Filosofia de la cura

by Boris Groys, David Cuscó (Translator)

La nostra civilització té com a propòsit essencial protegir les vides humanes. La societat ens fa responsables de cuidar-nos a nosaltres mateixos i de tenir cura dels altres, directament i a través de les institucions, a fi de preservar la salut individual i col·lectiva, però també la cultura, la memòria històrica, els espais públics, la manera de viure... La idea de la cura té una llarga tradició filosòfica, i Boris Groys la ressegueix –de Plató a Foucault, passant per Hegel, Nietzsche i Bataille, entre molts altres– per plantejar una qüestió ¿qui és el subjecte de la cura? ¿M’he de cuidar jo o bé confiar-ho a altres, al sistema, a les institucions? Tenir cura d’un mateix és un principi revolucionari que confronta l’individu amb els mecanismes dominants de control.

Genres: Philosophy, Nonfiction, Art

160 pages, Pocket Book

First published January 1, 2022

About the author

Boris Efimovich Groys (born 19 March 1947) is an art critic, media theorist, and philosopher. He is currently a Global Distinguished Professor of Russian and Slavic Studies at New York University and Senior Research Fellow at the Karlsruhe University of Arts and Design in Karlsruhe, Germany. He has been a professor of Aesthetics, Art History, and Media Theory at the Karlsruhe University of Arts and Design/Center for Art and Media in Karlsruhe and an internationally acclaimed Professor at a number of universities in the United States and Europe, including the University of Pennsylvania, the University of Southern California and the Courtauld Institute of Art London.

Reviews

[Seyed Hashemi]

تو این مدت یه خیلی کتاب خوندم و هر از چندگاهی براشون مرور نوشتم.
اگه عمری بود و سیم فیلترنت رو نکشیده بودن بیرون به مرور سعی می‌کنم چیزهایی که نوشته بودم رو هم اینجا وارد کنم.

می‌خواستم یک تلاش علی‌حده کنم که شاید بتوانم یک روایت منسجمی از این کتاب به دست بدهم، ولی دیدم الان وقت و حالش را ندارم.
فعلاً این کتاب را می‌گذارم یک گوشه، تا در آینده که بیشتر از گرویس خواندم و بیشتر با ادبیات «زیست‌سیاست» آشنا شدم و فهمیدم به‌صورت نسبی منظور گرویس از «مراقبت» چیست به آن برمی‌گردم. در کنار این موارد، فهمیدن ارجاعاتی که به هگل و نیچه و هایدگر و... می‌داد هم مهم است. برای همین عجله ندارم :)))

______

در ادامه چند فراز و بخش از کتاب را با صورت کلاژی شرح می‌دهم.

