De oude Geertruide van der Veen wordt op een dag wakker in een bed op een ziekenzaal. Maar hoe is ze daar beland? Wanneer herinneringen aan een beroerte langzaam boven komen, vermoedt zij dat ze naar een verpleegtehuis is gebracht. Ze is net zo arm, oud en eenzaam als de mensen die ze daar om zich heen ziet: haar dochter Helena woont in Parijs en kan haar maar weinig bezoeken. Terwijl Geertruide terugkijkt op hun leven en zich angstig afvraagt wat er komen gaat, vertelt Helena háár verhaal. Net voordat Geertruide sterft, beseft ze dat ze haar dochters drang naar zelfstandigheid meer waardeert dan ze Helena ooit heeft getoond.
'De grote zaal' verscheen in 1953 en werd een ongekend succes: er werden meer dan 75 000 exemplaren van verkocht. Bovendien werd de roman in veertien landen vertaald, waaronder de VS, Frankrijk, Engeland, Duitsland, Polen en Japan. De roman, die handelt over de eenzaamheid die de ouderdom met zich mee kan brengen, is een ware en nog steeds actuele aanklacht tegen de vaak mensonwaardige toestanden in bejaarden- en verpleegtehuizen.
Prachtig relaas over de laatste maanden van een mens, alleen doorbrengend in een verzorgingshuis. Mijn eigen grootmoeder is bijna een jaar geleden overleden, op een respectabele leeftijd van 100 jaar, tevens in een verzorgingshuis en dit boek bracht mij daar even helemaal terug. Een boek over de liefde tussen moeder en dochter, de eenzaamheid van de ouderen van dagen en de machteloosheid die hun kinderen ervaren.
Deze roman is dankzij de campagne van 'Nederland leest' aan de vergetelheid ontrukt. Terecht, want het is een indringende beschrijving van het leven in een verpleeghuis voor ouderen, in het begin van de jaren vijftig. Voor een deel is het een tijdloos verhaal, maar de omstandigheden in het begin van de jaren vijftig waren toch wel anders dan thans. Alleen al de titel die verwijst naar een grote zaal waar vele ouderen hun bed hadden en waar ze met velen een toilet moesten delen. Als je in die tijd minvermogend was en de Sociale Dienst moest bijbetalen, werden je bezittingen in beslag genomen en verkocht. De oude vrouw, Geertruida die na een beroerte wordt opgenomen komt in een wereld die voor haar onbekend was, met een aantal oude vrouwen, die je hoort, ziet en ruikt. Het verhaal wordt afwisselend geschreven vanuit Geertruida en haar dochter Helena die in Parijs woont en overkomt om haar moeder bij te staan. Vermoedelijk is dit autobiografisch, omdat ook de schrijfster in Parijs woonde. In het boek wordt de omgeving indringend beschreven, de vrouwen in het tehuis, de directrice en ook de hospita waar Geertruida op kamers heeft gewoond en die het tafelzilver opkoopt van Geertruida voor de Sociale Dienst de boel verpatst. Jacoba van Velde beschrijft haar met koele ironie. Ook het verlies aan decorum komt aan de orde. Een vrouw die bonbons van een andere vrouw inpikt, harde onderlinge verwijten, winden laten, niet aanspreekbaar zijn. Rosita Steenbeek heeft een kort verhelderend nawoord geschreven. Ik heb sterk de indruk dat Jacoba van Velde veel heeft ontleend aan observaties in een verpleeghuis. Ik ben zelf ook vaak in een verpleeghuis geweest, dus herken ook veel. Het levenseinde gaat vaak met ongemak gepaard. Jacoba van Velde beschrijft ook het absurdistische hiervan. Ze woonde immers ook in het Parijs uit de periode van het existentialisme en vertaalde onder meer het werk van Beckett.
A beautiful book. It took me a while to get into it, because the 'usual' punctuation was missing and I sometimes got confused to who was speaking and if we were in the present day or not. But then the two women grabbed me and didn't let me go until I finished reading, and even now I'm finished, it still holds me in its grasp. This was a school assignment to read, to understand the aspect of death and becoming an elderly person. And it was just perfect. The purity and honesty of the two women is remarkable. They both are relatable, even though they are absolutely different characters. SPOILERALERT!!! --> And then you have the ending. The emotion in the book, the thoughts behind every scene are winding up until the very end. You get sucked into it. Into the tunnel that Mrs. Van Der Veen sees in her deathbed. You shift once more to Helena and then your heart just breaks. The amount of detail in this scene caused me to shiver. As our teacher put it - and I completely agree with her - it is an intimate moment and we get to live it with the mother and daughter. Absolutely intruiging.
Ontroerend en aangrijpend verhaal over een oude dame, Geertruide en haar dochter Helena. Afwisselend vanuit beiden verteld. Verrassend mooi, een goede vondst van 'Nederland leest'. De thema's: eenzaamheid, het wachten op de dood, zijn wel triest natuurlijk maar er worden op een mooie manier heel ware en reële dingen in gezegd. 'Het weten dat er een uur zal komen waar ouders, een geliefde, een vriend, niets meer voor je kunnen doen. Het uur waarin alle begrippen hun waarde verloren zullen hebben en waarin er niets anders zal zijn dan een volkomen eenzaamheid.
Een van de beste boeken die ik heb gelezen. Het verhaal gaat over eenzaamheid en de dood, maar staat volledig in de werkelijkheid. Heel erg knap, en triest.
Citaat : "Mijn hele leven heb ik geprobeerd een ander geen last te bezorgen. Helena zei weleens : Je moet veeleisender zijn. Dan hebben de mensen respect voor je. Je goedheid zien ze voor domheid aan, je behulpzaamheid voor zwakte." Bij het snuisteren in de bibliotheek vond ik dit vergeten pareltje. Het gaat over een oude vrouw, die wakker wordt in een voor haar onbekend zaaltje. Ze herinnert zich dat ze een beroerte heeft gehad en dan, plotseling, realiseert zij zich dat ze niet in een ziekenhuis ligt, maar in een verzorgingstehuis. Na enkele dagen komt het besef dat ze nooit meer terug zal kunnen naar haar eigen flat, omdat ze slecht te been is en niet voldoende zelfredzaam. Doordat ze weinig geld heeft, zit ze in een goedkoop tehuis, waar de vrouwen (er zitten alleen maar vrouwen) in een zaal slapen, en overdag samen zitten in een ander zaaltje.
Gaandeweg voel je als lezer de eenzaamheid van elk van hen. Ze krijgen weinig bezoek, want hun kinderen hebben het te druk. Het verhaal wordt niet alleen verteld door mevr. Van der Veen, maar ook door haar dochter. Zo komt ook goed de onmacht van de dochter tot uiting. Zij woont ver weg en heeft nauwelijks geld. Zij kan niet voor haar moeder zorgen. En mevr. Van der Veen wil zich niet opdringen. Zij verwijt niemand iets. Ik vind het verhaal erg goed geschreven. Je kan je het leven in dat tehuis zo voorstellen, met alle kleine besognes, alsof je er zelf bij zit. In het rusthuis zijn 2 slaapzalen: de kleine zaal voor zij die nog kunnen opstaan en de grote zaal voor de bedlegerigen. Elke bewoonster weet: als je naar de grote zaal moet, dat is het einde.
Het is vooral de sfeer van het boek die het hem doet. Je voelt de radeloosheid, die schuilgaat achter de eenvoudige zinnen. Voor mij: een boek dat blijft hangen...
When I finished this novel a couple of months ago, I was very sad to see that Goodreads didn't list any translations for this wonderful novella. It seemed a big injustice that such a powerful story hadn't been translated at all, and thus I wouldn't be able to share this novella with my non-Dutch friends. However, it turns out the translations do exist, but were never added to Goodreads (issue fixed now :) ). So, here is my cry into the internet-void: Read this book; I LOVED it!
