Sabahattin Özel

“Haziran 1902 sonlarında Harbiye öğrencisi Mustafa Kemal sınıf arkadaşı Ali Fuat'ın Kuzguncuk'taki evindeydi. Orada Ali Fuat'ın babası İsmail Fazıl Paşa'nın konuğu Osman Nizami Paşa ile tanışmıştı. Her ikisi ertesi gün uzunca konuşma fırsatı bulmuşlardı. Konuşma ülkenin kötüye gidişi üzerineydi. Almanca ve Fransızcayı anadili gibi, İngilizceyi de hatasız konuşan Osman Nizami Paşa istibdat yönetiminin bir gün elbette yıkılacağından kuşku duymuyordu. Ancak batılı anlamda bir yönetimin ülkeyi her bakımdan kalkındıracağına inanıyordu. Mustafa Kemal, Osman Nizami Paşa'nın bu görüşüne şu sözlerle cevap vermişti: "Batılı anlamdaki yönetimler de zamanla gelişmişlerdir. Bugün uyur gibi görünen milletimizin çok yeteneği ve cevheri vardır. Fakat bir devrim olduğunda bugün işbaşında olanlar yerlerini korumaya kalkarlarsa, o zaman söylediklerinizi kabul etmek gerekir. Yeni kuşaklar içinden her hususta güvene layık insanlar çıkacaktır." Osman Nizami Paşa bu sözlere cevap vermemekle beraber, kendisine hitaben şu değerlendirmede bulunmuştu: "Mustafa Kemal Efendi oğlum, görüyorum ki, İsmail Fazıl Paşa seni takdir etmek hususunda yanılmamış. Şimdi ben de onunla aynı fikirdeyim. Sen, bizler gibi yalnız kurmay subay olarak normal bir hayata atılmayacaksın. Keskin zekân, yüksek yeteneğin ülkenin geleceği üzerinde etkili olacaktır. Bu sözlerimi bir kompliman olarak alma. Sende, ülkenin başına gelen büyük adamların daha gençliklerinde gösterdikleri seçkin yetenek ve zekâ belirtilerini görmekteyim. İnşallah yanılmamış olurum.”
― Sabahattin Özel, Mustafa Kemal Atatürk – Yeni Gerçekler Yeni Düşünceler