1. «فلسفه، آماده‌شدن برای مرگ است [...] آماده‌شدن برای مرگ فعالیتی تنها و در سکوت است - فعالیت تعمق و مشاهده.» (ص ۳۰)
نکتهٔ اساسی در این کتاب زمان انتشار آن است. این کتاب پس از همه‌گیری کرونا منتشر شده است (۲۰۲۲). یعنی با اینکه در هیچ‌جای متن نویسنده مستقیم به همه‌گیری اشاره نکرده است، اما به‌صورت واضحی کرونا در پسِ پشت تمام مباحث کتاب جا خوش کرده است. مانند این جای بحث. برای من خواننده نیز زیستن در زمان جنگ و دورانِ نزدیکی مرگ، عبارت فوق را معنا می‌کند.
از مباحث اساسی و مهم در ساحت نظری و فلسفی، تمایز میان امور اثباتی/positive و امور هنجاری/normative است. خیلی ساده، آیا در یک گزاره در باب هست‌ها و وضع امور/‌state of affair سخن می‌گوییم یا در باب امر هنجاری و مطلوب؟ برای مثال، اکنون این گزارهٔ گرویس موضعش مشخص نیست. فلسفه [باید در راستای] آماده‌شدن برای مرگ باشد یا اینکه فلسفه این‌گونه «هست»؟ بعید می‌دانم بتوان ادعایی اثباتی و ایجابی به این جمله داشت، گر بنگریم بسیاری از فعالیت‌های فلسفی هستند که لزوماً نه‌تنها به‌صورت واضح، بلکه حتی به‌صورت ضمنی نیز آن‌چنان به مرگ ربطی ندارد؛ مگر آنکه حکم کلی بدهیم که تمام فعالیت‌های انسان از آن حیث که قطعاً خواهد مرد، ربطی به مرگ دارد حتی اگر نداند. جملهٔ جالب ولی بی‌فایده‌ای است.
البته این جملهٔ بی‌فایده، در دوران اعمالِ قدرتِ عریان و سیطرهٔ مرگ در این حوالیِ زمانی و مکانی که ما باشیم معنای خود را نشان می‌دهد. سوژه‌ای که زمستان سخت و سرد ۴۰۴ را از سر گذرانده که مرگ در تمام ایام آن، او را نگاه می‌کرده و در تحویلِ سال، این سوژه‌ی مفلوک چشم‌انتظار مرگ بوده و همچنان در جهان مرگ‌اندود زندگی می‌کند، معنای این جملهٔ کذایی که «فلسفه آماده‌شدن برای مرگ است» را متوجه می‌شود. باید در اتمسفر مرگ زیست که از آن رهگذر شاید بتوان اندیشه مرگ را به فراچنگ گزاره‌ها در آورد.
این جملهٔ کذاییِ بی‌معنا (نسبت بین فلسفه و مرگ)، در دورانِ بحران برای سوژهٔ درگیر، معنادار خواهد شد.

2. «همهٔ آدم‌ها به بحث‌های نظری و جست‌وجوی حقیقت علاقه‌مند نیستند، ولی تقریباً همه می‌خواهند سالم باشند، نه بیمار.» (ص ۴۱)
«فقط در صورتی که بدن سالم بماند، سوژه می‌تواند به سلامت و بهروزی در جامعه - یا به تغییر دادن آن - کمک کند.» (ص ۱۹)
اگر یک جامعه بخواهد سالم بماند باید سوژه‌های آن سالم باشند و این ما را به حق سلامت و صیانت نفس می‌رساند. کتاب «سلامتی حق بشر است» از نشر گمان می‌تواند در این راستا کمک‌حال باشد، احتمالاً.

3. «مشاهدهٔ مدرن مشاهدهٔ جهان است - نه مشاهدهٔ یک ایده یا مشاهدهٔ خدا.» (ص ۵۸)
به نظرم این عبارت از جمله بهترین عباراتی است که می‌تواند ماهیت «عصر سکولار» را نشان دهد. طبعاً بهترین روایت از مختصات این عصر را نیز چارلز تیلور در اثر بزرگ «عصر سکولار» نشان داده است.

4. «اربابان حاضرند برای آنکه امیالشان به رسمیت شناخته شود بجنگند و در نبرد بمیرند. "بندگان" ترجیح می‌دهند در صلح زندگی کنند - و بنابراین محکوم هستند به کار کردن برای اربابان.» (ص ۶۰)
اینجا گرویس از دیالکتیک ارباب و بنده/ خدایگانی و بندگی هگل سخن می‌گوید. همین تک‌عبارت اگر فهمیده شود، رعشه بر اندام انسان خواهد انداخت. حد شجاعت و خروج از حد بندگی کجاست؟ آیا ربطی میان شجاعت و خروج از بندگی هست؟ از حد صغارت باید خارج شد، این مانیفست ابدی روشنگری است که هگل آن را در پدیدارشناسی روح خود درونی کرده است.
گرویس، هگل را کوژویی تفسیر می‌کند که این فقره برای مخاطب فارسی‌زبان فلسفه که او نیز احتمالاً بسیار تحت تأثیر تفسیر کوژویی از هگل باشد، جالب است.

