525 ratings (3.79 avg)
526 reviews

#24 best reviewers
#11 top reviewers
#71 top readers

Minh

Add friend

https://substack.com/@minhdocsach

Minh’s Bookshelves

to-read‎ (8)

currently-reading‎ (199)

read‎ (513)

did-not-finish‎ (0)

Stats | More…

Minh is Currently Reading

Minh is currently reading

Những Cô Nàng Đũa

by Xinran

bookshelves: currently-reading

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Jul 18, 2026 05:00AM

Minh is currently reading

Sonechka

by Lyudmila Ulitskaya

bookshelves: currently-reading

Reading for the 2nd time

read in September 2021

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Minh said: " Trong số các tác phẩm của Lyudmila Ulitskaya, Sónechka từ lâu đã được giới thiệu và chuyển ngữ sang tiếng Việt, và có thể nói là một tác phẩm quan trọng. Truyện vừa này có một kết cấu chặt chẽ, tuy không đi suốt hàng dài thế hệ như Medea and Her Chil Trong số các tác phẩm của Lyudmila Ulitskaya, Sónechka từ lâu đã được giới thiệu và chuyển ngữ sang tiếng Việt, và có thể nói là một tác phẩm quan trọng. Truyện vừa này có một kết cấu chặt chẽ, tuy không đi suốt hàng dài thế hệ như Medea and Her Children hay có nhiều số phận nổi trôi như trong The Funeral Party; tuy thế, chỉ mỗi Sónechka ta cũng có thể hình dung ra khoảng dài lịch sử của một thế hệ, của văn hóa Nga, con người Nga, và tiếng nói vô cùng đồng cảm cho toàn bộ những con người cùng khổ – một đặc trưng rất Nga chăng?

Điều đầu tiên phải thừa nhận là Lyudmila Ulitskaya có óc quan sát vô cùng tinh tế, và một thế giới quan mở toang mặc cho những rào cản thế hệ. Trong khi các tác phẩm của Nga nói riêng và Liên Xô nói chung đến nay đôi khi vẫn còn bị cho là lỗi thời; thì Sónechka lại mới mẻ và đầy tính nữ phóng khoáng một cách khôn lường. Nó không thiên trường tiểu thuyết, không quá ủy mị, không nâng cao tuyên truyền; mà ngược lại, dường như tiệm cận hơn với văn chương phương Tây, rõ ràng, gần gũi, đôi khi táo bạo, nhưng đầy cuốn hút theo chân 3 người phụ nữ đại diện cho 3 thế hệ, 3 đời sống và 3 phông nền xã hội.

SÓNECHKA

Cuốn sách mỏng này theo chân Sónechka, từ khi là một cô gái cho đến khi trưởng thành, làm vợ, làm mẹ và làm chủ của một mái ấm nho nhỏ. Lúc ấu thời, Sónechka đọc sách triền miên và không ngừng nghỉ. Cô rơi vào trạng thái đọc sách như người bị ngất, mà chỉ tỉnh ra đến trang cuối cùng. Ở Sónechka ta có thể thấy dấu ấn của một con người chịu nhiều ảnh hưởng từ sự giáo dục của chế độ cũ – một người ham thích tri thức và các trải nghiệm. Một người tôn trọng những giá trị truyền thống từ lâu, vốn ít phản kháng trong thập niên ba mươi đầy sôi động và ham gào thét.

Đến tuổi trưởng thành, bà bắt đầu đi làm ở kho sách dưới tầng hầm của một thư viện cũ kỹ, và chính tại đây, đã bắt gặp người chồng của đời mình – nhà toán học, một họa sỹ bị lưu đày Robert Victorovich. Hai người đến với nhau trong cơn chếnh choáng, mà phần lớn khi Sónechka đã hết tin vào tình yêu, thì Robert mới là người cho bà cảm giác hạnh phúc. Trải qua thời khắc khó khăn khi Thế chiến thứ nhất mới vừa đi qua, Robert kiệt quệ còn Sónechka yếu ớt đang dần xây đắp một cuộc sống mới, biệt lập và đơn độc tưởng như giữa hoang mạc nghèo nàn; khi luôn di chuyển theo từng thành phố mà ông bị đày. Trái ngọt của mối quan hệ này là Tania – cô con gái duy nhất của hai người họ, và cũng chính đây là sự chuyển tiếp cho một thế hệ đã qua, cho những mở toang trong bối cảnh mới.

