David David

“მეფისტოფელმა რომ ეს და მრავალიამგვარი საშინელება ნახა, შეძრწუნებულმა - ადამიანები ჯოჯოხეთსაც წაგვიბილწავენო, შემზარავი ხმით იკივლა:
- სამოთხეში, სამოთხეში ეგ არამზადები!...

...Homo sapiens კი ისევ საკონცენტრაციო ბანაკში იჯდა და უცდიდაა თავისი არსებობის დღის გაგრძელებას.”
― მიხეილ კვესელავა, ას ერგასის დღე წიგნი I

“...პირველი შემთხვევა როდი იყო, უიარაღოდ დარჩენილი მძიმედ დაჭრილი რომ სამადლო ტყვიას ითხოვდა. ეს უნდოდა ყველას, ვისაც უკვე ძალა ან საშუალება არა ჰქონდა თვითონ მოეკლა თავი. მე ბევრჯერ გამიგონია, ძმაო, მესროლეო, რომ გვემუდარებოდა გატაჯული მებრძოლი... ამაზე საშინელი არაფერი სმენია ჩემს ყურებს... და არა ერთხელ, აქაც, იქაც...
მეგობარო, მესროლე, მეგობარო, გამათავე, გთხოვ... აღარ შემიძლია... მესროლე, გამათავე...
ახლაც ჟრუანტელი მივლის, ეს უცნაური პარადოქსი რომ მახსენდება. იქნებ ამიტომ მოახდინა ჩემზე ასეთი შემაძრწუნებელი შთაბეჭდილება, როცა ჟან პოლ სარტრის "ეშმაკი და კეთილი ღმერთის" ის ადგილი წავიკითხე, სადაც გოც ფონ ბერლიჰინგენი მოწყალებასავით არიგებს სიკვდილს. ის კლავს თავის გულითად მეგობარს და ეუბნება:
- ჩაძაღლდი, ჩემო ძმაო!
სელინის გმირი ნისიადაც არიგებს სიკვდილს, მაგრამ მეგობარი რომ მართლაც სიკვდილს გთხოვს, ამაზე ძნელი რა არის!.. ან რა მოსაგონარია, თუ ზოგჯერ... თუმცა არ ღირს ამის მოყოლა. ეს მხოლოდ ბატალიონის მეთაურს შეეძლო, იმ რკინისნერვებიან კაცს, სხვას არავის... რამდენიმე შემთხვევის შემდეგ კი ისიც გატყდა, მეტი აღარ შემიძლიაო, გამოაცხადა.
აღარ მეგონა, იმ წუთს თუ არ შეიშლებოდა, ისეთი სახე ჰქონდა...”
― მიხეილ კვესელავა, ას ერგასის დღე წიგნი I

“...ვის მოუვიდა თავში პირველად ეს სიტყვა, ახლაც მიკვირს: "თვითლიკვიდაცია". როგორც ჩანს, "თვითმკვლელობა" არ უნდოდათ დაეწერათ და ეს "თვითვლიკვიდაცია" მოიგონეს, თანაც საბრძოლო ბრძანების ფორმით. ბატალიონის სამ ოფიცერს, რომელთა გვარები ამოიკითხეს, ამ ბრძანების შესრულების შემდეგ ნაღმებით უნდა აეფეთქებინათ გამოქვაბული და თავიათი თავიც. ეს იქნებოდა 276 ოფიცრის ძმათა სასაფლაო.
ბრძანება ისეთ პათოსით იქნა წაკითხული, გეგონებოდათ საქმე რომელიღაც მნიშვნელოვანი ციხე-სიმაგრის აღებას ეხებაო. ჩვენც ისეთი შეგრძნება გვქონდა, ვითომ სხვების ლიკვიდაცია უნდა მოგვეხდინა და არა საკუთარი თავისა. ძნელიცაა ასეთ ვითარებაში გარკვევა. იქნებ ჩვენ თვითონ ვიქეცით ჩვენთვისვე "სხვად" და, რაკი ომია, შეიძლებოდა ამ "სხვის" სულ ადვილად მოსპობა, რაც იმავე დროს იქნებოდა ბრძანებით გადაწყვეტილი "თვითლიკვიდაცია"...

... და ყველაფერი ეს ხდება გასაოცარი სიმშვიდით. მე მიმძიმს კიდეც აქ სიტყვა "სიმშვიდე" ვიხმარო, იქნებ ეს მოჩვენებითია. ხომ შეიძლება უკანასკნელ საზღვრამდე მისული მღელვარება გადადიოდეს თავის წინააღმდეგობაში, რასაც უკვე განურჩევლობა და აპათია ჰქვია. იქნებ იმდენი ხნის უსმელ-უჭმელობით, უძილობითა და სიკვდილის პირისპირ დგომით მოთენთილი სხეული კარგავს სწორი რეაქციის უნარს და ერთმანეთში ურევს ყოფნა-არყოფნის კარტებს.”
― მიხეილ კვესელავა, ას ერგასის დღე წიგნი I

“რა თქქმა უნდა, ყველაფერი: ავიცა და კარგიც, ვთქვათ: ვარდების ხეივანიც ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკში და გაზკამერებიც, მუსიკაცა და დახვრეტაც, თანაც... "ფსიქოლოგიურად უვნებელი"... კომფორტაბელური სამგზავრო თვითმფრინავებიცა და რეაქტიული ყუმბარმშენებიც... ატომური ელექტროსადგურიცა და ატომისვე მასობრივი ჟლეტის იარაღებიც... ყველაფერი ადამიანისთვისაა: სიყვარულიცა და სიძულვილიც... მეგობრობაცა და მტრობაც... თვითონ ადამიანები ქმნიან ადამიანებისათვის თავის მოსაკვეთ ნაჯახებსაც და სტრადივარიუსის ვიოლინოებსაც, თაიგულებსაც და ჯოჯოხეთის მანქანებსაც... ყველაფერს, რაც სიამოვნებას გვგვრის და რაც შიშის ზარსა გვცემს, სიცოცხლეს გვანიჭებს, თუ სიკვდილით გვანადგურებს...”
― მიხეილ კვესელავა, ას ერგასის დღე წიგნი I