Galicja Quotes

“W Galicji w wielu miejscach chłopi sami stawiali pamiątkowe krzyże. Wyrażali na nich wdzięczność cesarzowi za uwolnienie. Krzyże te pochodziły z ośrodka rzeźbiarskiego w Bruśniku Starym i miały charakterystyczny kształt krzyża maltańskiego. Zwykle były to proste krzyże stawiane na obrzeżach wsi, finansowane ze środków zebranych pośród chłopów. W rejonie Królestwa Polskiego takie pamiątkowe krzyże i kapliczki stawiano z poparciem lokalnych władz. Błędem byłoby jednak mniemanie, że chłopi robili to przymusowo. Takie kapliczki po odzyskaniu niepodległości dekretem kongresu ludowego w Radomiu 30 września 1917 roku zmieniano na upamiętniające Tadeusza Kościuszkę lub ważne narodowe wydarzenia, bądź rozbierano. Jedna z najokazalszych kapliczek znajdowała się na rynku w Sandomierzu. Lokalni działacze chcieli ją rozebrać od razu po odzyskaniu niepodległości, jednak władze miejskie zalecały ostrożność, wskazując, że została ona zbudowana ze składek chłopskich i okoliczni chłopi mogliby być oburzeni. Ostatecznie pomnik rozebrano w 1928 roku. Zdjęte z niego religijne symbole znajdują się do dzisiaj przy murze Muzeum Diecezjalnego w tzw. Domu Długosza w Sandomierzu. W Królestwie Polskim na takich pomnikach rzeźbiono postać chłopa klęczącego przed Matką Boską. Miało to być podziękowanie za uwolnienie od pańszczyzny. Z boku znajdował się napis, najczęściej w języku rosyjskim, z podziękowaniem dla cara. W miejscowości Staszów na kapliczce do dzisiaj pozostał wizerunek klęczącego chłopa, napis w języku rosyjskim z podziękowaniem dla cara został jednak skuty.”
― Michał Rauszer, Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich