Een man uit het dal van Spoleto: Franciscus tussen zijn tijdgenoten

by Hélène Nolthenius

Het leven van Franciscus van Assisië (1180-1226) naar eigentijdse bronnen verhaald met een poging zijn persoon te plaatsen in zijn tijd.

359 pages, Hardcover

First published January 1, 1988

Reviews

[Claartje · Rating 4 out of 5]

Een heel ander boek dan ik dacht, want in eerste instantie ging het helemaal niet over Franciscus zelf, maar over zijn tijd. Stukken uit notariële akten die duidelijk maakten wat voor zaken er toen speelden. Deel 2 ging wel over Franciscus en in deel 3 gaf Helene Nolthenius haar blik op deze heilige. Een charismatische man, radicaal en heel gelovig, vooral in armoede. Geld mocht je niet aanraken. Hoj zong de hele dag en had contact met dieren. En wilde de mensen - misschien omdat het hem zelf niet gelukt was om naar Betlehem te gaan- een beeld geven van de omstandigheden van de geboorte van Jezus. De levende kerststal in Greccio in 1223 (?) was de allereerste kerststal. Een inspirerend figuur, maar hij ging wel ver in zijn onthouding van eten en verzorging van zichzelf. Hij werd blind en kon niet meer lopen, had allerlei ziektes en stierf op 46-jarige leeftijd. Nu schijnt dat bij meer heiligen het geval: versterving van het lichaam en een super heldere actieve geest met ingevingen van God om verder te gaan. Het Zonnelied van Franciscus is prachtig.

[Linda · Rating 5 out of 5]

In mijn mening HET standaardwerk over Franciscus. Nolthenius presenteert Franciscus zoals hij was, een man van zijn tijd, en laat het aan de lezer over een oordeel te vellen. De vrij geniale opbouw van het boek werkt hier aan mee.

Het eerste deel bestaat uit 'krantenknipsels' die de tijdsperiode van Franciscus laten zien. Het is een overzicht van nieuwsberichten (sommigen waar, sommigen... niet helemaal) dat begint vóór de geboorte van Franciscus. Gaandeweg duikt de arme heilige steeds vaker op, en de lezer kan op deze manier goed volgen hoe niet alleen de beweging maar ook de beroemdheid van Franciscus toenam.

Deel twee bespreekt Franciscus zelf, in de woorden van zijn tijdgenoten en zij die over hem schreven, van geboorte tot dood. Afgezien van wat verhelderende opmerkingen blijft Nolthenius op de achtergrond zodat Franciscus alle ruimte krijgt naar voren te komen. En wat een fascinerend en soms *frustrerende* man was hij! De zachtmoedige man die tegen vogeltjes praat en met konijntjes knuffelde, zoals Franciscus bekend staat, was hier soms in geen velden of wegen te bekennen. In tegendeel, Franciscus kon keihard zijn, tegen anderen maar vooral ook tegen zichzelf, op het destructieve af. In die zin was hij een voorloper van de middeleeuwse neiging tot het naleven (of eigenlijk na-lijden) van het lijden van Christus. Ik trok er soms mijn wenkbrauwen bij op, maar de schrijvers die hier geciteerd werden hadden niets dan lof voor Franciscus.

In het derde deel komt Nolthenius zelf aan het woord, als ze Francisus in een breder kader zet en met de ogen van de twintigste eeuw naar de middeleeuwse heilige kijkt. Ze plaatst Franciscus in zijn plek in de geschiedenis, zowel de 'gewone' als de kerkgeschiedenis (zo blijkt hij de eerste te zijn geweest die de stigmata ontving!). Ook wordt hij vergeleken met zijn 'mede mystici' en wordt dit fenomeen psychologisch geduid. Toch onthoudt Nolthenius zich ook hier van een duidelijk oordeel uitspreken. Het schept allemaal een beeld van een man die volledig menselijk was, maar ook boven-menselijk, een mysticus die zich precies aan het plaatje van een mysticus hield omdat hij het plaatje uitvond. Een fascinerend mens, om kort te gaan.

Ik kan maar één ding zeggen: als je geïnteresseerd bent in Franciscus, LEZEN!

[Jonathan Haesaerts · Rating 2 out of 5]

In het laatste stukje van het laatste deel geeft de auteur aan dat het werk geen traditionele biografie of hagiografie is. Een terechte conclusie. Het boek is alles behalve slecht te noemen maar laat het zeker geen keuze zijn voor wie graag wat meer wil weten over de beroemde middeleeuwse heilige. Het is een boek geschreven door - maar vooral - vóór kenners van Franciscus. Wie dat niet is zal moeite ervaren om niet te verdwalen en de - naar mijn mening - onaangename structuur zal deze niet verbeteren. In de eerste twee delen is namelijk niet Nolthenius aan het woord maar kroniekschrijvers en andere tijdgenoten van de man uit Assisi. Dus maar liefst tweederde van het boek is de auteur niet aan het woord en beslaat een erg opsommende telegramstijl. Zodra de auteur wel aan het woord is, is er dan ineens weer heel wat minder chronologie en gaat ze thematisch te werk waarbij het héél vaak niet over Franciscus gaat. Wellicht een meesterwerk voor kenners, maar geen toegankelijk werk voor de oppervlakkig geïnteresseerde.

[Wilbert · Rating 4 out of 5]

Beautifully executed study of St. Francis. In three more or less equal parts: 1) general information about the time (purpose: to portray Francis as a man of his time), 2) a reworking of the biographical material into a modern day account, and 3) an analysis of the most important issues. Especially the part on St. Francis' mysticism was highly informative. She bases her analysis on this point on Evelyn Underhill's Mysticism, an excellent choice. Recommended!

[Paul · Rating 5 out of 5]

Nolthenius op haar allerbest. Cultuurgeschiedenis en theologie met passie ineengevlochten. Ja zelfs een toonbeeld van een humane, open vorm van religiositeit. Het zal misschien aan mijn Amsterdamse lyceumjeugd bij de Fransiscanessen liggen maar ik wilde bij elke bladzijde meteen terug naar Umbrie om nog meer van de paden te belopen waar hij ooit was.

[Red · Rating 3 out of 5]

put the book upside down but couldn't find saint francis anyone a clue?