We leven in een land en in een cultuur waarin infotainment niet langer alleen een journalistiek genre is, maar ook een politieke norm: het gaat niet slechts om de boodschap, maar vooral ook om de manier waarop die wordt uitgedragen. Beeldvorming is de allesbepalende factor: niet het gedachtegoed van een partij, de standpunten van een politicus of het beleid van het kabinet is maatgevend voor de kiezersvoorkeuren, maar het beeld dat daarvan van dag tot dag in de verschillende mediakanalen ontstaat. Zo manifesteert het publieke debat zich steeds meer als een publiciteitsshow, omringd door kiezers die letterlijk meedeinen met de waan van de dag. In En mijn tafelheer is Platoprobeert Rob Wijnberg ons los te maken van de waan van de dag en de actualiteit in een breder verband te plaatsen. Geen betere begeleiders daarbij dan de grote filosofische en politieke denkers uit heden en verleden. Want, zegt Wijnberg, er is geen doeltreffender manier om de hectiek van vandaag te doorgronden dan met wat er door grote geesten is en wordt gedacht. Van de kredietcrisis tot en met Afghanistan, van Geert Wilders tot en met de moslims, van religie tot en met wetenschap, van de rol van de media tot en met die van de overheid – haarscherp ontleedt Rob Wijnberg de belangwekkendste politieke, sociale en culturele gebeurtenissen van onze tijd.
Dit was een interessant boek om te lezen dat me bij wijlen veel stof tot nadenken heeft gegeven. Het behandeld een tal van actuele onderwerpen vanuit de context van verschillende filosofische- en politieke theorieën. Hoewel er een structuur in deze onderwerpen is aangebracht, mis ik deze structuur in het gebruik van de filosofische (en politieke) denkers en theorieën. De filosofie is zo'n ontzettend breed veld en er zijn zo veel uiteenlopende denkers die hieronder kunnen worden geschaard, dat het voor mij vergelijkbaar is met een voorbeeld als: de actualiteit verklaren vanuit 'de wetenschap'. Oftewel: ik miste structuur, eenduidigheid en met name een onderbouwing waarom er is gekozen een bepaald onderwerp met een bepaalde denker te onderbouwen. Desondanks heb ik veel plezier beleefd aan het lezen van dit boek. Ook de schrijfstijl is prettig en maakt het boek makkelijk om te lezen. Wanneer je een introductie of 'taster' in de filosofie wil en geïnteresseerd bent in de actualiteit, is dit een boek voor jou.
Collectie columns die actualiteiten rond 2010 beziet met een filosofische blik. Wijnberg relateert het nieuws aan zienswijzen van denkers/filosofen van alle tijden. Het nieuws van 2010 is vaak de aanleiding, de duiding is 12 jaar later nog steeds interessant om te lezen. Crash course toegepaste media filosofie.
Zoals: Individualisering is “subjectivering van de verhouding tot de anders” (Ad Verbrugge). p157
Het Griekse werkwoord skeptoimai betekent ‘zorgvuldig bekijken’ of ‘onderzoeken’ p208
In zijn essay De publieke opinie bestaat niet (1973) stelt Bourdieu dat de (commerciële) opiniepeiling is ver worden tot een 'instrument voor politieke actie, waarvan de be langrijkste functie is de illusie te creëren dat er zoiets bestaat als 'de publieke opinie, waarmee een bepaald beleid kan worden ge- legitimeerd. In werkelijkheid, zegt Bourdieu, 'is de publieke opi- nie zoals die zich op de voorpagina's van kranten manifesteert, een artefact dat moet verhullen dat de status van een opvatting toebehoort aan een systeem van politieke krachten en spanningen - en dat niets die status slechter weergeeft dan een percentage’ p228-229
Hoewel het boek al wat ouder is en het bestaat uit essays over de toenmalige actualiteit is het boek nog opvallend relevant (bijvoorbeeld analyses over Geert Wilders en het populisme of klimaatsceptici) en werkt dit dus niet storend. De titel van het boek zegt eigenlijk alles over de inhoud: telkens wordt iets uit de actualiteit toegelicht aan de hand van wat bepaalde filosofen erover gezegd / geschreven hebben. Dit leidt tot interessante essays, soms met nieuwe inzichten, maar verwacht geen hele kritische en diepgaande analyses. Wat dat betreft vond ik de proloog nog één van de sterkste delen van het boek, omdat Wijnberg hierin een (vond ik) sterke analyse van de tekorten van de media uiteenzet. Met de kennis van nu dat hij De Correspondent heeft opgericht, vond ik dat extra interessant.
Dat de cases uit dit boek al tien jaar oud zijn geeft niets, de filosofische normen en waarden die Rob Wijnberg aandraagt hebben eeuwigheidswaarde. Dat maakt deze beschouwingen tijdloos. Heb er weer (net als van Nietzsche en Kant lezen de krant) van genoten en geleerd.
"Ieder mens koestert opvattingen over wat waar, goed en rechtvaardig is. De meesten zijn zich alleen niet of nauwelijks bewust van de filosofische wortels die deze opvattingen, oordelen en ideeën hebben."
Het boek doet wat het belooft; een filosofische kijk op afwisselende recente hot topics in het nieuws (nou ja, rond 2010). Prima verzameling van essays over de actualiteit. Door de kortheid van de essays kan er vrij droge filosofische stof besproken worden, want de koppelingen aan de actualiteit blijven te overzien. Vooral de uiteenzettingen over de politieke linkse/rechtse dichotomie, over wetenschap, statistieken en de evolutietheorie konden mij bekoren.
Voor de personen met 'nog te lezen'-lijstjes bevat dit boek heel wat goede leestips. De verwijzingen naar wetenschappelijk onderzoek hadden wat netter gekund, dat had beter bij de veelal kritische houding van dit boek gepast. Tenslotte stonden er wat foutjes in het hoofdstuk over Darwinisme & de evolutietheorie (mensen stammen niet van chimpansees af (dit schrijft hij in een later essay ook zelf), "veruit de meeste wetenschappers zijn agnost" is niet waar, en survival of the fittest is niet analoog voor de evolutietheorie).
Ondertitel "een filosofische kijk op de actualiteit" zeker niet gestolen. Maatschappelijke discussies uit Nederland worden uitgezuiverd door er allerhande filosofische inzichten op los te laten. Wilders, de Partij voor de Dieren, allochtone criminaliteit, euthanasie en nog veel andere onderwerpen in korte essays.
Leuk overzicht van een filosofische kijk op de actualiteit van 10 tot 20 jaar terug,, maar nog steeds van toepassing, het is tenslotte een filosofische analyse ;-)