TANIA

Nếu thế hệ của Sónechka không tin vào trong thời đại, cho dù là ‘bọn ăn thịt người’ nào thắng đi nữa; thì Tania ở tuổi đôi mươi đã bắt đầu lao vào ý thức được hưởng mọi thú vui, tự do, với tính cách không bị cấm đoán hay can thiệp mà thời trước đó chưa ai từng mơ tưởng tới. Cô lao vào trong đời sống xác thịt, đi theo tiếng gọi của bản năng mình dù đó là Iasia – một người phụ nữ. Cô đọc tiểu thuyết viễn tưởng, xếp xó những nhà văn Nga vĩ đại mà mẹ cô yêu thích một thời. Đây là thời điểm đất nước bắt đầu lên tiếng sau nhiều năm im lặng, từ sau Thế chiến đầu tiên và cái chết của Stalin. Theo đó, Robert cũng tìm được giới tinh hoa của mình, với những nghệ sĩ và các họa sĩ cùng chung chí hướng; để rồi Sónechka là người duy nhất bị đá ra rìa, trong cái vai trò của một bà chủ gia đình thực dụng. Thế nhưng bà chưa bao giờ cảm thấy buồn phiền vì phận sự này, và chưa bao giờ có sự ghen tỵ dù là nhỏ nhất với các sứ mệnh cao quý khác. Bà rửa bát đĩa, cọ xoong nồi, say mê nấu ăn… như bất cứ một người đàn bà truyền thống nào.

Tania trong cơn chuếnh choáng bị hấp lực bởi Iasia, nàng mê người đàn bà ấy đến như điếu đổ. Nhưng đâu biết, ẩn đằng sau tình cảm hoàn toàn vô tư, không một toan tính; là sự thơ ngây của một đời sống đang quá dễ dàng. Tình cảm của hai người họ hóa ra chỉ là một sự ngưỡng mộ, bởi tính cách mạnh mẽ của Iasia dưới vai trò là một phụ nữ Ba Lan di dân, cần sự cứng rắn. Sau rốt khi Iasia say mê Robert, trong Tanina chỉ duy là sự bình lặng. Cô hoàn toàn không quan tâm đến quyền lợi của mẹ hay quan niệm nào đó về mặt đạo đức; mà chỉ bận nghĩ vì sao người Iasia chọn không phải mình – một sự so đo, hẹp hòi, có phần ích kỉ nhưng đầy trẻ con. Dễ thấy Tania đại diện cho một thế hệ mới, thế hệ từ khi đất nước bắt đầu chuyển động; thế hệ mong manh và đầy chập chững nếu so với một thời đại còn nhiều biến động trước kia.

IASIA

Iasia là nhân vật chủ chốt để mọi nút thắt và các ngõ ngách câu chuyện được xới tung ra trước mắt người đọc. Cũng tương tự như các nhân vật ở cuốn tiểu thuyết A Funeral Party, Iasia là một công dân Ba Lan di dân cùng người mẹ sang Nga để trốn chiến tranh. Trong suốt những gì đã qua, nàng đã chán ghét đoạn đời đã qua của bản thân mình, đến nỗi từ đó về sau không bao giờ kể lại sự thật cho ai biết. Nàng tự bịa ra cho mình một quá khứ mới: với một người bà nguồn gốc quý tộc, một trang trại ở Ba Lan, và những người bà con hiện đang ở Pháp. Từ chính đời sống quá nhiều khốn khổ, Iasia bắt đầu tìm kiếm những người bảo trợ cho mình, cả đàn ông và đàn bà, nhưng theo những năng khiếu bẩm sinh, nàng thường lựa chọn những người đàn ông, vì ngay từ nhỏ nàng đã học được phương pháp thanh toán với họ. Nàng quen với một cuộc sống rày nay mai đó mà trò đổi chác xác thịt trở thành nhịp sống thường ngày tưởng như bản chất.

