Maarten Boudry's Blog

So Michael Moore has released a new documentary taking down renewable energy, which I watched yesterday. I can't recommend it. I too have grave doubts about the capacity of renewables to power modern civilization, and yes, this documentary mercilessly drives home the valid points about intermittency and low energy density. But this is still a piece of propaganda, as per usual from Michael Moore. Sure, it's fun to get a peek behind the stage of a Earth Day Festival that is supposedly "100% Renewables" and see the Diesel generators churning, and to see all those other "100% Renewables" companies that are still connected to the grid just like everyone else. And the fast sequence about the incredible material resources needed for solar panels and wind turbines, all for relatively short life spans, are pretty much accurate, and must be painful watching for environmentalists. But the quick editing disguises a lot of irresponsible quote mining, fast-and-loose reasoning, and outright errors and manipulations. Worst of all, the documentary is insufferably misanthropic and bleak, doesn't offer any realistic solutions, and buys into the old canard that capitalism and modernity are the real problem. And of course, that humans are a blight/pest/cancer on the face of our beautiful planet.

It may seem strange, during the worst global crisis since the Second World War, to spend time thinking about even more destructive catastrophes. But that's exactly what I've been doing, reading Toby Ord's new book The Precipice. Ord writes about so-called "existential risks" for humanity, which include outright extinction, but also the permanent collapse of civilization, or an irrevocable dystopia such as a world-spanning totalitarian regime. What these scenarios have in common is a permanent destruction of the potential for human flourishing.
Now, coming from anyone else, I'd probably brush off such talk about "human extinction" as sensationalist doomsday prophesying. I probably wouldn't even buy the book. So why did I? Not just because Ord is a philosophical colleague who teaches at Oxford university, but mainly because he's one of the founding figures of the Effective Altruism movement, which I hold in very high regard. In my experience, few communities have higher epistemic standards than Effective Altruism.
And indeed, Ord's book didn't disappoint. While it's highly readible even for a lay audience, it's meticulously well-researched (half of the book consists of long discursive footnotes with technical details and references). And it changed my thinking on a number of issues.
First, it's important to note that Ord is not a pessimist. He does not claim that existential catastrophes WILL occur, or even that they are likely to occur. Indeed, like other Effective Altruists, he believes that humanity has achieved tremendous progress over the past 200 years, and that a much better world is possible, if we put our minds to it. Humanity can live on for millions or even billions of years, achieving much higher levels of flourishing tthan oday, provided we don't screw up somewhere along the way.
Precisely because we have already achieved so much, conquering poverty, hunger and disease for the first time in history, there is so much at stake. Science and technology have brought incredible progress, but they have also given us unprecedented powers of destruction. Effective Altruists have been mostly focusing on solving current world problems (what's the best way to alleviate extreme poverty and eradicate disease?), but you can apply the same rational principles to the future: What's the best way to ensure humanity's potential for flourishing? What are the biggest risks facing humanity that could permanently destroy our potential?
So what sort of catastrophes is Ord talking about? Many people are worried about the future of our climate, and with good reason. Though there is a long chapter on extreme climate change, Ord is at least as concerned about pandemics, especially ones caused by lab-created viruses. (He wrote all this before the current coronavirus pandemic). For an existential catastrophe in the next century caused by a man-made pandemic, Ord assigns a probability of no less than 1/30, much higher than for extinction through runaway climate change (1/1000). Other major risks in the book: super-volcanoes, asteroids, nuclear war, AI running amok.
I'm still inclined to think that Ord overestimates the risks. Most of his probabilities are not derived through calculations, but are personal best estimates reflecting his knowledge of the field. But I don't know for sure. And uncertainty is not reassuring in this domain. As my colleague Simon Friederich and I write in a forthcoming piece: "These scenarios have one thing in common: the chances that they will ever occur may be (very) small, but it's still prudent to seek protection against them, given the high levels of uncertainty and how much is at stake.
Anyway, The Precipice is one of the most thought-provoking and well-researched books I've read in a while. Recommended to my fellow philosophers as well as to ordinary mortals!

Zuhal Demir in Het Laatste Nieuws : ���Rapportering overlijdens wordt een probleem voor ons toerisme.���
Misschien moeten we, in overleg met de toeristische sector, een maximum aantal coronadoden per dag vastleggen? Een soort sterfquota? Deze imagoschade moet dringend stoppen!
