Vincent Blok (Author of Ernst Jünger’s Philosophy of Technology)

Vincent Blok rated a book really liked it Het verhaal van Aeneas by Virgil	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
Leven in on-waarheid (Vergilius, Aeneas) Als Aeneas op zijn reis om het nieuwe Troje te stichten in het dodenrijk komt om zijn overleden vader te bezoeken, stuit hij op een vredig bos dat door de rivier de Lethe wordt begrensd. Haar oevers zijn bevolk ...more
Sep 13, 2026 04:17AM · like · see review
Vincent Blok rated a book liked it Gala en Zev: Over misdaad, klasse en een liefde by Jannah Loontjens	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
Geboortegrond als verlossing (Jannah Loontjes, Gala en Zev) Er is een idee dat aanspreekt in Gala en Zev, een roman over een straatschoffie uit Scheveningen die uitgroeit tot drugscrimineel en eindigt in de bak (Zev), en zijn relatie door de tijd heen ...more
Aug 23, 2026 03:21AM · like · see review
Vincent Blok rated a book liked it Nulpunt by Don DeLillo	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
Gedachte-oefening over de grens van de technische mediatie van herinneringen (Don deLillo, Nulpunt) Nulpunt is een ingenieuze roman over een virtuele toekomst waarin mensen tijdelijk ‘uit’ kunnen worden gezet om later op commando weer te ontwaken. Hee ...more
Jul 28, 2026 02:28AM · like · see review
Vincent Blok rated a book really liked it De tolk van Java by Alfred Birney	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
Over de doorgrondelijkheid van het menselijk bestaan (Alfred Birney, De Tolk van Java) Ook ik placht altijd te spreken over de ondoorgrondelijkheid van het menselijk bestaan. Wie jij bent zal altijd een raadsel voor je blijven, zoals ook de ander alti ...more
Jul 19, 2026 02:25AM · 1 like · like · see review
Vincent Blok rated a book liked it Morgen zijn we in Pamplona by Jan van Mersbergen (Goodreads Author)	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
Over vluchtgedrag (Jan van Mersbergen, Morgen zijn we in Pamplona) Klein verhaal over een man op de vlucht, een professioneel bokser die de zwangere buik van zijn vriendin, die zwanger is van een ander, als boksbal heeft gebruikt. Hij lift mee met een ...more
Jul 19, 2026 02:21AM · 1 like · like · see review
Vincent Blok rated a book liked it De dichter en de duivel by Lieke Marsman	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
De dood van het verlangen (Lieke Marsman, De dichter de duivel) De dichter en de duivel vertelt het tragische verhaal van een dichter die in verschillende stappen de onder-wereld van de hel betreedt en uiteindelijk de duivel zelve ontmoet. Maar eigen ...more
Jul 05, 2026 04:08AM · 1 like · like · see review
Vincent Blok rated a book really liked it Aan het einde van de oorlog by Bert Natter	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
Divergentie als antwoord op de wreedheid van het leven (Bert Natter, Aan het einde van de oorlog) Karl Zehlendorf is plaatsvervangend kampcommandant in Duitse dienst. Hij heeft ontelbare wreedheden op zijn kerfstof als hij zijn jongste zoon per ongelu ...more
Jun 28, 2026 02:35AM · like · see review
Vincent Blok rated a book really liked it Het gezoem van bijna alles by Coco Schrijber	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
Zijnsvergetelheid als traumatische ervaring in verhitte tijden (Coco Schrijber, Het gezoem van bijna alles) Het gezoem van bijna alles is het verhaal van een vrouw die door verlies getekend is en lange tijd niets anders kan dan interen in een roes zon ...more
Jun 27, 2026 04:59AM · 1 like · like · see review
Vincent Blok rated a book really liked it Witte nachten / Ondergrondse notities by Fyodor Dostoevsky	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
De mens als verlegen heremietkreeft (Fjodor Dostojevski, Witte Nachten & Bert Natter, Aan het einde van de oorlog). In de week dat Bert Natter met zijn roman Aan het einde van de oorlog de Libris Literatuurprijs wint, ontferm ik mij over Witte Nachte ...more
May 31, 2026 04:27AM · 1 like · like · see review
Vincent Blok rated a book liked it In Orbit by Samantha Harvey	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
Ruimtelijkheid als mogelijk anti-dotum tegen het koning Midas syndroom van de hedendaagse techniekfilosofie (Samantha Harvey, In Orbit) We weten al dat technologische ontwikkelingen de wereld waarin we samenleven dooreen doen schudden en een nieuwe We ...more
Apr 27, 2026 06:19AM · like · see review