5. «حتی ابرانسان [نیچه‌ای] نیز نمی‌توانند آینده را کنترل کنند.» (ص ۸۷)
بعد ما از خودمان چه انتظاری داریم که این‌قدر دلواپس آیندهٔ نامعین و مقدر هستیم؟

6. «هر نسل تازه‌ای، صرفاً سبک زندگی‌اش را با شرایط مسلط تکنولوژیک تطبیق می‌دهد. تغییر در درون افراد پدید نمی‌آید، بلکه بر اساس تحولات تکنولوژیک بر آن‌ها تحمیل می‌شود.» (ص ۸۶)
از انواع تکنولوژی و تأثیر آنها بر زندگی می‌توان گفت، از تأثیر تلگراف در تکوین دولت مدرن در ایران (کتاب «نبرد سیم‌ها» از یاسر خوشنویس (۱۴۰۳)) گرفته تا تأثیر لامپ و نور مصنوعی بر خواب انسان‌ها (کتاب «چرا می‌خوابیم» از واکر (۲۰۱۷)) و اهمیت فناوری در توسعه در کتاب «نزاع هزارسالهٔ ما» از جانسون و عجم‌اوغلو (۲۰۲۳) و خرواری متن دیگر.
اما می‌خواهم در باب هنر و رسانه و تکنولوژی آثار اساسی و بنیادین مهم را اینجا فهرست کنم. از مقالهٔ مشهور «اثر هنری در عصر بازتولید مکانیکی» از والتر بنیامین (۱۹۳۶) گرفته تا همین کتاب «تأثیر تکنولوژی بر بیان سینمایی» از شریدر.
اما آثار اصلی، آثاری در مطالعات رسانه و مدیا باید باشد، از ایده‌های رادیکال بودریار (۱۹۹۰) در «شفافیت شیطانی» یا در «وانموده‌ها و وانمود» (۱۹۸۱) که دیگر البته رادیکال حساب نمی‌شوند، گرفته تا «The Medium is the Message» از مارشال مک‌لوهان (۱۹۶۴) که اثری درخشان است. کتاب کلاسیک و مهم «سرگرمی تا سرحد مرگ» از نیل پستمن (۱۹۸۵) نیز به خوبی نشان داده است که رسانهٔ تصویری ما را وارد عصر تصاویر کرده است و از عصر متن و استدلال فاصله گرفته‌ایم و امروز این تصاویر است که اذهان را شکل می‌دهد.
خلاصه، همین تک‌خط نسبت بین تکنولوژی و نحوهٔ بودن انسان در جهان، بیش از آنچه به نظر می‌آید مهم است.

7. «قهرمانان [داستانی] می‌آیند و می‌روند. اما مخاطب باقی می‌ماند. نمایش امری موقت است، اما عمر مخاطب [بالقوه] نامعین و بالقوه ابدی است.» (ص ۱۰۰)
بحث گرویس از اینکه چه شد در جهان مدرن مخاطب انسانی جای خدا را گرفت، بسیار درخشان و عمیق بود. اکنون صرفاً از اهمیت آن اینجا اشاره‌ای می‌کنم. عصر مدرن جایی است که نمایش و تئاتر آن، به مخاطب و مردم، شأنی را داده است که در عصر سنت از آنِ ساحت الهی بوده است. ساحتی که ساحتِ فراغتِ نظاره‌گری و حق قضاوت است .

8. «انقلاب فرانسه چیزهایی را که قبلاً ابزار محض کلیسا و اشرافیت بودند تبدیل به آثار هنری کرد - یعنی تبدیل به اشیایی کرد که در موزه، در اصل موزهٔ لوور، به نمایش درآمدند فقط برای آنکه تماشا شوند. سکولاریسم انقلاب فرانسه، تعمق در خدا را که عالی‌ترین هدف زندگی بود برچید - و تعمق در اشیای مادی "زیبا" را جایگزین کرد. به عبارت دیگر، هنر در آغاز با خشونت انقلابی پدید آمد.»
اصلاً 🤯
یک‌کلام، هنر بسیار بهتر از هر عنصر دیگری می‌تواند تاریخ مدرن و گسست‌های آن را نشان دهد.

9. «میان بیمارستان و موزه شباهتی روشن وجود دارد.» (ص ۱۱۸)
این عبارت و استدلالی که گرویس برای آن می‌آورد از مفاهیم مرکزی اثر است که باید در تفسیر نهایی از اثر به آن بازگشت.

10. «استفاده از اینترنت به‌عنوان وسیلهٔ همه‌جور نفرت‌پراکنی» (ص ۱۳۳)
قبلاً در بهخوان نفرت‌پراکنی نداشتیم که اینجا هم رنگ بقیهٔ محیط‌های سایبری و مجازی را گرفت. به‌هرحال همین است دیگر، خود آدم باید سعی کند خودش آن آدم کذایی نفرت‌پراکن نباشد. به‌هرحال آن چیزی از انسانیت که در دست ماست، خود شخص شخیص ماست نه بقیه!
در ضمن، خشونت کلامی و رفتاری موجود در فضای مجازی جالب است که کمترین نسبتی با دنیای واقعی و هرروزه ندارد. مگر چقدر در روز نفرت، خشونت و ناسزایی را که در فضای مجازی هست می‌بینیم؟ این تفاوت بیش از آنچه به نظر می‌رسد، به نظر من بنیادین و مهم است.

______

در بخش بالا صرفاً کلاژهای نامربوطی از اثر را گلچین کردم که یادم باشد هرچه به عدم انسجام اثر، سویه‌های مخرب چپ بودن نویسنده و تلاش مذبوحانهٔ او برای تطهیر استالین و... نقد دارم، اما نمی‌توانم به لحظات درخشان اثر و کمک‌هایی که از اندیشه‌ها و اندیشمندان مختلف می‌گرفت بی‌توجه باشم.
همین ایده‌های متکثر، متنوع و بسیار زیاد موجود در متن، ذهن خواننده را به تکاپوی بسیار می‌اندازد و این تجربه برای من درخشان بود.
برای اینکه بفهمید چه می‌گویم، در ادامه فهرستی از متفکرانی که گرویس به آنها اشاره می‌کند در این کتاب می‌آورم:
فوکو، نیچه، هایدگر، هانا آرنت، والتر بنیامین، هگل، کوژو، کانت، مکتب‌های آوانگاردیسم و کوبیسم در هنر و...

ترجمهٔ کتاب واقعاً خوب بود. مترجم، اشکان صالحی، سرقفلی ترجمه‌های گرویس را برای خود برداشته است و با تمرکز تنها گرویس ترجمه می‌کند. واقعاً خوب است.

نسخه‌ی ترجمه فارسی کتاب که بان کتاب منتشر کرده با ترجمه‌ی اشکان صالحی توی گودریدز ثبت نشده.

حتماً این کتاب را بازخوانی می‌کنم. ولی عجله‌ای برای بازخوانی ندارم.

[Dipali]

The fact that this book doesn’t engage with the bulk of the literature on feminism, care and care work is very disappointing.

[Don]

Read as an ebook, which is often not the best way to read books which set out dense discussions on abstract and obtuse themes. This is basically a consideration of care from a Foucauldian standpoint, locating it within a biopolitics which makes control of the body the central function of society. Groys sees us possessing in effect two bodies - our actual physical body and a symbolic body. The latter exists 'out there' and is configured by all the social structures, from the family, the educations system, the economy, healthcare, and art and culture in which we move.

The argument moves from the Socratic moment which calls on us to cease to see life as shadows cast on the back of a cave, and see it rather in the blinding light which brings the shadows into existence. Nietzsche and his various interpreters from Kojeve onwards figure on the story, tracing a journey towards the truth which goes through endless negations until we are left with the task of negating life itself, at the point of death.