Việc Iasia được Lyudmila Ulitskaya khắc họa cho thấy giá trị nhân vân vô cùng nổi bật trong các tác phẩm của bà. Giữa tệ nạn buôn bán xác thịt trẻ em một cách rẻ tiền và thói ăn cắp vặt thâm căn cố đế; cũng như thói thèm ngọt chưa khi nào nguôi từ trại mồ côi; Iasia từ sớm quyến rũ Robert, nhưng thật ra, liệu điều này có đáng trách không? Mối tình của hai người họ dễ nói như Lolita và Humbert vậy, bởi những cách biệt tuổi tác; cơn chếnh choáng là một làn sấm ái tình. Đối với Iasia, chính đời sống này làm cô trưởng thành, làm cơn bản năng tự vệ tiến hóa bản tính đàn bà, cho nên trước Robert, đó không hẳn là dục tình hén kém, mà là một nơi ẩn nấp, một đường chạy đà, để nàng bay lên, giành chiến thắng hoàn toàn và triệt để. Về phía Robert, việc ngắn bó với Iasia lại như bản thể của người nghệ sĩ, làm sống dậy trong ông những bản năng sáng tạo nghệ thuật đạt đến đỉnh cao của những seris sắc trắng theo từng góc nhìn. Suốt 17 năm sống với Sónechka, ông dường đi mất đi chính niềm cảm hứng, khi thì bởi một đời sống đọa đầy bởi chính trị, khi thì hai thế giới quan quá trái ngược nhau; khiến ông từ một họa sĩ đam mê sáng tạo chỉ có thể đành lòng làm thợ chép tranh, người làm đồ chơi, hay vẽ những bức chân dung rẻ tiền.

Thế còn Sónechka bị phản bội, có phải bà là người đáng thương nhất? Rõ ràng là không. Trong cách cư xử với Iasia mà bà nhận nuôi và người chồng cũ, Sónechka mặc nhiên đã chấp nhận điều ấy. Dường như bà đang chôn cất đoạn đời đã qua của mình, và trong mỗi một thùng giấy đóng kín là những phút giây, những ngày đêm, những năm tháng hạnh phúc. Và bà lấy tay vuốt ve những chiếc quan tài bằng giấy một cách dịu dàng âu yếm. Chính Sónechka chứ không ai khác cho thấy một sự nhân văn – khi hy sinh mình để chồng có lại cảm hứng, còn với Iasia thì đã không hề căm ghét hay quy trách nhiệm. Sónechka là vị thánh sống, là người bước khỏi khuôn ngọc thước ngà, người cũng như Bà Bovary say mê một cơn chuếnh choáng, như phu nhân De Rênal đã rơi thẳng vào bẫy với chàng Sorel, như Anna Karenina chạy ra đường tàu… Sónechka đã ra khỏi mọi lời đàm tiếu, mọi hủ tục chìm sâu, mọi chỉ trích ích kỷ; để hiểu, cảm và thấu sự thật vẫn còn ở đó, của những gì lẽ ra nên là, nhưng định mệnh ngẫu nhiên đã sắp đặt bà.

Có thể nói với Sónechka; một thời kì biến động và đầy nhiễu nhương; cũng như những cánh mới mới vừa mở ra đã được Lyudmila Ulitskaya khắc họa một cách tinh tế và đầy thấu hiểu. Bà rung chuyển cùng thời đại mình, bà cảm thông cho những lễ nghi già cỗi, bà chấp nhận những giá trị mới; và hơn hết, bà cảm thương cho những con người đã bị bỏ lại, cho những đứa con đi hoang không kịp trở về, mà với bà, nếu có thể là sẽ hy sinh luôn hết những gì còn lại. Đầy tính nữ, tinh tế, thản nhiên và dung dị; Lyudmila Ulitskaya và những giá trị nhân văn của mình xứng đáng có một vị thế cao hơn nữa từ trên văn đàn. ...more "

Jun 21, 2026 06:24AM · see review