Vincent Blok rated a book really liked it

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Leven in on-waarheid (Vergilius, Aeneas)
Als Aeneas op zijn reis om het nieuwe Troje te stichten in het dodenrijk komt om zijn overleden vader te bezoeken, stuit hij op een vredig bos dat door de rivier de Lethe wordt begrensd. Haar oevers zijn bevolk Leven in on-waarheid (Vergilius, Aeneas)
Als Aeneas op zijn reis om het nieuwe Troje te stichten in het dodenrijk komt om zijn overleden vader te bezoeken, stuit hij op een vredig bos dat door de rivier de Lethe wordt begrensd. Haar oevers zijn bevolkt door mensen die na hun dood nog gebonden blijven aan de lichamelijkheid van hun aardse bestaan en daardoor nog niet op kunnen gaan in de hemelse ziel die het heelal doortrekt. Door hun binding aan de aarde zijn ze blind voor de hemel. Omdat het aardse zich diep in hen geworteld heeft moeten zij in Hades eerst gereinigd worden door wind, water en vuur opdat zij in puurheid en zuiverheid in de hemel kunnen leven. Na 10 eeuwen worden ze teruggestuurd naar de aarde en drinken daartoe van de Lethe om hun zorgen, maar ook hun bestaan in Hades te vergeten en uit te zien naar een nieuwe belichaming van het aardse bestaan.
Het verhaal van de Lethe zet de vraag naar de waarheid in een ander licht. Als Heidegger zijn begrip van waarheid als onverborgenheid afleidt van het Griekse aletheia, dan neemt hij de referentie naar de alfa privans (a-) en de rivier de Lethe in het woord a-letheia letterlijk. Maar hoewel het prima is om de Lethe met verborgenheid in verband te brengen, biedt de ervaring van Aeneas ook gelegenheid om het als vergetelheid te denken. Die vergetelheid betreft het vergeten van de ellende van het aardse bestaan en de boetedoening in Hades om weer rein te worden en de gelukzalige tijdspanne van het hemelse bestaan in Hades door de gezuiverde mens. Dankzij die vergetelheid wil de mens die van de Lethe drinkt “zonder herinneringen teruggaan naar de bovenwereld en weer in een lichaam […] wonen” (158). Dankzij die vergetelheid is er een onbeheersbare drang om opnieuw te beginnen, het leven te innoveren. Maar dit nieuwe leven op aarde heeft weliswaar met de geboorte van een nieuwe leefwereld te maken, en is weliswaar het product van a-letheia als proces van ontbergen en verbergen, maar is dan eerst en vooral een leven in de vergetelheid van dat proces en een leven dat doordesemt van vergetelheid opgaat in het nieuwe begin van het aardse bestaan. Als we de wil om het aardse bestaan opnieuw te beproeven begrijpen als het product van die vergetelheid, dan is het hemelse leven in Hades getekend door on-vergetelheid (a-letheia). Dit roept twee vragen op: Is de waarheid van zijn niet voorbehouden aan het hemelse leven, terwijl het leven in vergetelheid op aarde ten diepste een leven in on-waarheid (letheia) is? En als we het aardse bestaan van de mens niet bij voorbaat willen uitsluiten van de waarheid, volstaat het begrip van a-letheia dan nog wel om de waarachtigheid van de mens te denken? Als eindige ziel die zich gebonden weet aan het aardse bestaan als mogelijkheidsvoorwaarde voor mijn doen en laten in de Wereld, is dit een enorme aansporing om de waarheid opnieuw te denken, hoe hachelijk die onderneming ook is in de on-waarheid van mijn aardse bestaan. (meer blogs over literatuur en filosofie: https://vincentblok.wordpress.com/) ...more

Vincent Blok rated a book liked it

Gala en Zev: Over misdaad, klasse en een liefde
by Jannah Loontjens

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Geboortegrond als verlossing (Jannah Loontjes, Gala en Zev)
Er is een idee dat aanspreekt in Gala en Zev, een roman over een straatschoffie uit Scheveningen die uitgroeit tot drugscrimineel en eindigt in de bak (Zev), en zijn relatie door de tijd heen ...more