Maar even ernstig: andere landen zouden beter een voorbeeld nemen aan Belgi��, in plaats van andersom. En wees gerust: de waarheid komt vroeg of laat wel bovendrijven, zelfs als je op korte termijn imagoschade lijdt. Dat is nu al bezig. Bij offici��le registraties van COVID-19 doden hangt veel af van de zogenaamde 'inclusiecriteria'. Wie tel je mee: enkel mensen in ziekenhuizen, of ook in woonzorgcentra? Enkel met een bevestigde coronatest, of ook de vermoede gevallen? Enkel de directe doden, of ook de indirecte complicaties?
Laten we in de plaats eens kijken naar de 'oversterfte', de extra sterfgevallen boven het statistische gemiddelde van vorige jaren. Met offici��le registraties heb je veel spelingsruimte, maar met oversterfte valt niet te onderhandelen: dat is een harde statistische maatstaf. Neem het verschil tussen Belgi�� en Nederland. Als je enkel kijkt naar de offici��le coronadoden, lijkt de situatie in Belgi�� veel dramatischer dan in Nederland. In de periode tussen 9 maart en 5 april telde Nederland 2166 coronadoden, tegenover 2373 in Belgi��. En dat terwijl er in Nederland veel meer mensen wonen. Als je het aantal doden per miljoen inwoners berekent, krijg je 207 doden voor Belgi��, tegenover 125 voor Nederland. Op een bepaald moment werd Belgi�� zelfs internationale koploper in de ranglijst van 'doden per miljoen'. Geen wonder dat vele internationale buitenlanders zich afvroegen: "What the hell is happening in Belgium??"
Maar als je naar de oversterfte kijkt, zie je een heel ander verhaal. Die bedraagt in Nederland 33%, tegenover 25% in Belgi��. In Nederland stierven in die periode 4000 mensen meer dan verwacht, waarvan slechts 2,166 mensen als offici��le coronadoden geregistreerd werden. In Belgi�� was de oversterfte nagenoeg identiek aan het aantal coronadoden.
Als je cijfers tussen landen wil vergelijken, dan moet je rekening houden met de verschillende meetmethodes. Steeds meer blijkt: in veel Europese landen is het ongeveer even erg, ondanks verschillen in beleid. Overal zie je een steile piek in de oversterfte. Overal zie je dramatische toestanden in woonzorgcentra. Bijna overal is er een nijpend tekort aan mondmaskers en ander medische materiaal.
Dit is geen Olympisch kampioenschap. Er zijn (kleine) verschillen tussen landen, maar de waarheid is dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten.

Zuhal Demir in Het Laatste Nieuws : “Rapportering overlijdens wordt een probleem voor ons toerisme.”
Misschien moeten we, in overleg met de toeristische sector, een maximum aantal coronadoden per dag vastleggen? Een soort sterfquota? Deze imagoschade moet dringend stoppen!
Maar even ernstig: andere landen zouden beter een voorbeeld nemen aan België, in plaats van andersom. En wees gerust: de waarheid komt vroeg of laat wel bovendrijven, zelfs als je op korte termijn imagoschade lijdt. Dat is nu al bezig. Bij officiële registraties van COVID-19 doden hangt veel af van de zogenaamde 'inclusiecriteria'. Wie tel je mee: enkel mensen in ziekenhuizen, of ook in woonzorgcentra? Enkel met een bevestigde coronatest, of ook de vermoede gevallen? Enkel de directe doden, of ook de indirecte complicaties?
Laten we in de plaats eens kijken naar de 'oversterfte', de extra sterfgevallen boven het statistische gemiddelde van vorige jaren. Met officiële registraties heb je veel spelingsruimte, maar met oversterfte valt niet te onderhandelen: dat is een harde statistische maatstaf. Neem het verschil tussen België en Nederland. Als je enkel kijkt naar de officiële coronadoden, lijkt de situatie in België veel dramatischer dan in Nederland. In de periode tussen 9 maart en 5 april telde Nederland 2166 coronadoden, tegenover 2373 in België. En dat terwijl er in Nederland veel meer mensen wonen. Als je het aantal doden per miljoen inwoners berekent, krijg je 207 doden voor België, tegenover 125 voor Nederland. Op een bepaald moment werd België zelfs internationale koploper in de ranglijst van 'doden per miljoen'. Geen wonder dat vele internationale buitenlanders zich afvroegen: "What the hell is happening in Belgium??"
Maar als je naar de oversterfte kijkt, zie je een heel ander verhaal. Die bedraagt in Nederland 33%, tegenover 25% in België. In Nederland stierven in die periode 4000 mensen meer dan verwacht, waarvan slechts 2,166 mensen als officiële coronadoden geregistreerd werden. In België was de oversterfte nagenoeg identiek aan het aantal coronadoden.
Als je cijfers tussen landen wil vergelijken, dan moet je rekening houden met de verschillende meetmethodes. Steeds meer blijkt: in veel Europese landen is het ongeveer even erg, ondanks verschillen in beleid. Overal zie je een steile piek in de oversterfte. Overal zie je dramatische toestanden in woonzorgcentra. Bijna overal is er een nijpend tekort aan mondmaskers en ander medische materiaal.
Dit is geen Olympisch kampioenschap. Er zijn (kleine) verschillen tussen landen, maar de waarheid is dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten.

U heb het misschien al gehoord? Dankzij de coronacrisis is het afgelopen met de globalisering, en kunnen we nadenken over een alternatieve economie. Of neen, sorry, de pandemie toont aan dat we net méér wereldwijde samenwerking nodig hebben. Of wacht, corona wijst de weg voor de klimaatcrisis: massaal thuis blijven en consuminderen. Of moeten we net inzetten op wetenschap en technologie?
Nog meer lessen van het coronavirus: we moeten dieren beter behandelen, meer aandacht besteden aan vrouwenrechten, meer voedingssupplementen eten en minder vlees, digitaal onderwijs in vraag stellen dan wel toejuichen, of de ‘biomacht’ van wetenschap in vraag stellen (of juist niet, zoals we hier eerder betoogden).
‘Told you so’
Ziehier het ontstaan van het ‘corona­bewijs’: naar believen te gebruiken ter ondersteuning van uw favoriete opinie of goede zaak. Het coronabewijs is er voor iedereen! Door je eigen zaak aan deze crisis te linken, surf je mee op iets wat iedereen in de ban houdt, en toon je dat je bezorgd­heden in ieders belang zijn (‘Ook voor jouw probleem hebben we een oplossing!’). En je toont dat je eigen groep het altijd bij het rechte eind had (‘Told you so!’) Waar zitten de mensen die door het coronavirus hun mening grondig hebben herzien? Hoe komt het dat het virus naadloos in ieders wereldbeeld past, en bevestigt wat iedereen daarvoor toch al vond?
Een ongeziene crisis als deze, laat eindeloos veel ruimte voor interpretatie
Dit klinkt misschien wat cynisch, maar dat is niet de bedoeling. Mensen die een coronabewijs aandragen, zijn doorgaans overtuigd van hun goede zaak en hoe het virus daarin past. Aangezien iedereen nu bezig is met corona, passen we onze argumenten daaraan aan, in de hoop daarmee meer mensen te overtuigen. Toch heeft het coronabewijs zelden het verhoopte effect. De verklaring is dat het om een passe-partout gaat, die iedereen tegelijk gebruikt.
Hoe overtuigd je ook bent dat deze epidemie de ene richting uitwijst, voor anderen wijst ze in de tegenovergestelde richting. Een ongeziene crisis als deze, met veel open vragen en verschillende aspecten, laat dan ook eindeloos veel ruimte voor interpretatie. Het gevolg: iedereen ziet uiteindelijk zijn positie bevestigd, en we zijn terug naar af. Daarom kan het ook als een boemerang in je gezicht slaan. Door de overvloed aan coronabewijzen riskeer je het verwijt van opportunisme: je misbruikt een gezondheidscrisis om je eigen grote gelijk te bewijzen. In plaats van anderen te overtuigen, stoot je hen af.
De boutade van Churchill
Niet elk argument dat inspiratie put uit de coronacrisis is puur opportunisme. Het virus kan ons wel degelijk een aantal zaken leren: al is het maar dat we het gevaar op pandemieën te lang onderschat hebben, en dat we kwetsbaarder zijn dan we geloofden. Een crisis kan ons wakker schudden, tot morele reflectie leiden, en zelfs tot maatschappelijke en morele vooruitgang. Denk maar aan de invoering van de sociale zekerheid na de Tweede Wereldoorlog, of het algemeen stemrecht. Winston Churchills boutade ‘Never waste a good crisis’ getuigt niet noodzakelijk van cynisme.
We willen dan ook niet te streng zijn over de wildgroei aan coronabewijzen. Alleen door te onderzoeken en kritische vragen te stellen kunnen we inzicht krijgen in onze tekortkomingen en verwezenlijkingen. Dat hebben we vandaag meer dan ooit nodig.
En dat, vanzelfsprekend, bewijst dat wij altijd al gelijk hadden over de waarde van wetenschap en kritisch denken.
