Kalimerhaba İzmir

by Can Eryümlü

Yıl 1922... İzmir tarihine açılan yeni sayfada, yıllarca iç içe, dostlukla yaşanmışlıkların yerini birbirine 'düşman' edilme alıyor. Korkutulan, sindirilen Rumlar, birer birer terk ediyorlar İzmir'i. Arkalarında sevdiklerini, anılarını, özlemlerini bırakarak... Yıllar sonra geriye döndüklerinde, bambaşka bir karmaşanın içinde buluyorlar kendilerini. Kaybolmuş gençliklerini arıyorlar, İzmir'in yenilenmiş yüzünde. Geçmişe bakıp bugününü sorgularken, yaşanmışlıkların izlerine dönüyorlar... Yitirilmiş dostlukların, bir yere bağlamanın, umut arayışlarının öyküsüdür Kalimerhaba İzmir. Can Eryümlü, dünün bugüne yansımalarını konu edinerek, bir kentin yaşayan ruhunu insan mozağiyle dile getiriyor. Etkileyici, duyarlı bir roman evreni kurarak yapıyor bunu da.

"Yerde oturan adam, tıpkı Eleni'nin babası Manolis'e benziyordu. Hayır. Yaşı, saçı, giyinişiyle değil, yazgıya teslim olmuş bekleyişi, dışarıyı görmemek için, içine kapanışıyla. Öyle olunca yüzü de benzemişti. O çocuk da kendisiydi sanki. Karanlıklar içinde yararlı bir av gibi nereye kaçacağını bilmeyişi, kimsesiz ve sahipsizliğiyle... Onu bulmalıydı. Olmayan kristal bir kürede kendini onunla birlikte görmüştü. Alınyazısıydı o onun. Kaderleri birbirine bağlanmıştı."

197 pages

First published March 1, 2004

Reviews

[Maria Bikaki · Rating 3 out of 5]

