27 ratings (4.52 avg)
15 reviews

Jean Borg

Add friend

Jean’s Bookshelves

to-read‎ (1)

currently-reading‎ (1)

read‎ (315)

did-not-finish‎ (0)

Stats | More…

Jean is Currently Reading

Jean Borg is currently reading

Eħlisna mid-deni

by Karl Schembri (Goodreads Author)

bookshelves: currently-reading

Reading for the 3rd time

Rate this book

Clear rating

1 of 5 stars 2 of 5 stars 3 of 5 stars 4 of 5 stars 5 of 5 stars

Jean Borg said: " Dan l-aħħar rumanz ta’ Karl Schembri jfakkarni fl-inverżjoni li ħafna poeti Għarab iħobbu jużaw u li permezz tagħha jeqilbu kollox ta’ taħt fuq. Ngħidu aħna, il-pupa tagħfas id it-tifla, u l-mewt ippreżentata bħala l-unika ħaġa ħajja. Biha jinnormali Dan l-aħħar rumanz ta’ Karl Schembri jfakkarni fl-inverżjoni li ħafna poeti Għarab iħobbu jużaw u li permezz tagħha jeqilbu kollox ta’ taħt fuq. Ngħidu aħna, il-pupa tagħfas id it-tifla, u l-mewt ippreżentata bħala l-unika ħaġa ħajja. Biha jinnormalizzaw it-tħarbit tal-ordni naturali. F’Eħlisna mid-Deni, il-vitma jinqaleb f’ħattief u l-ħattief jikkundanna lill-maħtuf tiegħu għall-ħajja. B’dawn l-inverżjonijiet, isinn il-mistoqsijiet, ta’ x’inhi l-ordni naturali, u x’inhi kostruzzjoni soċjali?

Dawn il-mistoqsijiet jibdew sa mit-titlu tar-rumanz innifsu: Eħlisna mid-Deni, intertestwalità ovvja għat-talba tal-“Missierna,” x’aktarx l-ewwel talba li l-Insara jitgħallmu bl-amment u jirrepetu minn jum għal ieħor, minn quddiesa għal oħra. Fiha l-missier iċċelebrat bħala essri li jinsab fis-smewwiet, sultan fuq kulħadd. U għalhekk, la jinsab tant ’il fuq, għaliex aħna s-sudditi li ninsabu hawn isfel, tant inqas ipprivileġġati minnu, għandna niddedikaw ħajjitna nitolbu għalih? Aktar minn hekk, kemm veru jeħlisna mid-deni?

Fil-qafas tar-rumanz, l-għażla tat-titlu hija aktar minn kollox ironika. Ir-rumanz, huwa nixxiegħa ta’ episodji ta’ tiġrib, ta’ deni, li għalihom ma hemm ebda solljev, ebda ħelsien. Aktar minn hekk, fl-għeruq ta’ kull tip ta’ deni hemm missier – kultant bijoloġiku, kultant simboliku. Il-figura tal-missier iddellel in-narrattiva tar-rumanz il-ħin kollu. Hemm missier li jġiegħel lil ibnu jħobbu u jobogħdu bl-istess qawwa. Hemm mewta ta’ missier li għall-bidu tinħass bħala solljev, imma wara twassal għal dipressjoni akuta. Hemm missier li anki meta jkun assenti jkompli jikkontrolla lil ibnu. Imbagħad hemm ukoll missier, li fit-talba li t-titlu meħud minnha, il-fidili jistqarru li jinsab fis-smewwiet, imma fl-aħħar mill-aħħar, huwa indifferenti għal dan id-deni kollu, fi kliem in-narratur, “jiġi għala bieb żobbu.”

Daqstant ieħor, il-protagonist jiġi għala bieb żobbu – mhux sforz indifferenza imma sforz rabja, li fil-ġewwieni tagħha hemm umiljazzjoni. Għall-protagonist, il-ħattief, il-ġustizzja, suppost pilastru tal-ordni naturali, twassal biss inġustizzja wara oħra, u għalhekk jieħu l-liġi f’idejh. La s-suppost ġustizzja tħallilu daqstant diżappunti, minflok jiddeċiedi għal tpattija. Kif jistqarr, “niġi nitnejjek mill-ġurnaliżmu, inutli nirrapporta x’jgħidu daċ-ċorma korrotti fil-Pulizija, fil-Kurja u fil-Vatikan, meta lanqas il-verità mhi se twassal għall-ġustizzja. Issa jeħtieġ nimxu għall-azzjoni u għall-eżekuzzjoni, nimxu mill-kliem għall-fatti, u dal-fatti jeħtieġ inwettquhom.” Imxebba’ jara lilu nnifsu jdur u jagħqad f’labirint, jiddeċiedi li biex jimxi ’l quddiem ikollu jimxi lura, għat-Testment l-Antik, li fih il-ġustizzja mwassla bħala għajn għal għajn, sinna għal sinna. F’qiegħ qalbu, jaf li hu biss jista’ jeħles lilu nnifsu minn kull deni. Il-missier li qiegħed fis-smewwiet kieku ried jeħilsu, ilu li ħelsu.