(Stuk met Stefaan Blancke in De Standaard, 22 april 2020) 

Had de mensheid deze pandemie kunnen voorzien? Een wetenschappelijke studie uit 2007 beschreef coronavirussen in vleermuizen als een 'tijdbom'. Bill Gates waarschuwde in 2015 in een TED-talk dat 'we niet klaar zijn' voor de volgende pandemie. Vorig jaar nog beschreef een interdisciplinaire team de gevolgen van een tot dusver onbekend type coronavirus. De voorspellingen kwamen griezelig dicht in de buurt van de werkelijkheid vandaag.Steeds meer mensen zijn bezorgd over de toekomst van ons klimaat, en met recht en reden. Maar deskundigen in 'wereldwijde catastrofale risico's' maken zich al langer minstens evenveel zorgen over pandemie��n, vooral met in labo's ontworpen ziekteverwekkers. Sommigen spreken zelfs van 'existenti��le risico's', dus bedreigend voor het voortbestaan van onze soort.De Oxford-filosoof Toby Ord publiceerde er net zijn langverwachte boek The Precipice over. De kans dat een kunstmatige pandemie de komende 100 jaar een existenti��le ramp veroorzaakt (uitsterving of permanente ineenstorting van onze beschaving) schat Ord op maar liefst 1/30 (een cijfer dat hij berekende v����r de huidige pandemie). Dat is veel hoger dan zijn schattingen voor extinctie ten gevolge van kernoorlog of een op hol geslagen klimaat (in beide gevallen 1 kans op 1000).Loopt Ord te hard van stapel? Scenario's over uitsterving kunnen overtrokken klinken, maar bedenk dat het sterftecijfer van het huidige coronavirus nog relatief laag ligt, in vergelijking met bijvoorbeeld ebola. Een virus dat extreme dodelijkheid combineert met hoge besmettelijkheid, is zeker niet uitgesloten.Moeder Natuur kan dat zelf klaarspelen, maar ook de mens. In een labo is het perfect mogelijk om de transmissie van een ziekteverwekker kunstmatig te verbeteren, of de mortaliteit te verhogen.Een dergelijk virus kan ingezet worden als biowapen, door een staat in oorlog of door een apocalyptische sekte. De Japanse terreurgroep Aum Shinrikyo, die aanslagen pleegde met saringas, wilde met haar acties het einde van de wereld bespoedigen, en had ook plannen voor biologische oorlogsvoering.De technologie stond toen niet op punt, maar dat is nu anders. Goedkope en makkelijke methoden voor genetische modificatie zoals CRISPR hebben bijgedragen aan de 'democratisering' van de biotechnologie, waardoor bijna iedereen nu kan gaan knutselen met genen.En ook zonder kwaad opzet kunnen ongelukken gebeuren. Onopzettelijke ontsnappingen uit een labo kwamen al meermaals voor, met dodelijke gevolgen. De gerespecteerde krant  The Washington Post  berichtte deze week nog over de mogelijkheid dat het huidige coronavirus uit het Wuhan Institute of Virology is ontsnapt. Een genetische analyse in  Nature  wees uit dat die hypothese in dit geval onwaarschijnlijk is, maar dat zegt niets over wat in de toekomst kan gebeuren.Gelukkig staan we niet machteloos. De landen die vandaag lichtende voorbeelden zijn in de strijd tegen covid-19 - Singapore, Taiwan, Zuid-Korea - werden niet toevallig stuk voor stuk eerder getroffen door de SARS- en MERS-epidemie��n. Sindsdien ontwikkelden ze uitstekende infrastructuur, noodplannen en testcapaciteit die snel opgeschaald kon worden. En het kweekte alertheid bij de bevolking. Door deze eerdere leerschool kon een land als Zuid-Korea een drastische lockdown zoals hier vermijden.Ook vandaag blijft heftige discussie woeden tussen voor- en tegenstanders van de lockdown. Moeten we aanvaarden dat een flink deel van de bevolking besmet raakt, of moeten we het virus met alle macht indammen? E��n voordeel van onderdrukking is onderbelicht: het is een uitstekende voorbereiding voor de toekomst. Als we het virus nu zijn gang laten gaan, missen we een belangrijke leerkans. Want de volgende keer kan onderdrukking geen duizenden, maar miljoenen mensenlevens redden.De bioveiligheidsdeskundige Cassidy Nelson van het Future of Humanity Institute in Oxford stelde onlangs een lijst van maatregelen op om pandemie��n het hoofd te bieden: van het uitrollen van genetische sequentietesten voor zowel bekende als onbekende ziekteverwekkers, tot genetische surveillance op openbare plaatsen.Of neem het gevaar van 'dual use'-onderzoek, dat naast de beoogde gunstige toepassingen ook schadelijke toepassingen kent, zoals de modificatie van ziektekiemen. De Nederlandse viroloog Ron Rouchier sleutelde in zijn labo aan het dodelijke influenzavirus H5N1, en slaagde erin om het overdraagbaar te maken tussen zoogdieren. De bedoeling was om meer over pandemie��n bij te leren, maar de Nederlandse overheid vocht de publicatie van zijn onderzoek aan, en inmiddels werden veiligheidsbeperkingen ingesteld. In de toekomst moeten we dergelijke veiligheidsanalyses uitvoeren v����r het onderzoek van start gaat.Churchills boutade 'Never waste a good crisis' hoeft geen cynisme te betekenen. Deze gezondheidscrisis vormt een goede gelegenheid om een rampenplan te ontwikkelen voor toekomstige pandemie��n, maar ook voor de andere 'globale catastrofale risico's' die experten als Ord beschrijven: kernoorlogen, extreme klimaatopwarming, mega-vulkaanuitbarstingen, en kunstmatige intelligentie die aan onze controle ontsnapt.Die scenario's hebben ����n iets met elkaar gemeen: de kans is (zeer) klein dat ze zich ooit voordoen, maar toch is het verstandig om je ertegen in te dekken. Als we daarin slagen, kunnen we de overlevingskans van onze menselijke beschaving aanzienlijk vergroten voor vele eeuwen, misschien zelfs miljoenen of miljarden jaren. Want als het ����n keer helemaal fout loopt, is het voorgoed gedaan met ons.
( Knack , 20 april 2020)

Had de mensheid deze pandemie kunnen voorzien? Een wetenschappelijke studie uit 2007 beschreef coronavirussen in vleermuizen als een 'tijdbom'. Bill Gates waarschuwde in 2015 in een TED-talk dat 'we niet klaar zijn' voor de volgende pandemie. Vorig jaar nog beschreef een interdisciplinaire team de gevolgen van een tot dusver onbekend type coronavirus. De voorspellingen kwamen griezelig dicht in de buurt van de werkelijkheid vandaag.Steeds meer mensen zijn bezorgd over de toekomst van ons klimaat, en met recht en reden. Maar deskundigen in 'wereldwijde catastrofale risico's' maken zich al langer minstens evenveel zorgen over pandemieën, vooral met in labo's ontworpen ziekteverwekkers. Sommigen spreken zelfs van 'existentiële risico's', dus bedreigend voor het voortbestaan van onze soort.De Oxford-filosoof Toby Ord publiceerde er net zijn langverwachte boek The Precipice over. De kans dat een kunstmatige pandemie de komende 100 jaar een existentiële ramp veroorzaakt (uitsterving of permanente ineenstorting van onze beschaving) schat Ord op maar liefst 1/30 (een cijfer dat hij berekende vóór de huidige pandemie). Dat is veel hoger dan zijn schattingen voor extinctie ten gevolge van kernoorlog of een op hol geslagen klimaat (in beide gevallen 1 kans op 1000).Loopt Ord te hard van stapel? Scenario's over uitsterving kunnen overtrokken klinken, maar bedenk dat het sterftecijfer van het huidige coronavirus nog relatief laag ligt, in vergelijking met bijvoorbeeld ebola. Een virus dat extreme dodelijkheid combineert met hoge besmettelijkheid, is zeker niet uitgesloten.Moeder Natuur kan dat zelf klaarspelen, maar ook de mens. In een labo is het perfect mogelijk om de transmissie van een ziekteverwekker kunstmatig te verbeteren, of de mortaliteit te verhogen.Een dergelijk virus kan ingezet worden als biowapen, door een staat in oorlog of door een apocalyptische sekte. De Japanse terreurgroep Aum Shinrikyo, die aanslagen pleegde met saringas, wilde met haar acties het einde van de wereld bespoedigen, en had ook plannen voor biologische oorlogsvoering.De technologie stond toen niet op punt, maar dat is nu anders. Goedkope en makkelijke methoden voor genetische modificatie zoals CRISPR hebben bijgedragen aan de 'democratisering' van de biotechnologie, waardoor bijna iedereen nu kan gaan knutselen met genen.En ook zonder kwaad opzet kunnen ongelukken gebeuren. Onopzettelijke ontsnappingen uit een labo kwamen al meermaals voor, met dodelijke gevolgen. De gerespecteerde krant  The Washington Post  berichtte deze week nog over de mogelijkheid dat het huidige coronavirus uit het Wuhan Institute of Virology is ontsnapt. Een genetische analyse in  Nature  wees uit dat die hypothese in dit geval onwaarschijnlijk is, maar dat zegt niets over wat in de toekomst kan gebeuren.Gelukkig staan we niet machteloos. De landen die vandaag lichtende voorbeelden zijn in de strijd tegen covid-19 - Singapore, Taiwan, Zuid-Korea - werden niet toevallig stuk voor stuk eerder getroffen door de SARS- en MERS-epidemieën. Sindsdien ontwikkelden ze