Understand the nuance of all of this was largely beyond me. A sense of what if was all about and where it was leading flickered in some passages and made me think there was work to be done through a further reading and trying to follow up its numerous references. Seriously doubt that the time I have left will be adequate to this task!

[David Barrera Fuentes]

Difiero con las opiniones quen dicen que este libro es complicado; es más hubiese deseado que fuera más largo. Se plantea de manera clara la suerte de dialéctica entre el cuidado "institucional" y el cuidado-de-sí en el pensamiento de distintos autores clásicos de la filosofía europea. En ese sentido, hubiese sido genial que el libro profundizase aún más en el pensamiento de los autores en los que se nota Groys más se maneja, como Hegel, Heidegger, Foucault y los cosmistas rusos.

[Issy Stephens]

This book was extremely dull. There were glimpses of interest, however the majority of it felt like a man postulating about abstract perceptions of care and self-care, skirting around the subject(s) without letting the reader in. I struggled to finish it.

[Carolina Stephanie]

nas palavras de Heidegger: "onde quer que o homem abra os olhos e os ouvidos, destranque o coração e se entregue a meditar e a se empenhar, a criar formas e a trabalhar, a suplicar e agradecer, ele já estará em toda parte acolhido pelo desvelado."

[Caroline]

Rated four stars for the discussion of Bogdanov in the last chapter, which is relevant to my work. An enjoyable read, but you have to be ready for philosophy and to bear in mind that given it is only quite a short book it is not going to discuss absolutely everything.

If you're familiar with Groys' work it probably helps also

[Miguel Teles]

My main feeling, as a care professional from the medical field, is that Groys’ dangerously misuses the concept of “care” as biopolitical control. Not even his concept of “self-care” (in oposition to “institutional care”, that would be medical care or others) seems to encompass the holistic and relational nature that care holds within.

There was some interesting thoughts and concepts. And he does point towards problematics of corrupted care among medical industry or political systems. But I wouldn’t just call them “care”. And starting by not calling them care would be saving and caring for this concept for what it actually is.

Besides that, many other ☆☆ reviews already point towards the lack of feminist views and the lack of the notion of the assimetry of his so called “care” in biopolitical systems. His warnings are mostly directed towards the privileged that are “given life” and not to those who are “left to die” by the biopolitical systems of control (and not care).

[Lukáš Hamara]

Je to ok, určite znesitelnejšie ako onanista Delleuze ktorého som čítal pred pár mesiacmi. Groys nás sprevádza históriou starostlivosti vo filozofii, takej ako ju chápe on. Snaží sa byť zrozumiteľný a stručný, ale na mňa je to stále trošku moc. Čítalo sa to veľmi pomaly a takmer nič mi to nedalo. Od filozofie potrebujem pauzu na neurčito.

[Molsa Roja(s)]

Un assaig excel•lent sobre la cura, un anàlisi històric del concepte amb moltíssims referents però que té com a principals actors a Nietzsche i Foucault. Interesantíssim, molt ben escrit i perfectament comprensible.

[dilara]

İntro’da bıraktım belki geri dönerim

[Pipapis]

Boris Groys escribe aquí una especie de genealogía del cuidado, repasando las obras de autores desde Platón hasta Bogdanov. Las ideas que plantea son interesantes y hace una buena crítica al capitalismo y a la industria médica. Aun así, no consigue salir de lo teórico y cerebral. Faltan ejemplos del mundo real y una verdadera explicación de qué sería un cuidado revolucionario.

El libro es perspicaz en ocasiones, pero peca de complicar las cosas demasiado, como suele ocurrir con este tipo de filosofía. Mi opinión es que se puede ser un buen geneálogo y un buen filósofo sin necesidad de utilizar explicaciones tan vagas y conceptos tan etéreos.