Fil-proċess għall-ħelsien aħħari tiegħu, li jibda sa mill-ewwel paġna tar-rumanz, bil-maħtuf f’idejh, diffiċli tgħid hux juża d-djalogu jew il-monologu. Fuq naħa hemm hu bl-isem ta’ Mario, iben Victor, raġel abbużat sesswalment fi tfulitu b’konsegwenzi traġiċi. Fuq in-naħa l-oħra, hemm il-Monsinjur Peralta – “li ħexa ġenerazzjoni wara oħra, u oħrajn li għadhom iridu jiġu, li qatt mhu se jkunu semgħu bih imma xorta waħda se jirtu l-isperma tal-abbuż li żera’ fi qrabathom snin ilu.” Bħalissa jinsab marbut ma’ siġġu, b’ħalqu mgħammed u ma jistax iwieġeb. Jista’ biss juri d-diżapprovazzjoni tiegħu billi jiċċaqlaq u jiħmar. Dal-karattru li bħala ċelebrant tal-quddies, qasam il-Missierna mal-fidili tiegħu jum wara ieħor, did-darba jidher marbut sew u ma jistax jinħeles. Did-darba mhux protett mit-tarki tal-patrijarkat, il-knisja kattolika, il-qrati, il-pulizija u l-alla li jirrappreżenta. Did-darba, jidher ċar li l-aħħar kelma mhux se tkun tiegħu. Did-darba mhux se jkun f’pożizzjoni jagħti l-penitenza. Did-darba jinsab rasu baxxuta quddiem raġel irrabjat b’lanza f’idu. Imma minkejja l-lanza f’idejh, l-antagonist tiegħu ma jridx iniffdu għalissa. Minflok, irid jgħaddih minn ġuri f’qorti mingħajr togi. Għal darba, lil dar-raġel li sa issa dejjem tqies ’il fuq mill-liġi u saħansitra l-verità, jista’ jelenkalu akkuża wara oħra. Għal darba, jista’ jtarraflu minn xiex għaddieh. Għal darba, jista’ jaqla’ kollox minn fuq l-istonku. Bħala qarrejja, aħna ninsabu fil-gallarija nisimgħu kollox – fid-dettall.

Il-protagonist, daqskemm jogħxa li fl-aħħar jista’ jirremetti kollox fuq l-antagonist tiegħu, jinża’ għeri quddiemna nassistu mill-gallarija. Il-lista tal-akkużi għandha l-prezz tagħha: il-kxif ta’ dak kollu li kellu jaħbi biex jidher “normali.” Il-kxif ta’ kull imbarazzament li kellu jgħaddi minnu, minn tifel sa raġel. Il-kxif ta’ kull skumdità. Il-kxif ta’ kull umiljazzjoni. Minn ġol-klassi bħala tifel, sa raġel fil-qorti jara lil missieru jiġi akkużat bil-qtil ta’ ommu l-għażiża daqslikieku għamel li għamel għax kien f’sensih, b’Avukat Ġenerali li aktar milli moħħu fil-ġustizzja, moħħu biex juri l-poter tiegħu.

Ir-rabja titwaħħad mal-vulnerabbiltà. Ir-rabja li darba l-protagonist kien iħoss biex jipproteġi ruħu mill-bqija, titwaħħad ma’ onestà fil-forma ta’ qrara pubblika. F’rumanz mimli rġiel, b’omm li tiskontra magħhom kollha, “tgħannaqna bi mħabba li tkebbes in-nar,” il-kuraġġ joħroġ mhux mid-daqqiet ta’ ponn jew ħtif, imma minn din il-vulnerabbiltà. Ir-rumanz jibqa’ jrendi sal-aħħar. Waqt li l-pjan jimxi ħarir, bħal qisu f’antiteżi għal kull ostaklu kontinwu ta’ matul ħajjet il-protagonist, il-konklużjoni tissorprendi u hija denja ta’ rumanz minn kittieb meqjus skont Clare Azzopardi, l-aktar wieħed kuraġġuż ta’ din il-ġenerazzjoni ta’ kittieba. ...more "

Feb 17, 2026 11:38PM · see review