In The big ward, Jacoba van Velde tells the story of Geertruide, an elderly lady who wakes up on a sick ward. She tries to reconstruct how she got there - and where "there" is - while battling a foggy memory and a failing body. I find it extraordinary how Van Velde is able to detail the particular - the setting of a Dutch elderly home in the 1950's - but is also able to tell a story that transcends the particular into the universal: a story of loss, loneliness and dying as well as a treatment of the eldery that is, unfortunately, still not entirely a thing of the past. It's one of those rare quiet and humble sort of novels that holds a story so powerful it will stay on your mind long after you finished the last page.
ik vraag me elk jaar weer af welke grijze soort genoot nu weer het Nederland leest boek uitzoekt. Voor mijn gevoel zouden dit soort boeken mensen die normaal niet lezen, juist moeten stimuleren, en toch elk jaar weer wordt er een boek uit het verste kastje getrokken, waar of niet door heen te komen is of waarvan het onderwerp zo slaap verwekkend is dat het mij eerder een afkeer van lezen geeft dan dat het me stimuleert om meer boeken te gaan lezen, en zo ook dit boek.
Een bejaarde vrouw komt na een attaque (beroerte) in een rusthuis voor oude van dagen terecht (enkel vrouwen) en beschrijft hier in haar laatste dagen. Sorry, maar wat in vredesnaam maakt dit een boek wat de Nederlanders aan het lezen krijgt? Ja mijn cliënt van 83, die op het punt staat zelf naar een bejaardenhuis te gaan, die werd er depressief van en heeft flink gehuild tijdens het lezen van dit boek, of dit haar ook zou overkomen. Ze vroeg mij zelfs nog of het er echt zo aan toe gaat!
Ik hoop echt van harte dat er volgend jaar eens een wat 'moderner' boek gekozen zal worden, wat een groter publiek aanspreekt!
Ik snap niet goed waarom dit een tijdje terug heruitgebracht is voor Nederland Leest. Of misschien ook wel: dit is op en top een Omroep Max-boek. Een klassieker lijkt het me zeker niet, literair stelt het in iedere geval weinig voor. Van Van Velde's stijl kan ik niet veel meer zeggen dan dat het correct, goed verzorgd Nederlands is. En de vertelde ervaringen kunnen misschien herkenbaar zijn, maar dan op het onbeduidende af zo weinig particulier. Misschien heeft het in zijn tijd een discussie op gang gebracht over ouderenzorg? Wat dat betreft is het, met de toenemende vergrijzing, misschien nog steeds een dankbaar boek voor leesclubjes. Fijn praten over je eigen angsten en ervaringen met mantelzorg, na een paar glaasjes wijn misschien zelfs over je angst voor de dood. Maar memorabele zinnen of scènes bevat dit boek voor mij niet. Wel gek om te bedenken dat het (als ik de flaptekst en internet mag geloven) in zijn tijd een enorme bestseller was en zelfs een internationaal succes – het Knielen op een bed violen van de jaren 50?
Ik was in de veronderstelling een boekje van een vergeten schrijfster (Salamander uit de jaren '70) uit de kast te hebben gepakt. Maar nu blijkt het boek in 2010 herdrukt en op grote schaal verspreid te zijn onder het mom van Nederland Leest. Niet onterecht. Het boek komt traag op gang. Trui van der Veen (74) woont in een rusthuis, slijt haar laatste dagen zonder privacy tussen kibbelende bejaarden en zorgzame zusters, maar voelt zich vooral eenzaam. Het boek stevent regelrecht af op de dood. "Straks ben je helemaal alleen. Niet tussen de mensen. Maar alleen voor het niets." Het verhaal wordt gaandeweg aangrijpender en werkt toe naar een climax als de doodsangst en het overlijden van Trui samenkomen in een dramitisch monolue interieur. Absoluut de moeite waard.
Je kunt een samenleving beoordelen aan de hand van hoe ze hun ouderen behandelen. Zijn we nu weer terug bij af? Aardig boekje over de laatste dagen van een moeder in de late jaren 40 of vroege jaren 50, voordat de AOW bestond. De moeizame reis naar de dood aan het einde van het leven en de hulpeloosheid hiervan wordt prangend beschreven vermengd met herinneringen aan het leven vanuit moeder en dochter. De oudere mens als restpost die nog even afgehandeld moet worden zolang zich nog in het land van de levenden bevinden.
Aangrijpend boek. Vanaf het begin waarin Geertruide van der Veen zich realiseert waar ze terecht gekomen is en dat het rusthuis de plek is waar ze zal moeten blijven wonen; tot het eind dat ze op de grote zaal terecht komt met de wetenschap dat dat betekent dat ze dood zal gaan. De eenzaamheid van de hoofdpersoon (en haar huisgenoten), de treurigheid van het rusthuis, de afhankelijkheid van anderen, en de angst voor de dood, het is goed beschreven.
Roman is opnieuw uitgegeven in het kader van de actie Nederland leest. Prachtig geschreven. Je wordt meegezogen in de betreurenswaardige levens van oude dames in eeb verpleeghuis. Ze hebben niemand meer behalve elkaar. En dat maakt het behalve pijnlijk ook gelijk een microkosmos waar plaats is voor humor om te lachen.
Een heel mooi, heel triest boek, waarin een vrouw in haar laatste dagen tot enkele bittere conclusies over haar eigen leven en dat van haar dochter komt. De angst voor het bejaardentehuis en de onmacht van de dochter zijn prachtig verwoord. De boodschap is zo mooi dat iedereen dit eigenlijk zou moeten lezen. Komt goed uit, want hij was gratis mee te nemen in de bieb.
Bijzonder verrassend boek. De eerste dertig bladzijdes las ik moeizaam. De vertelling verliep traag en ik had moeite om me te verplaatsen in de hoofdpersoon. Op een gegeven moment veranderde dit. 'De grote zaal' wist me te boeien en ik werd gegrepen door Geertruides verhaal en de relatie die zij heeft met haar dochter Helena. Ontroerend, intrigerend en indrukwekkend. Om stil van te worden.
Toen ik dit boek las zat mijn oma in een soortgelijke situatie. Ook zij werd overgeplaatst in een bejaardentehuis. Dat maakte dat ik emotioneel betrokken was bij dit boek. Daarom greep dit boek mij zo aan en ik heb een aantal keer een traantje gelaten om het machteloos zijn thema in dit boek.
Verrassend goed en ontroerend verhaal over een bejaarde vrouw die door haar dochter in een tehuis is geplaatst. We zien de wereld door haar ogen en gedachten, af en toe afgewisseld met de gedachten van de dochter. Indringend, mede door de korte, staccato zinnen.
Een van de zeldzame boeken die je in je ziel raken. Hoe je als mens eenzaam kunt zijn terwijl je 24/7 omringd bent door anderen. Een hartverscheurend relaas over de laatste maanden van een mens. Over jong-oud, moeder-dochter, verleden-heden.
Uit de “Nederland leest” actie. Over een moeder en dochter, over dood en eenzaamheid. Een existentialistische roman die ten onrechte vergeten is. Sterk, nog steeds goed leesbaar.
Ik vind het best een bijzonder boekje, en de schrijfstijl vind ik een waardevolle toevoeging aan het geheel. Het geeft goed weer hoe het leven voor de oude dame moet zijn, een grote brij, oncontroleerbaar, onbegrijpelijk, met hier en daar ineens iets herkenbaars. Je raakt als lezer af en toe ook in de war, net als de oude dame. Knap gedaan, mevrouw Van Velde!
Een vergeten parel uit de jaren 50 van de vorige eeuw. Deze dame introduceerde het absurd theater in het Nederlands taalgebied en dat voel je. Ze beschrijft de laatste weken van een mensenleven in een rusthuis met de eerlijke blik en de taalprecisie van haar vriend Samuel Beckett. Voor lezers die de waarheid aandurven, een aangrijpende leeservaring.
Ooit, lang geleden, stond dit boek op mijn literatuurlijst voor Nederlands. Nooit van gekomen om te lezen. Nu wel. Het is een dun boekje. Beschouwend en filosofisch van aard. In hoge ouderdom verblijvend in een rusthuis terugkijken op je leven en daarbij de grote vragen des levens niet ontwijken. Ik houd van dit soort boeken.