had gevaren. Zo extra interessant is de schepen-wedloop in Europa waar George ook midden in zat en zijn contact met Bruce Ismay (die totaal anders in dit boek wordt beschreven als hoe hij herinnerd zal worden, zoals zijn portretteringaantoont in diverse Titanic verfilmingen).

Ik ben zo blij dat ik dit stukje (ook schrijnende) geschiedenis heb mogen meebeleven! Ergens voelt het gewoon naar om het boek dicht te slaan en in de kast te zetten, en Athie (de vrouw van George) te vergeten. Maar dat stukje hoort er ook bij, juist bij een aangrijpend boek.

Dank aan Cathalijne Boland voor het uitgebreide onderzoek dat aan dit boek ten grondslag ligt en het weer tot leven wekken van dit bijzondere stukje geschiedenis. Al is het maar voor even.