uitstekende infrastructuur, noodplannen en testcapaciteit die snel opgeschaald kon worden. En het kweekte alertheid bij de bevolking. Door deze eerdere leerschool kon een land als Zuid-Korea een drastische lockdown zoals hier vermijden.Ook vandaag blijft heftige discussie woeden tussen voor- en tegenstanders van de lockdown. Moeten we aanvaarden dat een flink deel van de bevolking besmet raakt, of moeten we het virus met alle macht indammen? Eén voordeel van onderdrukking is onderbelicht: het is een uitstekende voorbereiding voor de toekomst. Als we het virus nu zijn gang laten gaan, missen we een belangrijke leerkans. Want de volgende keer kan onderdrukking geen duizenden, maar miljoenen mensenlevens redden.De bioveiligheidsdeskundige Cassidy Nelson van het Future of Humanity Institute in Oxford stelde onlangs een lijst van maatregelen op om pandemieën het hoofd te bieden: van het uitrollen van genetische sequentietesten voor zowel bekende als onbekende ziekteverwekkers, tot genetische surveillance op openbare plaatsen.Of neem het gevaar van 'dual use'-onderzoek, dat naast de beoogde gunstige toepassingen ook schadelijke toepassingen kent, zoals de modificatie van ziektekiemen. De Nederlandse viroloog Ron Rouchier sleutelde in zijn labo aan het dodelijke influenzavirus H5N1, en slaagde erin om het overdraagbaar te maken tussen mensen. De bedoeling was om meer over pandemieën bij te leren, maar de Nederlandse overheid vocht de publicatie van zijn onderzoek aan, en inmiddels werden veiligheidsbeperkingen ingesteld. In de toekomst moeten we dergelijke veiligheidsanalyses uitvoeren vóór het onderzoek van start gaat.Churchills boutade 'Never waste a good crisis' hoeft geen cynisme te betekenen. Deze gezondheidscrisis vormt een goede gelegenheid om een rampenplan te ontwikkelen voor toekomstige pandemieën, maar ook voor de andere 'globale catastrofale risico's' die experten als Ord beschrijven: kernoorlogen, extreme klimaatopwarming, mega-vulkaanuitbarstingen, en kunstmatige intelligentie die aan onze controle ontsnapt.Die scenario's hebben één iets met elkaar gemeen: de kans is (zeer) klein dat ze zich ooit voordoen, maar toch is het verstandig om je ertegen in te dekken. Als we daarin slagen, kunnen we de overlevingskans van onze menselijke beschaving aanzienlijk vergroten voor vele eeuwen, misschien zelfs miljoenen of miljarden jaren. Want als het één keer helemaal fout loopt, is het voorgoed gedaan met ons.
( Knack , 20 april 2020)x

Remember Milton Friedman's argument about the humble pencil, which he used to illustrate the principle of free markets? Not a single person in the world is capable of making a lead pencil, according to Friedman. Why? Because if you list all its components and trace back their origins and manufacturing process, you'll see that making a pencil involves cooperation between thousands of different people in dozens of different countries who have never met each other. I strongly suspect that Friedman's argument also applies to surgical masks. Here's what you often hear these days: "Let's just make our own masks, so we're no longer dependent on other countries!" But that's not as simple as it seems. First you need all the components (fabrics, ear loops, nose strips, packaging) plus the machines for assembling and the equipment for sterilizing. Even disposable surgical masks turn out to be pretty complicated, and the production process has an important bottleneck: a delicate material called "melt-blown fabric" (I just learned: https://n.pr/2RD8TBq). And for making that, you need a big, fancy, expensive machine (which, needless to say, has a gazillion components too). So you're still dependent on international trade networks. Or are you gonna produce all those components too, and their components, all the way down to the raw materials? It's an infinite regress.
To make a long story short, I don't think the dramatic shortage of masks shows that globalized free trade has failed us and that each country should be able to produce their own masks from scratch. What it does show is that we should've had strategic stockpiles. If we had those, we wouldn't have had to scramble to make masks ourselves now. It's like frantically trying to make your own pencil from scratch, because all of a sudden you REALLY need one.

https://www.youtube.com/watch?v=67tHt...

'Corona is the cure, humans are the disease.' Dat stond te lezen op affiches verspreid door het Twitter-account Extinction Rebellion East Midlands. De screenshots van die tweet gingen al snel viraal, wat de moedervereniging ertoe noopte snel en krachtig afstand te nemen van de boodschap. Dat siert haar. Volgens de woordvoerder van Extinction Rebellion is het account, sinds geruime tijd actief op Twitter maar inmiddels geschorst, geen officiële vertegenwoordiger van de groepering. Wellicht ging het over een overijverige fan die cavalier seul speelde, of iemand die de groep doelbewust wou beschadigen.Oef, eind goed al goed! Want niemand gelooft toch echt dat de homo sapiens een parasiet is, en het coronavirus een heilzame remedie?
Misantropie
En toch is precies die gedachte wijder verbreid dan je denkt. De affiche van XREastMidland is een kernachtige uitvergroting van een vorm van misantropie die al decennia sluimert bij milieugroeperingen, en bij andere mensen die niet zo hoog oplopen met de moderniteit.‘De aarde heeft een kanker, en die kanker heet mens’, staat letterlijk in het tweede rapport van de beroemde Club van Rome, wellicht het invloedrijkste genootschap in de moderne milieubeweging, die sinds de jaren 70 doem predikt over overbevolking en de uitputting van grondstoffen. De Britse ngo Population Matters vergeleek de mensheid met de sprinkhanenplaag uit de Bijbel. Eerst vreten we alles op, dan verhongeren we en sterven we uit. Zelfs Sir David Attenborough, de innemende Britse documentairemaker en bioloog, noemde de mensheid een ‘plaag’ voor de planeet.De fraaiste uitbeelding van die gedachte is een populaire internetmeme, die een gesprek afbeeldt tussen twee antropomorfe planeten. De aarde ziet er ziekjes uit, tussen haar pruillippen zit een thermometer. De planeet Saturnus spreekt haar bezorgd toe: ‘I’m afraid you have humans’ (‘Ik vrees dat je besmet bent met mensen’).
Bijgeloof
Die sluimerende misantropie heeft met het coronavirus een nieuwe en heftige opstoot gekregen, en kan je aantreffen in drie gradaties. De eerste en mildste vorm is het vage bijgeloof dat de coronapandemie een boodschap bevat, dat de natuur ons iets wil vertellen. De invloedrijke milieudenker George Monbiot omschreef de pandemie in de Britse krant The Guardian als 'een wake-up call van de natuur voor een zelfgenoegzame beschaving', die ons 'eraan herinnert dat we tot de materiële wereld behoren'. De paus zag de pandemie als 'het antwoord van de natuur' op onze miskenning van milieuproblemen.Een ergere variant is het bijgeloof dat deze pandemie een vorm van gerechtigheid brengt, een straf voor onze zonden. De journalist John Wight ontwaarde in het coronavirus een 'zweem van poëtische gerechtigheid'. Psychiater Damiaan Denys loofde het coronavirus als 'geniaal' en ziet de pandemie als een 'gezonde correctie op onze megalomane levensstijl, een tik van de Schepper'. Daarom moeten we het virus 'omhelzen als vriend', debiteerde hij.De ernstigste vorm van misantropie is die van de zelfverklaarde aanhanger van Extinction Rebellion hierboven: de mens is de parasiet en corona de remedie. De Italiaanse auteur Sandro Veronesi liet vorige week in De Standaard optekenen: 'Het echte virus op de planeet aarde, dat is de mens. Die koloniseert en vernietigt de aarde. Het lijkt haast alsof het coronavirus de antilichamen vormt van de aarde, die nu op de mens worden afgevuurd, omdat de mens nutteloos en zelfs schadelijk is voor de planeet.' Dat het virus vooral oudere mannen treft, is volgens Veronesi niet zonder betekenis, want uitgerekend die mensen zijn ‘verantwoordelijk voor de mismeestering van de planeet'.
Slecht nieuws
Die gedachtegang is volkomen onzinnig. De natuur wil ons helemaal niets vertellen met het coronavirus. Virussen bestaan al miljarden jaren en treffen zowat alle dier- en plantensoorten op aarde. Zelfs bacteriën, die zelf geregeld ziekten verwekken, krijgen ermee af te rekenen. Virussen leven niet eens in de gangbare zin van het woord, omdat ze zich alleen kunnen voortplanten door de machinerie van een levende cel te kapen. Een virus is niets meer dan ‘slecht nieuws gewikkeld in proteïnen’, zoals de bioloog Peter Medawar ooit zei. En dat nieuws is door niets of niemand bedacht. In de biologische wereld muteert en evolueert alles onophoudelijk, en dat gebeurt volkomen blind en zonder enige richting of bedoeling. Dat die genetische loterij af en toe slecht uitdraait (voor de gastheer dan, niet voor het virus), is gewoon brute pech.Natuurlijk klopt het dat onze hyperverbonden en dichtbevolkte wereld de natte droom is van elke ziektekiem (in de metaforische zin uiteraard), maar dat wil niet zeggen dat het virus ons een lesje wil leren, laat staan dat het de ‘schuldigen’ van onze milieucrisis uitzoekt. Dat is even bijgelovig als de gedachte dat HIV een straf is voor homoseksualiteit, of dat de pest onze voorouders trof wegens onze zonden.