Vincent Blok rated a book liked it

Nulpunt
by Don DeLillo

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Gedachte-oefening over de grens van de technische mediatie van herinneringen (Don deLillo, Nulpunt)
Nulpunt is een ingenieuze roman over een virtuele toekomst waarin mensen tijdelijk ‘uit’ kunnen worden gezet om later op commando weer te ontwaken. Hee Gedachte-oefening over de grens van de technische mediatie van herinneringen (Don deLillo, Nulpunt)
Nulpunt is een ingenieuze roman over een virtuele toekomst waarin mensen tijdelijk ‘uit’ kunnen worden gezet om later op commando weer te ontwaken. Heel handig als je ongeneeslijk ziek bent en tijdelijk op pauze kunt worden gezet tot er een remedie voor jouw euvel gevonden is, zodat je daarna ongestoord verder kunt leven. Het boek verhaalt over de zoon van een rijke investeerder in een laboratorium waar die technologie wordt ontwikkeld, die zijn zieke geliefde tot het nulpunt brengt terwijl hij lijdzaam van verdriet toekijkt. Zijn zoon keert zich überhaupt tegen dit soort technologie en vraagt vooral aandacht voor de familiaire relaties die door de vader worden ondergraven (hij wil net als zijn vriendin tot het nulpunt worden gebracht, en de zoon begrijpt niet dat hij geen vaderlijke verantwoordelijkheid voor hem neemt). Interessant is dat het boek de vraag opwerpt of en hoe de tijd nog bepalend is voor het menselijk bestaan als je letterlijk on-sterfelijk bent geworden – de zin verschuift van tijdelijkheid naar eenzaamheid - terwijl de tijd overal het lijden van de vader en het verzet daartegen van de zoon bepaalt.
Mij verleidde een ander experiment in het laboratorium tot een gedachteoefening: “’Wanneer we iets zien ben ik me ervan bewust dat we maar een flinter informatie krijgen, een piezeltje, een vaag benul van wat er in werkelijkheid te zien is. Ik ken de details niet of de terminologie maar ik weet wel dat de oogzenuw niet de hele waarheid vertelt. We zien slechts indicaties. De rest verzinnen we, wat onze manier is om te reconstrueren wat werkelijk is, als er filosofisch gesproken al iets bestaat wat we werkelijkheid kunnen noemen. Ik weet dat hier onderzoek wordt gedaan, ergens in dit complex, naar toekomstige modellen van menselijk gezichtsvermogen. Experimenten waarbij robots worden gebruikt, laboratoriumdieren en wie weet, mensen als ik’” (52). Op het eerste gezicht is deze passage aanleiding om te zeggen dat technologie het gezichtsvermogen medieert en bijdraagt aan de reconstructie van wat we zien. Dit idee is in lijn met filosofen die beweren dat technologie de herinnering medieert en constitutief is voor menszijn. Je zou deze uitspraak echter ook tegendraads kunnen lezen. Want als wat we zien maar een flinter informatie is van wat er in werkelijkheid te zien is, dan betreft de technische mediatie mogelijk ook alleen die beperkte informatie en niet per se onze reconstructie van de werkelijkheid die we erbij verzinnen. Dan kunnen we de technisch gemedieerde informatie en onze reconstructie principieel van elkaar loskoppelen (zonder overigens te miskennen dat ook onze verzinsels door technologie gemedieerd kunnen zijn) en een grens stellen aan de totalisering van de technologie in veel techniekfilosofische discussies, en weer aandacht vragen voor de materialiteit van de ervaring in tijden van dematerialisatie. (Meer blogs over filosofie en literatuur: https://vincentblok.wordpress.com/) ...more

Vincent Blok rated a book really liked it

De tolk van Java
by Alfred Birney

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Over de doorgrondelijkheid van het menselijk bestaan (Alfred Birney, De Tolk van Java)
Ook ik placht altijd te spreken over de ondoorgrondelijkheid van het menselijk bestaan. Wie jij bent zal altijd een raadsel voor je blijven, zoals ook de ander alti Over de doorgrondelijkheid van het menselijk bestaan (Alfred Birney, De Tolk van Java)
Ook ik placht altijd te spreken over de ondoorgrondelijkheid van het menselijk bestaan. Wie jij bent zal altijd een raadsel voor je blijven, zoals ook de ander altijd een raadsel voor jou zal blijven. Toch is het aan de tijd om die ervaring ter discussie te stellen, want is de mens niet in de meeste gevallen juist heel erg doorgrondelijk? Kijk maar naar het gemak waarmee media en techniek onze ervaringen en gevoelens succesvol kunnen bemiddelen.
De Tolk van Java van Alfred Birney is een prachtig voorbeeld van de doorgrondelijkheid van het menselijk bestaan. Eerst tref je een Indische jongen die in Nederland opgroeit en te maken heeft met een extreem gewelddadige Indische vader en een racistische witte moeder. Je voelt medelijden voor de jongen die onder dit extreme geweld opgroeit en begrijpt niet waar die vader het allemaal vandaan haalt, totdat je het levensverhaal van de ouwe voorgeschoteld krijgt. Hij had eveneens een hardhandige vader, ging bij het verzet door de Japanse bezetting, en trad in Nederlandse dienst om het vuile werk voor de Hollanders op te knappen. Hoe ondoorgrondelijk is een gewelddadige vader dan nog? Je gevoel van medelijden verschuift zelfs van de zoon naar de vader, die ondanks zijn onvermogen tot genegenheid toch ten minste betrokken blijft bij zijn kinderen, ondanks dat de kinderbescherming hem uit zijn ouderlijk gezag heeft ontzet. Hoe ondoorgrondelijk ben ik, als iedereen die – overigens op literair grootse wijze, waarin verteller en lezer uit elkaar drijven - verschuiving van sympathie ervaart?
Natuurlijk, het boek getuigt van de onbetrouwbaarheid van het geheugen. Zijn vader rept over allemaal gebeurtenissen in zijn memoires die in werkelijkheid heel anders zouden zijn verlopen. Moeten we niet eerlijk zijn en de ondoorgrondelijkheid van het menselijk bestaan terugvoeren op de onbetrouwbaarheid van het menselijk bestaan? Zelfs zo iets onbegrijpelijks, dat de vader als niet erkende Indische zoon strijdt voor de Nederlandse vlag, wordt doorgrondelijk als je de reflectie van zijn zoon leest. Hij verwijt hem louter pragmatisch voor de strijdende partij te hebben gekozen die de sterkste kaarten in handen had. Dat het genuanceerder ligt en de mens een dubbele persoonlijkheid blijkt te hebben, blijkt als de broer van de verteller aan het woord komt: “Wat ik het bijzonderst vind is dat hij zich tijdens zijn leven van maar één kant heeft gemanifesteerd, en wel die van een tiran, terwijl hij zich in zijn memoires van een andere kant laat zien, die van de romanticus” (490). Maar maakt die schizofrenie het menselijk bestaan ondoorgrondelijk? Ik zou juist de doorgrondelijkheid van mijn menselijk bestaan, en daarmee ook de doorgrondelijkheid van de literatuur, ten vurigste willen wantrouwen, want is niet elk mens een ESD’-er net als zijn vader, een employeé speciale diensten? Alleen in een door wantrouwen geïnformeerde anti-mimesis, kan in het tegenlicht blijken wat het is mens te zijn: "En hij noemde het licht de sleur van de dag, en de duisternis noemde hij de speeltuin van de liefde" (51).
(meer blogs over filosofie en literatuur? (https://vincentblok.wordpress.com/) ...more