Σας εχω ζαλίσει λίγο τελευταία με τη Σμύρνη και τα τουρκοβιβλία ε? Έχετε και εσείς τα δίκια σας και χωρίς διάθεση να απολογηθώ να εξηγήσω απλά ότι η ενασχόληση μου με την τούρκικη λογοτεχνία τον τελευταίο καιρό έγινε λόγω μιας δική μου προσωπικής ανάγκης και κατά κύριο λόγο προσωπικής έρευνας πάνω σε κάτι για λόγους προσωπικούς και επαγγελματικούς και ομολογώ ότι η τούρκικη λογοτεχνία αποτέλεσε σημαντικό σύμμαχο στην μικρή μου αυτή προσπάθεια και προς έκπληξη μου ήταν τέτοια η γοητεία που μου προκάλεσε η τούρκικη γραφή που νιώθω ευγνώμων που οι συγκυρίες με οδήγησαν σε αυτή. Ας περάσουμε όμως στο δια ταύτα και στην κριτική του καλημερχαμπά Σμύρνη. Η αλήθεια είναι ότι με δυσκόλεψε πολύ η βαθμολογία του συγκεκριμένου βιβλίου και αυτό γιατί θεωρώ ότι διαθέτει πάρα πολλά πλεονεκτήματα και αρετές τα οποία και θα σας εξηγήσω παρακάτω, και μια επίσης ενδιαφέρουσα ιστορία αγάπης απλά νομίζω ότι τελικά θα περιοριστώ στα 3 αστεράκια με ανοδικές όμως τάσεις που θα μπορούσαν να γίνουν και 4αρι. Το βιβλίο διηγείται την ιστορία του Παναγιώτη ο οποιος 60 χρόνια μετά το φευγιό του από τη Σμύρνη επιστρέφει μαζί με την εγγονή του και η συνάντηση του με τον μεγάλο του έρωτα του δίνει τη δυνατότητα να διηγηθεί στην αγαπημένη του εγγονή, την άνοιξη του όπως την αποκαλεί την ιστορία της ζωής του. Παράλληλα βλέπουμε την τρυφερή ιστορία αγάπης της Ζωής με τον τούρκο Γκιουν ενός έρωτα που θα αλλάξει και τους δύο και θα γεφυρώσει σίγουρα τις όποιες κοινωνικές και φυλετικές τους διαφορές. Μια πραγματικά καλογραμμένη ιστορία αγάπης που δε θα μείνει στο μυαλό ως η πιο σπουδαία που διάβασα αλλά ήταν συνάμα τρυφερή και τόσο αληθινή. Θα μου επιτρέψετε όμως να δώσω μεγαλύτερη έμφαση στο κατ εμέ μεγαλύτερο προτέρημα αυτού του βιβλίου τουλάχιστον για μένα ως Ελληνίδα αναγνώστρια και το οποίο θα με κάνει να θυμάμαι σίγουρα ξεχωριστά το συγκεκριμένο βιβλίο και που είναι η κατά την ταπεινή μου πάντα άποψη απίστευτη αντικειμενικότητα με την οποία ένας Τούρκος στην καταγωγή συγγραφέας εξιστορεί μια ιστορία όπως αυτή των γεγονότων της Μικρασιατικής καταστροφής. Στα αλήθεια με γοήτευσε ο τρόπος γραφής και η αμερόληπτη στάση που επιλέγει να κρατήσει ο Eryumlu και ότι δεν επέλεξε να ωραιοποιήσει γεγονότα και καταστάσεις προς όφελος των συμπατριωτών του Μέσα από τον έρωτα της Ζωής και του Γκιουν ξεδιπλώνεται με ένα τόσο όμορφο τρόπο η ιστορία. Ξέρετε λίγο πολύ αυτά τα γεγονότα είναι γνωστά. Σε όλους μας προκαλούν δάκρυα στα μάτια και θύμησες, άλλοι πάλι μπορεί και να χουν βαρεθεί να διαβάζουν τα ίδια και τα ίδια. Και εγώ η ίδια πολλές φορές διαμαρτύρομαι ότι δεν αντέχω άλλα βιβλία της ελληνικής λογοτεχνίας για τη Σμύρνη. Καταλήγω όμως στο συμπέρασμα ότι τελικά δεν έχει να κάνει με τα γεγονότα και το διαβάσεις για την ίδια ιστορία και χρονική περίοδο το θέμα είναι ο τρόπος που επιλέγεις να το κάνεις που το καθιστά γοητευτικό στον αναγνώστη πράγμα που επιτυγχάνει με απόλυτα επιτυχημένο τρόπο ο συγγραφέας. Μην κρίνετε ένα λαό από τους κυβερνώντες του γιατί τελικά με χαρά διαπιστώνω ότι υπάρχουν οι ψύχραιμες φωνές που δεν στοχεύουν να ξαναγράψουν την ιστορία για να εξυπηρετησουν συνειδήσεις

[Πάνος Τουρλής · Rating 3 out of 5]

Ο Παναγιώτης Αγγελίδης είναι Έλληνας στρατιώτης στον στρατό που βρέθηκε στη Σμύρνη το 1922 και προχώρησε στα ενδότερα της Μικράς Ασίας. Με τη Μικρασιατική καταστροφή γλυτώνει και καταφεύγει στην Αθήνα. Εξήντα χρόνια μετά επιστρέφει στη Σμύρνη και αφηγείται στην εγγονή του την ιστορία του. Η εγγονή του, Ζωή, γνωρίζει κι ερωτεύεται έναν Τούρκο κι αυτή η γνωριμία θα αλλάξει τη νοοτροπία και των δύο και θα γεφυρώσει τυχόν κενά που προκύπτουν από τη διαφορετική φυλετική, θρησκευτική και πολιτιστική τους ταυτότητα.