[Hayden]

CHALLENGE: try not to mention hegel
🚧⚠️CHALLENGE IMPOSSIBLE⚠️🚧

3,5

[Orlis]

Ho acquistato questo saggio filosofico al #SalTo 2025, visitando lo stand dell'editore Timeo, per la sua splendida copertina, l'originale design e per il titolo asciutto e programmatico.
Sebbene quest'ultimo aspetto e la sinossi del testo scritto nel risvolto del libro potevano suggerire il target e il tono di un testo per iniziati, mi aspettavo una lettura più agevole per la brevità dell'oggetto e del numero di pagine.

Filosofia della cura è una lettura complessa e tutt'altro accessibile per neofiti o curiosi di approfondire il tema, ma attraverso una panoramica di alcune scuole di pensiero ed esponenti riesce a tratteggiare in modo complesso una prospettiva capovolta e, perciò, stimolante.

Il concetto di cura viene preso e utilizzato come una riflessione sui meccanismi di controllo dominante da parte del sistema politico, economico e finanziario. La cura, per l'autore, è improduttiva ma, in un'affascinante contraddizione, è la base della società odierna. Utilizzando i concetti di corpo simbolico e corpo fisico - ovvero tutto ciò che produciamo come rappresentazioni è quello che che conosciamo della nostra corporeità -, Groys ribalta la prospettiva dell'approccio medico, sanitario e psicologico sostenendo come «la società ci vuole sani, ma ci tratta come malati».

«Il lavoro di cura e di cura di sé è improduttivo - resta sempre incompiuto [...]. Tuttavia è la forma di lavoro più basilare e necessaria. Ogni altra cosa ne dipende».

Attraversando le riflessioni Platone, Nietzsche, Hegel, Heiddeger sulla cura, Groys offre una nuova chiave di lettura della modalità e del cosa significhi "prendersi cura". Ovvero come quel tentativo di rendere possibile il soggetto di esprimersi e non di collocarlo soltanto in termini funzionali («la società vuole tu sia performante»), o disfunzionali e, quindi da scartare o relegare alla burocrazia medico-sanitaria. E invitando così a riflettere su come gestiamo la nostra singolarità nella società collettiva.

Purtroppo questi bagliori di illuminazioni si perdono in preposizioni logiche frammentarie e, a mio avviso, difficili da seguire. Proprio come le venature d'oro degli oggetti riparati nell'arte giapponese del kintsugi, richiamata nell'accattivante copertina. La lettura del libro mi ha ricordato le serate universitarie trentine, tra discorsi inconcludenti ma appassionanti e caffè e cannette ad accompagnare le notti stellate.

A mio parere, era chiaro come non si poteva esaurire un argomento vastissimo in poche righe; ma forse dire le stesse cose con un approccio meno tecnico e più comprensibile? Probabilmente avrebbe perso la sua connotazione e stile. Ho fatto un tentativo di avvicinarmi ad un tipo di letteratura molto lontana e su argomenti, ammetto, sui quali ammetto di aver avuto pochi strumenti per comprenderli veramente. Ne esco però soddisfatto e con qualcosa in più.

Filosofia della cura mi sento di consigliarlo vivamente a studenti di filosofia. E, in particolare, a tutti quanti sostengono che questa disciplina sia qualcosa di inutile e difficilmente concreta.

[Guilherme Smee]

Este livro foi um achado depois de peregrinar e graimpar na livraria A Página e que acho que vai contribuir significativamente para a minha pesquisa. Os livros da editora Âyiné costumam ser caros e os desta coleção, mais ainda porque usam de hotstamping na capa e de pantone no texto do miolo. Boris Groys desenvolve mesmo uma filosofia do cuidado aqui, refletindo sobre as diversas camadas e possibilidades que a atividade cuidadora pode revelar. É interessante como ele analisa o cuidado como um presente e como a pessoa que cuida ou que presenteia se coloca em um papel superior àquele que é cuidado ou presenteado, algo que o satisfaz e ao mesmo tempo hierarquiza. Além disso, o autor também dá um destaque importante à dimensão do autocuidado, ou seja, os artifícios necessários para que cuidemos de nós mesmos, para, então, buscarmos acudir o próximo. Este é um livro com uma leitura fluida e gostosa que tive prazer em ler e obter o conhecimento presente nele.