Nonsens
De gedachte is niet alleen onzin, ze is ook hatelijke, verfoeilijke nonsens. Tienduizenden dokters, verplegers, zorgverleners, dokwerkers, magazijniers, winkelbedienden en andere mensen uit essentiële beroepen zetten zich onvermoeibaar in om u en mij zo goed mogelijk te beschermen tegen de blinde en doelloze vernietigingskracht van een stukje omhooggevallen RNA. Moeten zij het virus soms 'omhelzen'?Die 'onze' waar Denys het over heeft in 'onze excessen', dat slaat dus ook op de dokters en verplegers die hem heldhaftig zullen verzorgen als hij ooit - laat ons hopen van niet - in het ziekenhuis terechtkomt met Covid-19. Hoe idioot is het die mensen te vertellen dat het virus hen eigenlijk een lesje wil leren, dat het een 'gezonde correctie' is op hun excessen?

Toen de Amerikaanse komiek Bill Hicks de mens bestempelde als een 'virus with shoes', inmiddels meer dan 25 jaar geleden, was dat nog grappig. Wie het vandaag nodig vindt zijn medemens als een 'virus' af te schilderen, of wie corona verwelkomt als een heilzame remedie, is absoluut niet grappig, en ook niet diepzinnig of interessant. Die moet dringend zijn moreel kompas bijstellen.
(De Tijd, 11/04/20)

De gouden medaille in het Wereldkampioenschap Wij-bakken gaat naar... psychiater Damiaan Denys. Dat presteert hij in zijn laatste opiniestuk over het coronavirus voor NRC. Wat is een wij-bak? Een vorm van huichelachtige zelfkritiek waarbij je nadrukkelijk de "wij"-vorm hanteert, waardoor het lijkt alsof je de hand in eigen boezem steekt. Maar eigenlijk zit je constant met een beschuldigende vinger naar anderen te wijzen. Onder elke 'wij' schuilt een 'zij', in elke 'ons' weerklinkt een 'jullie' (zie ons boek over denkfouten). Denys toont hoe het moet:"Wij" verkiezen de leugen! "We" zijn zo bang! "We" moeten boeten voor "onze" excessen en "onze" obsessie met het virus! "We" zijn verblind!Maar nooit rekent Denys zichzelf bij deze verzamelde "wij". Altijd gaat het om zij, de anderen. De wij-bak is bij uitstek geliefkoosd onder cultuurpessimisten die klagen over 'onze' onverdraagzaamheid en 'onze' onverschilligheid.Los van het onophoudelijke wij-bakken, is dit ook een vreselijk tenenkrommend stuk. Volgens Denys is het coronavirus eigenlijk onze vriend in plaats van onze vijand. Want het bevraagt "onze" zondige levenswandel, "onze" angst en "onze" excessen. Moeder Natuur straft de mens met een virus! (En hoe ouder en mannelijker we zijn, hoe zondiger blijkbaar.) Dit is puur bijgeloof in een psychiatrisch jasje. De natuur wil ons helemaal niets zeggen, zij IS er gewoon. Virussen bestaan al miljarden jaren, en muteren en evolueren voortdurend. Af en toe draait die genetische loterij slecht uit.En dan de aanstellerij over zijn eigen standpunt. "Mijn vraag krijgt geen kans!", schrijft de auteur, letterlijk terwijl hij zijn vraag stelt in een landelijk dagblad voor honderdduizenden lezers. Dit is het equivalent van "Ik word monddood gemaakt!" roepen tijdens prime-time op nationale televisie.Ik zal mijn tirade stilaan ophouden, maar toch dit nog. "We" hebben volgens Denys "voor het eerst in de geschiedenis" geen naam aan de ziekte en aan het virus gegeven.Aarde aan Damiaan Denys: het virus heet CORONA (preciezer: SARS-CoV-2) en de ziekte heet COVID-19.Dit is met voorsprong met meest onzinnige stuk dat ik over het coronavirus las, en de oogst was al niet min.