Vincent Blok rated a book liked it

Morgen zijn we in Pamplona
by Jan van Mersbergen (Goodreads Author)

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Over vluchtgedrag (Jan van Mersbergen, Morgen zijn we in Pamplona)
Klein verhaal over een man op de vlucht, een professioneel bokser die de zwangere buik van zijn vriendin, die zwanger is van een ander, als boksbal heeft gebruikt. Hij lift mee met een ...more

Vincent Blok rated a book liked it

De dichter en de duivel
by Lieke Marsman

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

De dood van het verlangen (Lieke Marsman, De dichter de duivel)
De dichter en de duivel vertelt het tragische verhaal van een dichter die in verschillende stappen de onder-wereld van de hel betreedt en uiteindelijk de duivel zelve ontmoet. Maar eigen De dood van het verlangen (Lieke Marsman, De dichter de duivel)
De dichter en de duivel vertelt het tragische verhaal van een dichter die in verschillende stappen de onder-wereld van de hel betreedt en uiteindelijk de duivel zelve ontmoet. Maar eigenlijk is het verhaal gericht tegen de toenemende ontzieling van de mens in een wereld waarin de ziel gevangen wordt door kapitalistische marktpartijen, variërend van televisie tot sociale media en artificiële intelligentie. Daarin volgt de dichter het motto van journalist Omar el Akkad, “… at least fight against the theft of your soul” (7), en spreekt ze voor eigen rekening over het tanende zielensaldo van mensen, de rol van kapitalistische exploitatie daarin, en over het short gaan op zielsverlies om het daarna – weliswaar gecorrumpeerd - via een bedrijf dat ‘Soulsearcher’ heet voor je terug te kopen.
Maar wat is de ziel in deze bundel? Ik zou bijvoorbeeld geneigd zijn ziel te verbinden met verlangen, wat me meteen doet terugdenken aan Marsmans roman Het tegenovergestelde van een mens. Toch lijkt verlangen de grote afwezige in deze bundel Niet zozeer letterlijk, maar als het teken waarin de bundel geschreven is. Dat is niet omdat het oneindige (libidinale) verlangen van de dichter – bijvoorbeeld naar de toekomst, naar het goede, het schone – gekerstend is door de kapitalistische transformatie tot een proces van behoeftebevrediging, wat je in filosofisch opzicht had mogen verwachten. Enerzijds wordt de bundel getekend door een hard oordeel over de wereld die tot een hel geworden is onder de kapitalistische conditie. Anderzijds gaat zelfs de schets van het paradijs niet gepaard met een schets van het verlangen daarnaar. De dichter peilt en peilt maar niets resoneert meer.
Ik vraag me af of het ook andersom zo kan zijn, dat de dichter als ten dode opgeschreven dichter niet meer in staat is het libidinale verlangen tegen haar kapitalistische exploitatie in het spel te brengen. Wat de dichter rest is dan een afscheidsrede, met de nadruk op rede. Ignorance is bliss daarentegen is onze conditie in de strijd tegen de diefstal van de ziel. Ons gedicht zou dan ook radicaal anders, desnoods naïef verlangend, zijn verwoord. (meer blogs over literatuur en filosofie: https://vincentblok.wordpress.com/) ...more

Vincent Blok rated a book really liked it

Aan het einde van de oorlog
by Bert Natter

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Divergentie als antwoord op de wreedheid van het leven (Bert Natter, Aan het einde van de oorlog)
Karl Zehlendorf is plaatsvervangend kampcommandant in Duitse dienst. Hij heeft ontelbare wreedheden op zijn kerfstof als hij zijn jongste zoon per ongelu Divergentie als antwoord op de wreedheid van het leven (Bert Natter, Aan het einde van de oorlog)
Karl Zehlendorf is plaatsvervangend kampcommandant in Duitse dienst. Hij heeft ontelbare wreedheden op zijn kerfstof als hij zijn jongste zoon per ongeluk verliest in een door hemzelf ontworpen gaskamer. Hij is een man van de wil die ‘op een lijn’ wil leven en zich al tijdens de gruweldaden van de oorlog doelen stelt en droomt van een nieuw leven als concertpianist. ‘Op een lijn’ leven wordt tegenover ‘in een vlak’ leven gesteld: “Want als we ons leven niet op een lijn leven, dan … lopen we maar wat te zwalken, bewegen we als een dwaallicht heen en weer en komen we uiteindelijk tot niets” (562). Als je bedenkt dat de verloren zoon typisch het geval is van een kind dat in een vlak leeft – na een gevecht met zijn broer zwalkt hij rond het kamp, slaat waarschuwingen in de wind en laat zich overmeesteren en meevoeren in het kamp – dan zou je het boek kunnen lezen als pleidooi voor een leven in een lijn, een leven naar doelstellingen.
Toch vraagt ook de kampcommandant zich op vertwijfelde momenten af welk doel hij zal moeten kiezen, zeker nu hij intuïtief weet dat zijn zoon op verschrikkelijke wijze aan zijn einde gekomen is: “Al deze dingen denkt hij nu pas, nu hij in het crematorium die stapel lijken heeft bekeken met een andere blik en niet langer met de blik van de man die dit allemaal namens het volk regelt, verzorgt, verordonneert, aftekent en archiveert, maar met de blijk van een vader die zijn zoon zoekt” (403). Als je leeft op een lijn maar geconfronteerd wordt met zulk een verlies, dan werkt dat ontnuchterend ten aanzien van de lijn die je altijd gevolgd hebt: “Dat hij zijn kleine jongen, dat hij zijn Ernst, dat hij die zoon van hem niet wat vaker heeft gezien, wat meer aandacht heeft gegeven, dat Karl verdomme net als zijn vader is geworden, altijd met zijn eigen dingen bezig, zijn eigen idealen, zijn eigen dromen en dat hij van zijn leven een toneelstuk heeft gemaakt, een tragedie, een opera, waarin hij de hoofdrol wilde vertolken en het liefst de hele avond op het toneel stond tot het doek viel en weer opging, waarna hij een staande ovatie in ontvangst zou nemen. Het doek is nu voorgoed gevallen over zijn leven, maar op applaus hoeft hij niet te rekenen” (615).
Het boek is instructief omdat het ideaal van een leven op een lijn ook vandaag de dag nog hoogtij viert. Toch zullen de meeste lezers zichzelf vrijpleiten door te wijzen op de context van WOII als corrumperende factor van het leven op een lijn, in plaats van vragen te stellen bij hun eigen oriëntaties en verlangens. Als reactie zou je kunnen beweren dat de natuur (incluis de mens) van zich uit wreed is, en dus dat elk leven op een lijn dreigt te corrumperen. Heeft het van daaruit zin om het leven in een vlak te rehabiliteren?
Een aanwijzing vinden we in een andere ervaring van de commandant dat hij op twee lijnen leeft: “Nu, in het zachte licht van de avond, begrijpt hij dat zij net zo goed als hij beseft dat hun tijd hier, in de comfortabele villa in het bos die zij verfoeit, snel voorbij zal zijn. Hij moet niet opgeven, hij moet militair én musicus zijn” (23). Hier beoogt hij in zijn leven een dubbel klavier te bespelen, zoals mijn leermeester zou zeggen, tegelijkertijd een meervoudig of verdeeld mensenwezen te zijn. En dat zou kunnen helpen als we de aard van de mens in overweging nemen: “Ach ja. De mens is een zon als hij liefheeft, alziend, alwetend, en als hij niet liefheeft, is hij een donker huis waar één walmend lichtje brandt” (296). Het leven op een lijn kunnen we bekritiseren als leven op één lijn, en opponeren met een leven van hetzelfde leven op verdeelde levenslijnen. Zulke divergerende levenslijnen markeren een vlak, en kunnen dus nieuwe zin en betekenis geven aan het leven in een vlak. Dan is het niet langer zaak om aan je levensdoelen vast te houden in een wereld van proleten, zoals de kampcommandant beoogt, maar om te voorkomen dat je die verdeeldheid van levenslijnen terugbrengt tot een uiteindelijk dominante levenslijn, zoals uiteindelijk bij de kampcommandant gebeurt: “Hij moet niet opgeven, hij moet militair én musicus zijn. Maar als hij straks het applaus in ontvangt heeft genomen en het feest voorbij is, zl hij toch vooral militair moeten zijn” (23). Onze opgave is om wegen te vinden om tegelijkertijd op meerdere klavieren te spelen, als mogelijk antwoord op de wreedheid van het leven. (meer blogs over literatuur en filosofie: https://vincentblok.wordpress.com/) ...more