[Megalodoni]

Maravilloso repaso por la historia de la filosofía en relación con el cuidado. Una vuelta de tuerca respecto a lo que se concibe en la Modernidad por "cuidado", siempre en relación con la 'cura' médica. La institución médica se revela aquí como un agente más de reconocimiento del individuo sano, que debe evidenciar su bienestar mediante la documentación, estableciéndose así en la vasta base de datos que asegura su vigencia social. Se exploran aquí, además de ésta, más formas en las que se desarrolla la cuestión del cuidado que se vertebran desde autores reconocidos como Hegel, Heidegger, Nietzsche hasta autores algo más desconocidos como pudiera ser el cosmista ruso Alexander Bogdanov.

[Joni Meenagh]

An interesting book, short and fairly easy to read (though I came to it well versed in the philosophy of care). I appreciated that each chapter gives an overview of some background element of this field of philosophical thought. Some of the directions it goes down are a bit odd, and it would be nice to have a more cohesive argument flowing through the whole piece. But, for me it was a really helpful backgrounder that filled in a few gaps in my own understanding and helped me think through some connections I’d like to make in my own work. Took me ages to read because I picked it up and then put it down for ages… once I got back into it I got through it quickly.

[Jim]

Easily the least interesting book I have read by Verso Publishing. Lots of name-dropping and lengthy quotes, but no original thoughts, theories, or ideas are presented. In fact, besides claiming to be related to Foucault's idea of biopolitics AND claiming to be somehow about care work, neither of these avenues is pursued with any depth, especially not the latter. I finished this book, after copious skimming, utterly confounded it was even published at all. Reads like someone spouting non-profundities at a coffeeshop, to no one listening.

[Francesc Brunés]

Breu assaig en el qual l'autor revisa algunes de les aportacions filosòfiques de la cura, des de Plató a Hegel, Heidegger, Bataille, Foucault i Bogdánov. El text planteja preguntes com: Qui és el subjecte de la cura? Hem de tenir cura de nosaltres mateixos o hem de confiar aquesta tasca als altres, al sistema sanitari o a les institucions estatals? Les respostes proposen diferents relacions entre conceptes com dependència, autonomia, control, llibertat.
Altres recomanacions de lectures al blog «Mirades»: https://agorafrancesc.wordpress.com/l...

[angie]

most interesting/relevant idea to my work: the ideas of the physical + symbolic body, and the idea that the symbolic body is an archive

the prose doesn’t bother me and neither does the absolute lack of engagement w feminist thought on care (i mean it’s a 100pg booklet and the blurb promises none of that) idgaf about the history of philosophy tho. so in reality i should’ve read another book

[Stu Napier]

This is a very short book but due to the depth of information Groys presents it will take some time to read all 100 pages. Very interesting if not somewhat tangential at times. Still not sure I understood it all.

[Edu Escudero]

3,5

[Martina Neglia]

Diciamo che ve lo consiglio solo se avete una laurea in filosofia (o un* partner che ce l'ha)

[laita]

crec que si tingués més bagatge filosòfic, l'hagués gaudit més.

[Diego Noriega]

Encontré este libro en el momento perfecto

[Andrés Aguilar Quesada]

Meh.

[Marcelo]

No m ha cuidado

[Микита Павлюк]

utile per capire come scrivere male, leggete Foucault che è più divertente

[Álvaro]

Sinceramente, no entiendo el título de este libro. Menos al cuidado, se alude a otras muchas cosas. Me ha sido imposible terminarlo.

[Julia]

Boris tem uma fluidez incrível, para conectar temas Nietzshcinianos e focaultianos - una reflexão necessària para nossos tempos