Σε γενικές γραμμές μια καλογραμμένη ιστορία αγάπης. Θα επιμείνω στο πρώτο συγκλονιστικό κεφάλαιο με την καταστροφή της Σμύρνης. Ήταν γραμμένο λες από Έλληνα! Με τέτοια αμεροληψία, με τέτοια ειλικρίνεια γραμμένο. Ο συγγραφέας γράφει για όλους: και για τους Τούρκους και για τους Έλληνες. Ο Παναγιώτης εγκαταλείπει την αρραβωνιαστικιά του και την οικογένειά της, οι οποίοι επιμένουν να κρυφτούν στη Σμύρνη, μην υπολογίζοντας τις πραγματικές διαστάσεις της καταστροφής. Χρόνια μετά, ο Παναγιώτης θα επιστρέψει στη Σμύρνη, θα βρει την αρραβωνιαστικιά του που δεν τον ξέχασε και ζει μόνη και μαζί θα αναβιώσουν παλιές τρυφερές στιγμές και θα δουν τα νιάτα τους να εκπροσωπούνται από τη Ζωή και τον Γκιουν, τον Τούρκο γείτονα!

Αν δεν σας αρέσει η ιστορία της Σμύρνης και δεν σας απασχολούν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις (με την έννοια της καθημερινότητας δηλαδή, της ανταλλαγής πολιτιστικών αγαθών και σκέψεων κλπ.) μην το διαβάσετε. Η αφήγηση είναι σχετικά μονοδιάστατη, με αφορμή τον έρωτα των δύο νέων ο συγγραφέας γράφει για την ελληνική και για την τουρκική νοοτροπία, την κουλτούρα, τη συμπεριφορά του ατόμου που διαφέρει από τη συμπεριφορά της ομάδας ή της αγέλης, η Ζωή γνωρίζει έναν άλλον κόσμο κι ο Γκιουν νιώθει τον εσωτερικό του κόσμο να ανατρέπεται. Διάφορα περιστατικά, όμορφες και τρυφερές ερωτικές στιγμές, αντικειμενικά σχόλια και παρουσίαση των Τούρκων και των Ελλήνων, που αξίζουν προσοχής μιας και τις έγραψε Τούρκος συγγραφέας. Κάτι άλλο μην περιμένετε. Αξίζει παρ\' όλ\' αυτά γιατί είναι καλογραμμένο, τα περιστατικά σύντομα, πουθενά δεν κάνει κοιλιά, πουθενά δεν φρενάρει, μια όμορφη ερωτική ιστορία ντυμένη σε κόκκινο και γαλάζιο. Δόξα τω Θεώ η μετάφραση είναι πολύ καλή (δεν έχω ξεχάσει ακόμη το πατατράκ από τις Πληγές του φθινοπώρου!).

Το μόνο μειονέκτημα (που κι αυτό είναι καλογραμμένο σαν κομμάτι και δείχνει σχετικά τεκμηριωμένο) είναι που ο Παναγιώτης έγινε κομμουνιστής και δοκίμασε βασανιστήρια κατά τη διάρκεια της Χούντας. Δίνει μια ολοκληρωμένη εικόνα του Παναγιώτη ως προς τα βάσανα που πέρασε και δείχνει ψαγμένο συγγραφέα (επαναλαμβάνω ότι το γράφει Τούρκος) αλλά σαν πληροφορία, σαν τμήμα του κειμένου, είναι σχετικά μικρό σε έκταση και σχετικά ασύνδετο. Αλλά αγνοήστε αυτήν την παρατήρηση και ζήστε μια διαφορετική ιστορία αγάπης.

[Giota Spiliopoulou · Rating 5 out of 5]

Υπεροχο βιβλιο!!ο συγγραφεας χωρις να μεροληπτει κανει σαφες οτι οι πολεμοι δεν ειναι μεταξυ των ανθρωπων αλλα μεταξυ των κυβερνωντων!!

[Kostas Merk · Rating 5 out of 5]

Πολύ καλογραμμένο βιβλίο, με μια πολύ ωραία ιστορία αγάπης. Παρότι ανακατεύει πολλές εποχές μαζί (Σμύρνη, Χούντα κλπ) δεν χάνεται το νόημα και ακολουθούν κοινή πορεία όλες οι ιστορίες!