Vincent Blok rated a book really liked it

Het gezoem van bijna alles
by Coco Schrijber

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Zijnsvergetelheid als traumatische ervaring in verhitte tijden (Coco Schrijber, Het gezoem van bijna alles)
Het gezoem van bijna alles is het verhaal van een vrouw die door verlies getekend is en lange tijd niets anders kan dan interen in een roes zon Zijnsvergetelheid als traumatische ervaring in verhitte tijden (Coco Schrijber, Het gezoem van bijna alles)
Het gezoem van bijna alles is het verhaal van een vrouw die door verlies getekend is en lange tijd niets anders kan dan interen in een roes zonder verleden en toekomst, een stilstand, om vervolgens de volgende stap te wagen. Het is treffend dat deze voormalige hoogleraar in de filosofie getekend wordt door een ervaring die lijnrecht ingaat tegen de grondgedachte die tekenend is voor de filosofie: “Onthouden is makkelijk, vergeten is niet te doen. Daarvoor heeft ze vrienden nodig. Vrienden die zeggen: kom op, het is al zo lang geleden. Zet je eroverheen. Je bent nog jong. In ieder geval niet te oud. Vrienden die op den duur weggaan omdat ze genoeg krijgen van die niksigheid die om je heen hangt als een oude jas” (28).
Wat begint met Plato’s zorg om de uitvinding van het schrift, die het memorisch vermogen van de mens aantast, krijgt z’n hoogtepunt in Heidegger’s begrip van de zijnsvergetelheid, waarin zelfs het vergeten zelf van vergetelheid omgeven wordt. Hoezo is onthouden dan makkelijk? Het voor de hand liggende verschil bestaat in het onderscheid tussen de traumatische ervaring van de hoofdpersoon van het boek als een zijnde met een onvergetelijke en onverwerkbare traumatische ervaring, in eerste instantie denk je aan de verplettering van haar twee kindertjes door een ijskast, maar de eigenlijk traumatische gebeurtenis uit haar kindertijd is het verlies van haar oog, en de vergetelheid van de filosofie die alleen het zijn van die zijnden betreft. Waar de klassieke filosoof nog hoopte dat een aporie de vraag naar dit zijn zou aanwakkeren, ziet Heidegger dat de nodeloosheid van die vraag naar het zijn van mensen en dingen de wereld omspant. Heidegger zou dus het tegendeel beweren van de hoofdpersoon uit de roman: onthouden is niet te doen, vergeten is makkelijk.
Toch zou je de roman ook als een aansporing kunnen lezen om een kritiek op de filosofische traditie te ontwikkelen, die het zijn altijd zodanig op afstand gehouden heeft, dat diens vergetelheid zich nooit als persoonlijk trauma heeft kunnen manifesteren, waardoor ze onthouden in plaats van vergeten kon worden. Dat heeft er ongetwijfeld mee te maken dat het zijn zich voor Plato en Heidegger in een scherpe oppositie met de zijnden en hun trauma’s bevindt. Bij Plato bevindt de idea zich in een transcendente wereld, en Heidegger denkt het zijn weliswaar als immanent, maar verwaarloosd die zijnden omdat hij dit Zijn zonder de zijnden tracht te denken. Onze taak is dan de zijnsvergetelheid als persoonlijk drama te bedenken, waardoor het zijn weerhaken uitslaat om niet meer vergeten te worden en ons verlangen (filo-) naar wijsheid (-sofie) doet ontbranden op hete dagen. En we worden op onze wenken bediend, want de hittegolf die vandaag de dag over Europa spoelt heeft alles in zich om de ervaring van zijn – global warming (zie: Vincent Blok,Van wereld naar aarde, 2022) – te enten op een persoonlijk trauma. (meer blogs over filosofie en literatuur: https://vincentblok.wordpress.com/) ...more

Vincent Blok rated a book really liked it

Witte nachten / Ondergrondse notities
by Fyodor Dostoevsky

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

De mens als verlegen heremietkreeft (Fjodor Dostojevski, Witte Nachten & Bert Natter, Aan het einde van de oorlog).
In de week dat Bert Natter met zijn roman Aan het einde van de oorlog de Libris Literatuurprijs wint, ontferm ik mij over Witte Nachte De mens als verlegen heremietkreeft (Fjodor Dostojevski, Witte Nachten & Bert Natter, Aan het einde van de oorlog).
In de week dat Bert Natter met zijn roman Aan het einde van de oorlog de Libris Literatuurprijs wint, ontferm ik mij over Witte Nachten van Dostojevski. Onwillekeurig dringt zich een contrast op, want waar Natter zich tot het uiterste lijkt te willen confronteren met de boze en norse werkelijkheid van de concentratiekampen, en denkt daar een nieuw sociaal-realistisch verhaal te kunnen vinden dat nog niet is verteld, gaat Witte nachten over een zonderlinge hoofdpersoon zonder verhaal of plot.
Een eerste contrast doet zich voor als we naar de opening van Witte nachten kijken: “Het was een wonderlijk mooie nacht, zoals een nacht alleen maar kan zijn als we jong zijn, lieve lezer. De hemel was zo vol sterren, zo licht, dat je je bij het zien ervan vanzelf wel moest afvragen: kunnen er onder zo’n hemel werkelijk allerlei boze en onverdraagzame mensen leven?” (9) Die ervaring kan natuurlijk niet het uitgangspunt vormen voor een roman over de lotgevallen van een concentratiekamp, maar belangrijker dan de omgekeerde conclusie - De hemel was zo vol vuur, rook en as, zo duister, dat je je bij het zien ervan vanzelf wel moest afvragen: kunnen onder zo’n hemel werkelijk allerlei vriendelijke en verdraagzame mensen leven? – is de vraag of een nieuw sociaal-realistisch verhaal of plot wel geschikt is om de diepe verlegenheid van de mensen in die wereld ter sprake te brengen.
Het bijzondere van Witte nachten is dat het ogenschijnlijk ook over een sociale realiteit gaat – een zonderlinge en verlegen man ontmoet op straat een vrouw die hij pas durft aan te spreken omdat zij wordt belaagd door een andere man, en wekt hun liefde gedurende hun nachtelijke ontmoetingen – maar ook gelezen kan worden als kritiek op de totalisering van de sociale dimensie van het menselijk bestaan vandaag de dag. Kritiek op het exhibitionisme van een ten diepste verbonden leven, waarin we onszelf aan elkaar aanprijzen en willen overtuigen van de goedheid van ons hart, kunnen we ons best voorstellen in tijden van sociale media en andere digitale technologieën. De totalisering van die sociale dimensie van het menselijk bestaan gaat ten koste van de diepe verlegenheid die de mens ook tekent. Het is die verlegenheid van de mens onder de sterrenhemel, die voor de hoofdpersoon uit Stille nachten de vraag opwerpt of er werkelijk boze en onverdraagzame mensen zijn, een vraag die totaal verdrongen wordt als verlegenheid heeft plaatsgemaakt voor het brutalisme van de hedendaagse mondigheid.
Vrij baan voor de dromer, zegt Dostojevski, die hij tegenover de mondigheid van de verhalenverteller zet: “Een dromer … is geen mens, maar, weet u, een soort onzijdig schepsel. Hij vestigt zich meestal ergens in een ontoegankelijk hoekje, waar hij zich zelfs voor het daglicht lijkt te verschuilen, en als hij dan thuis is weggekropen groeit hij ook vast in zijn hoekje, zoals een slak, of hij lijkt althans in dat opzicht sterk op het amusante dier dat tegelijkertijd een dier is en een huis, en dat schildpad wordt genomen” (29). Is dit een pleidooi voor de mens als schildpad? Heeft de mens wel zo’n huis en hoe voorkom je dat zo’n huis slechts een verhaaltje blijft? En gaat het wel om een of… of? Is de mens niet eerder een heremietkreeft? In tijden van de totalisering van sociale verbondenheid biedt een geleend huis misschien een noodanker, een vluchtheuvel. Van echte literatuur hoop ik te leren: hoe blijf ik de verlegen heremietkreeft te midden van het brutalisme van de hedendaagse mondigheid. (meer blogs over literatuur en filosofie: https://vincentblok.wordpress.com/) ...more

