Ago Paşa'nın Hatıratı

Mizah #1

by Refik Halid Karay

'Ah, o zamanki hanımefendilerin kibarlığı, o halayıkların güzelliği, o saz âlemleri ve helva sohbetleri! ... Hoş, ezberlediğim o tesirli cümlenin sade bana değil, efendime de faydası dokunmuştu. Zamanın padişahı onu rütbe, mesnet ve servete gark etmişti; göğsü nişanlarla dolmuştu. Bana bile fahri olarak galiba bir unvan verilmişti ki artık sadece:

Ago! Ago! diye hitap etmiyorlar, o çetrefil dilli, ince belli, sırma saçlı, narin, nazik, nazenin Çerkez kızları beni:

Ago Paşa! diye çağırıyorlar, böyle okşuyorlar, böyle öpüyorlardı.'

İstanbul Türkçesini en güzel kullanan yazarlardan biri olan Refik Halid Karay, Ago Paşa'nın Hatıratı'nda mizahi bir bakış açısı ve üslupla 1920'li yılların yaşamını, geleneklerini, alışkanlıklarını anlatıyor.

Genres: Turkish Literature

200 pages, Paperback

Published October 1, 2009

About the author

Mudurnu'dan İstanbul'a göçen Karakayış ailesinden Maliye Başveznedarı Mehmed Halit Bey'in oğlu olarak 15 Mart 1888’de İstanbul’da doğdu. Galatasaray Sultanisi'nde ve Hukuk Mektebi'nde okudu. Maliye Nezaretinde memur olarak çalıştı. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra gazetecilik ile uğraşmaya başladı; Tercüman-ı Hakikat gazetesinde mütercimlik ve muhabirlik yaptı. Yazıları yüzünden ilk önce Sinop'a daha sonra Çorum, Ankara ve Bilecik'e sürgün olarak gönderildi. İstanbul'a dönünce bir süre Türkçe öğretmenliği yaptı. PTT (Posta Telefon Telgraf) Genel Müdürlüğü'ne getirildi. Bu sırada Hürriyet ve İtilaf Fırkası'na üye oldu ve İstiklal Savaşı aleyhine yazdığı yazılarından ötürü vatan hainliği suçuyla yüzellilikler listesine girerek Beyrut ve Halep'te sürgün hayatı yaşadı.

Atatürk'e yazdığı şiir ve mektuplarla 150'likler listesindekilerin affedilmesinde çok büyük rol oynadı. Af kanunu ile yurda döndü, daha önceden çıkardığı Aydede adlı mizah dergisini tekrar yayınladı. Türk Edebiyatı'nda ilk defa Anadolu'yu tanıtan eserleri ile ismini duyurmuş, yergi ve mizah türündeki yazıları ile de ün yapmıştır. Gözleme dayanan eserlerinde, tasvirler, portreler, benzetmeler kullanarak, sade, akıcı dili, güçlü tekniği ile 20. yüzyıl romancıları arasında seçkin bir yere sahip olmuştur. İstanbul'u bütün renk ve çizgileriyle yansıtarak Türkçeyi ustalıkla kullanan Refik Halit, Türk edebiyatına birçok eser kazandırmıştır.

Yazar 18 Temmuz 1965’te İstanbul’da yaşamını yitirdi.

Reviews

[Sıla Küçükoğlu]

Çok keyifliydi. Siyasi görüşünü okumadan önce bilmiyordum bi boşluğuma denk geldi başta :D Baskısı da hoşuma gitti Osmanlıca kelimeleri tam kıvamında dipnot düşmüşler, ne azı ne fazlası.

[Baki Bora · Rating 4 out of 5]

Edebiyat gibi bir deryanın söz konusu olduğu bir müessesede bilhassa en iyiyi göstermek zor bir iştir. Dışarıda bir yerlerde ismini hiç bilmediğimiz, bilemeyeceğimiz başarılı şairler, yazarlar bulunuyor olabilir. Bundan dolayı Refik Halid Karay Türk Edebiyatı'nın en büyük hikaye anlatıcılarından biridir demek daha doğrudur. Memleket Hikayeleri'ndeki Yanık Emine hala daha beni en çok etkileyen hikayelerdendir keza bu kitaba da ismini veren hikaye Ago Paşa'nın Hatıratı da mizahı ve iğneleyici bir üslubu bir araya getiren diliyle aynı etkiyi bende yaratıyor diyebilirim. Üstelik bu tarz metinler içerisinde mütemadiyen korunuyor. İstanbul'un o eski zamanlarını gördükçe bazı şeylerin varlığını daha derinde arayacak, belki siz de kitaptaki hikayede anlatıldığı gibi özlem duyacaksınız. Küçük Hanımefendi'nin de aslında günümüz tiplemesine nasıl uyduğunu da göreceksiniz. Patlıcan Meselesiyle beraber sinirlerinizin tepenize çıkacağını da unutmadan hatırlatmak gerekir, cidden ne de büyük bir meseledir ama patlıcan(!). Refik Halid Karay keşke politik olarak yanlış bir safta olmasaydı ki onun bu güzel hikaye anlatıcılığını çok daha büyük kitleler halinde bilseydik.

[Hakan Sipahioğlu · Rating 4 out of 5]

Alışık olduğumuz üzere Refik Halid'in her satırı keyifli. Hatta bazı fıkralarda mizah kisvesine bürünmüş çok ince felsefi sorgulamalar da mevcut. Ama genel itibarıyla, üstelik tam da kurtuluş savaşının final evresine denk düşmesine karşın, pek suya sabuna dokunmayan yazılardan mürekkep bir kitap.