Kirpinin Dedikleri

Mizah #5

by Refik Halid Karay

“Refi Cevad Bey, Kartal yakınlarındaki çiftliğinde yazar dostlarına bir davet veriyordu. Babam da oradaki yazarların en genciydi. Koca kafalı, iri kangal köpeklerinin bağlı olduğu tel kafeslerin arasından bahçeye girdiğimizde yaşlıca bir adamla karşılaşmıştık. Babam, sevgi dolu bir saygıyla adamın elini sıkarken, hiç anlayamadığım ama bir daha da unutamadığım tuhaf bir cümle söylemişti.
- Piyanoya hâlâ çivi çakıyorlar üstat.
Yaşlı adam da gülmüştü.
- Hep çakarlar Çetinciğim.
Ben, Refi Cevad’ın çiftliğinden döndükten sonra hemen babamın kütüphanesine dalıp Refik Halid’in kitaplarını çıkartmıştım. Aradığım yazıyı, mizahi bir üslupla yazdığı yazılarını topladığı “Kirpinin Dedikleri” kitabında bulmuştum. O garip cümlenin nereden geldiğini anlamıştım. Birbirlerine hiç benzemeyen o yazarlar arasındaki sıcak dostluğun kaynağını da keşfetmiştim.”
Ahmet Altan

192 pages

Published January 1, 2010

About the author

Mudurnu'dan İstanbul'a göçen Karakayış ailesinden Maliye Başveznedarı Mehmed Halit Bey'in oğlu olarak 15 Mart 1888’de İstanbul’da doğdu. Galatasaray Sultanisi'nde ve Hukuk Mektebi'nde okudu. Maliye Nezaretinde memur olarak çalıştı. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra gazetecilik ile uğraşmaya başladı; Tercüman-ı Hakikat gazetesinde mütercimlik ve muhabirlik yaptı. Yazıları yüzünden ilk önce Sinop'a daha sonra Çorum, Ankara ve Bilecik'e sürgün olarak gönderildi. İstanbul'a dönünce bir süre Türkçe öğretmenliği yaptı. PTT (Posta Telefon Telgraf) Genel Müdürlüğü'ne getirildi. Bu sırada Hürriyet ve İtilaf Fırkası'na üye oldu ve İstiklal Savaşı aleyhine yazdığı yazılarından ötürü vatan hainliği suçuyla yüzellilikler listesine girerek Beyrut ve Halep'te sürgün hayatı yaşadı.

Atatürk'e yazdığı şiir ve mektuplarla 150'likler listesindekilerin affedilmesinde çok büyük rol oynadı. Af kanunu ile yurda döndü, daha önceden çıkardığı Aydede adlı mizah dergisini tekrar yayınladı. Türk Edebiyatı'nda ilk defa Anadolu'yu tanıtan eserleri ile ismini duyurmuş, yergi ve mizah türündeki yazıları ile de ün yapmıştır. Gözleme dayanan eserlerinde, tasvirler, portreler, benzetmeler kullanarak, sade, akıcı dili, güçlü tekniği ile 20. yüzyıl romancıları arasında seçkin bir yere sahip olmuştur. İstanbul'u bütün renk ve çizgileriyle yansıtarak Türkçeyi ustalıkla kullanan Refik Halit, Türk edebiyatına birçok eser kazandırmıştır.

Yazar 18 Temmuz 1965’te İstanbul’da yaşamını yitirdi.

Reviews

[Caterina · Rating 3 out of 5]

Yazara “Kirpi” müstearını Yakup Kadri Karaosmanoğlu vermiş, kendisinin dönem gündemine dair kişisel görüşlerini içeren 33 yazıdan oluşan bir eser.

Refik Halid’in kendisini ifade ederken kullandığı ironik üslubu sevsem de tarihi gerçeklere baktığımda gördüklerimle yazarın hisleri arasında çelişkiler olduğunu düşündüğümden 3 yıldız verdim. Bu değerlendirme kişisel görüşümdür, genel geçerlik iddiası yoktur böyle biline.

[Seyyah Kudema · Rating 3 out of 5]

Refik Halid, yanlış zamanda yanlış partiyi tutmasına rağmen kalemini zevkle okuduğum bir yazardı. Bu kitapta cemiyet iktidardayken yazdığı muhalif yazılarla birlikte Halaskar zabitan vakasından sonra Hürriyet ve İtilafçıların iktidar olduğu döneme gelen yazılarında İttihatçılara acımasızca hakaret eden yazıları da bulunuyor. Enver Beğ’in Trablusgarp’ta İtalyanlarla boğuşmasından istifade ederek iktidarı ele geçiren itilafçılara güvenerek kurduğu hayalleri Enver Bey’in Bab-ı Âli önünde görünmesiyle suya düşüyor. İttihatçılar Refik Halid’in dediği gibi katil olsaydı Sinop’a sürmek yerine kafasına sıkardı.

[Monur B. · Rating 1 out of 5]

Mizahi gücü sıfırın altında.