Vincent Blok rated a book liked it

In Orbit
by Samantha Harvey

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Ruimtelijkheid als mogelijk anti-dotum tegen het koning Midas syndroom van de hedendaagse techniekfilosofie (Samantha Harvey, In Orbit)
We weten al dat technologische ontwikkelingen de wereld waarin we samenleven dooreen doen schudden en een nieuwe We Ruimtelijkheid als mogelijk anti-dotum tegen het koning Midas syndroom van de hedendaagse techniekfilosofie (Samantha Harvey, In Orbit)
We weten al dat technologische ontwikkelingen de wereld waarin we samenleven dooreen doen schudden en een nieuwe Wereld scheppen. We weten ook dat het idee niet volstaat om Technologie als overheersende macht of sfeer van regulering en controle te denken die onafhankelijk is van concrete technologieën (technologie met een grote T), noch het idee dat de maatschappelijke disruptie door technologie af te leiden is van de ontwikkeling van nieuwe voorbeelden van technologieën die de wereld betreden (technologie met een kleine t). Technologische innovaties zoals stoommachines, klokken en AI schudden de betekenisvolle Wereld waarin wij leven en sterven op genadeloze wijze op.
In Orbit, een verhaal over zes astronauten die in een ISS achtig ruimteschip in een baan rond de aarde cirkelen, geeft aanleiding om een nieuw element aan dit perspectief toe te voegen. Zoals de uitvinding en het gebruik van de telescoop samenhangt met de ex-novatie van de geocentrische Wereld en de in-novatie van de heliocentrische Wereld, zo getuigen ook de innovaties in de ruimtevaart van een verschuiving van de orde van de Wereld: “Ze hebben het weleens gehad over een gevoel dat hen vaak bevangt, een gevoel van versmelting. Dat ze niet meer goed van elkaar te onderscheiden zijn, en evenmin van het ruimteschip. Wat ze ook waren voordat ze hier kwamen, welke verschillen in achtergrond of opleiding, in motivatie of karakter er ook zijn, uit welk land ze ook komen en hoe hun landen ook met elkaar overhoopliggen, hier worden ze door de subtiele macht van hun ruimteschip gelijkgemaakt” (29). Door hun verblijf in een baan rond de aarde leven zij in en als hemellichaam, waarin alle verschillen tussen mensen en dingen worden overbrugd ten faveure van een complex levensonderhoudssysteem dat op zijn functionaliteit en nut is toegesneden. Dat indiceert het leven in de Wereld van vandaag, of het nu leven op aarde is of een leven in orbit dat om de aarde cirkelt.
Zoals de uitvinding en het gebruik van de telescoop ineen ook de identiteit van de mens verandert en hem positioneert alsof hij een buiten-positie inneemt die van buiten naar de aarde als ster kijkt, Arendt noemt dat het astrale wezen van de mens, zo verandert ook het leven in orbit de aard van menszijn. Daarbij gaat het niet zozeer om ‘fysische’ veranderingen zoals de afname van het gezichtsvermogen en de verlenging van de ruggengraad na lang verblijf buiten de dampkring, maar om de meta-fysische verandering van de inkapseling van de mens in het hemellichaam van zijn ruimtestation. Daardoor worden zij niet alleen vreemden ten opzichte van moeder aarde waarom zij heen cirkelen, maar verschuift de betekenis van de Wereld waarin zij thuis zijn: “Alles wat zegt dat ze in de ruimte zijn – dus alles – belaagt hen met geluk, en het is niet zozeer dat ze niet naar huis willen, maar dat het begrip ‘thuis’ is geïmplodeerd – zo groot, zo vol en wijd geworden dat het in elkaar is gezakt. Aanvankelijk missen ze op ruimtereizen hun familie, soms zo erg dat het ze uitholt; nu zien ze noodgedwongen in dat dit hier hun familie is, deze anderen die weten wat zij weten en zien wat zij zien, aan wie ze niets hoeven uit te leggen” (20).
De aard van de verandering die de ruimtevaarders ondergaan wordt nog duidelijker aan de hand van het voorbeeld van de tijd. Tijdens de training wordt hen namelijk verteld dat ze koste wat het kost moeten vasthouden aan de wereldtijd die op aarde geldt. Want in de ruimte zal de tijd op onnavolgbaar andere wijze verschijnen: “Zorg dat dat helder voor je is. Dit is de ochtend van een nieuwe dag. En dat is het, maar in de loop van deze nieuwe dag zullen ze de aarde zestienmaal omcirkelen. Ze zullen zestien zonsopgangen en zestien zonsondergangen, zestien dagen en zestien nachten zien… En dat is het [de ochtend van een nieuwe dag, VB]. Maar het is een dag van vijf continenten, van herfst en voorjaar, gletsjers en woestijnen, oerbossen en oorlogsgebieden. Terwijl ze om de aarde cirkelen door ophopingen van licht en duisternis, overgeleverd aan de verbluffende aritmetica van stuwkracht, oriëntatie, snelheid en sensoren, knalt de morgen om de negentig minuten als een zweepslag” (11).
Terwijl het boek vervolgens inzoomt op de individuele lotgevallen die in een baan rond de aarde zweven, kan deze beschrijving van de tijd als zweepslag ons ook verleiden tot de vraag of het voldoende is om de technologie aan te wijzen als constitutief voor die implosie van het begrip thuis, voor die verandering van de ervaring van tijd. Het voorbeeld van de tijd geeft misschien munitie aan filosofen die beweren dat technologie constitutief is voor onze ervaring van de tijd, maar mij valt in dat de ervaringen van in orbit evengoed een limiet kunnen stellen aan het idee van human constitutive technicity. Weliswaar scheuren ruimte de tijd aan flarden in orbit, maar is het niet ook zo dat de specifieke ruimtelijkheid waarin hun technisch hemel-lichaam zich bevindt – diens topos - co-constitutief is voor de betekenis van thuis? De vraag is namelijk of dezelfde technologie op aarde hetzelfde effect op de Wereld zou hebben. Zo niet, dan zouden we gevoelig kunnen worden voor de gedachte dat de mens niet alleen transformeert tot astraal wezen dankzij de uitvinding en het gebruik van de telescoop, maar mede dankzij diens plaats. En als we dit voor mogelijk houden, dan is de vraag of het primair de technologie is die de tijd aan flarden scheurt, of de ruimte waarin die technologie ‘aan’ en ‘uit’ kan staan. Dit idee zou dan als anti-dotum kunnen dienen tegen het koning Midas syndroom van techniekfilosofen zoals Stiegler, tegen de monolithische totalisering van technologie als producent van de mens en zelfs van het filosofisch nadenken over mens en Wereld. (meer blogs over literatuur en filosofie, zie: https://vincentblok.wordpress.com/) ...more

Vincent Blok’s Followers (31)

Vincent’s Bookshelves

Vincent’s Friends (165)

Vincent Blok

Goodreads Author

Combine Editions
Vincent Blok’s books

Vincent is Currently Reading

rss
Vincent’s Recent Updates

recent posts
Vincent’s Groups

Vincent’s Friend Comments

	Wat is metafysica? by Martin Heidegger, Vincent Blok (Goodreads Author) (Translator) 3.90 avg rating — 986 ratings — published 1929 — 66 editions	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
	Ernst Jünger’s Philosophy of Technology: Heidegger and the Poetics of the Anthropocene 3.66 avg rating — 29 ratings — published 2005 — 18 editions	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
	Een nieuwe zin van het leven. De roman als wegwijzer in een kantelende wereld 2.83 avg rating — 6 ratings — published 2024 — 2 editions	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
	The Critique of Management 4.50 avg rating — 2 ratings — 3 editions	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
	Heidegger’s Concept of Philosophical Method: Innovating Philosophy in the Age of Global Warming 0.00 avg rating — 0 ratings	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars
	van wereld naar aarde. Filosofische ecologie van een bedreigde planeet 0.00 avg rating — 0 ratings — 2 editions	Error rating book. Refresh and try again. Rate this book Clear rating 1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Vincent Blok’s Followers (31)

Vincent’s Bookshelves

Vincent’s Friends (165)

Vincent Blok

Goodreads Author

Combine EditionsVincent Blok’s books

Vincent is Currently Reading

rssVincent’s Recent Updates

recent postsVincent’s Groups

Vincent’s Friend Comments

Combine Editions
Vincent Blok’s books

rss
Vincent’s Recent Updates

recent posts
Vincent’s Groups