Status Updates From Lord Byron's Cain, a Mystery

KAIN
Ach! Nie miał ich ten, co tutaj spoczywa!
Wyschło przeze mnie czyste źródłó szczepu,
Który miał puścić szlachetne odrośle;
Dzika krew moja wrzałaby łagodniej,
Zjednoczywszy się z Abla pokoleniem!
O Ablu! Ablu!
ADA
Pokój z nim!
KAIN
A ze mną? –

Odchodzą

Czemużbym nie mógł? Niech on wstanie zdrowy,
A ja polegnę! Takową zamianą
Odzyska życie ulubieniec boski,
Ja stracę to coś, co mi jest ciężarem.
ANIOŁ
Śmierć się nie cofa. Przeszłość nie powraca.
Idź pędzić żywot i bogdaj z twych czynów
Żaden nie zrównał temu ostatniemu.
Anioł znika.

ANIOŁ
Tyś z niemowlęctwa dziki był i twardy
Jak ten grunt, który dziś uprawiać musisz,
Ten, co tu leży, łagodny był jako
Jego baranki.
KAIN
Za wcześniem się zrodził
Po grzechu. Jeszcze umysł matki mojej
Nie zrzucił z siebie złego wpływu węża
I ojciec jeszcze szemrał za Edenem.
Jestem - czym jestem; nie pragnąłem życia,
Nie stworzyłem się; rad bym chętnie kosztem
Życia mojego wykupić go z prochu.

Zbliż się.
KAIN
Czego chcesz?
ANIOŁ
Napiętnować czoło
Twe znakiem, który potępi na zawsze
Czyn równy twemu.
KAIN
O pozwól mi umrzeć!
ANIOŁ
To być nie może.
Anioł kładzie znak na skroni Kaina.
KAIN
Jak mi pali czoło!
Lecz gwałtowniejszy w piersi mojej pożar.
Cóż więcej? Powiedz - niech wiem, co mam cierpieć.

KAIN sam
I któż ją sprowadził?
Ja, com się tyle brzydził jej nazwiskiem,
Że już myśl o nim zatruła mi życie,
Nim ją poznałem. Jam ją sam przywołał
I oddał brata zdradziecko w jej ciche,
Zimne objęcia, jak gdyby nie mogła
Bez mej pomocy rozciągnąć swojego
Twardego prawa. Czarny sen mię obwiał -
Budzę się wreszcie - lecz on się nie zbudzi!

Śmierć jest jako sen, a sen mknie powieki.
I usta jego otwarte — zdaje się
Jakby oddychał! Jednak tchu nie czuję —
A serce jego! Zobaczmy, czy bije? —
Bije podobno — nie! nie! To sen — albo
Spadłem na inny, gorszy świat. Wkoło mnie
Topnieje ziemia — cóż to jest za wilgoć? —

ABEL niknącym głosem
Kto tutaj wzywa imię Boga?
KAIN
Twój zbójca.
ABEL
Niech mu Bóg przebaczy! Kain,
Pociesz mą Sellę. — Już ona jednego
Tylko ma brata.

Uderzyłem cię, lecz czyż uderzenie
Może śmierć zadać? Powstań, bracie, powstań!
Oddychasz przecie! Tchnij na mnie! O Boże!
Boże!

Przebudź się, bracie! Dlaczego tak leżysz
Na ziemi? Jeszcze nie pora spoczynku.
Czemu tak blady? Co ci to jest? Byłeś
Tak pełen życia dzisiejszego ranka!
Abel! Proszę cię, nie żartuj! za silniem
Wprawdzie uderzył, ale nie śmiertelnie.
Ach! i po cóżeś stawał mi na drodze!
Nie, to żart tylko, chcesz, bym się użalił

ABEL
O Boże, przyjmij twego sługę!
I nie potępiaj mojego mordercy,
Bo on sam nie wie, co uczynił. Kain!
Bracie! podaj mi — podaj mi twą rękę! —
I powiedz Selli...
KAIN po chwilowym odurzeniu
Moją rękę? — Ona
Cała czerwona — od czego?
Długa chwila milczenia. Oglądając się powoli.
Sam jestem.

KAIN
Jeśli ci miły twój żywot, to odejdź
I nie powracaj, aż darń wrócę ziemi;
Inaczej...
ABEL stawiając mu opór
Pan Bóg milszy mi nad życie.
KAIN uderza go w skronie głownią, którą wyrwał z ołtarza
Zanieśże życie do swojego Boga,
Co życia lubi.
ABEL upada
Bracie mój, coś zrobił?

ABEL
Wstrzymaj się, bracie! Nie tykaj przemocą
Tego ołtarza! Chceszli na nim święcić
Inną ofiarę, niechaj będzie twoim.
KAIN
Inną ofiarę! Uciekaj! Tą inną
Mógłby być...
ABEL
Co masz na myśli?
KAIN
Uciekaj !
Precz! — mówię. Bóg twój lubi krew. Uciekaj,
Zanim jej więcej popłynie.

W cierpieniu niewinnych
Ofiar, które rznie twój nóż bogobojny?
Precz! Ten morderczy pomnik nie powinien
Stać wobec słońca na zakał stworzeniu.

ABEL stawiając mu opór
O nie czyń tego! — nie dołączaj złego
Czynu do złych słów! Szanuj, bracie, ołtarz
Ten uświęcony pokłonem Jehowy
I mile przezeń przyjętą ofiarą.

KAIN
Mile przyjętą! Cóż to jest za miłość:
Upodobanie w kurzącym się mięsie,
W krwawym popiele bez. względu na skargi
Beczących matek, które dotąd płaczą
Za swymi dziećmi?

ABEL powstając
Kainie! Co zamierzasz?
KAIN
Zburzyć
Tego nędznego podchlebcę obłoków,
Tego dymnego tłumacza twych żebrań —
Ten ołtarz ze krwią jagniąt i koźlątek,
Co piły mleko, aby we krwi umrzeć.

KAIN
Jak to?
ABEL
Owoce twe spadły.
KAIN
Ziemia je dała, niech ziemia odbierze,
Ziarno ich wyda w lecie nowy owoc.
Twa całopalna ofiara, jak widzę,
Lepiej się szczęści. Patrz, jak niebo wciąga
Płomień, gdy krwią jest ciężarny.
ABEL
O, nie praw
O powodzeniu tej mojej ofiary,
Ale wznieś nową sobie, póki pora.
KAIN
Nie wzniosę odtąd ołtarzy ni zniosę
Onych.

Ogień na Abla ołtarzu wybłyska jasnym płomieniem i prosto bije ku niebu; gdy tymczasem tuman
wiatru obala ołtarz Kaina i rozprasza owoce jego po ziemi.
ABEL klęcząc
O bracie, módl się, bo się Pan Bóg gniewa
Na ciebie.

KAIN
Duchu! Czymkolwiek byłeś albo jesteś,
Może wszechmocny — który nam objawiasz
Dobroć swą przez to, że się czyn twój nigdy
Złym nie nazywa: Jehowah na ziemi!
Boże w niebiesiech! lub jak bądź się zowiesz,
Bo dzieła twoje i własności zdają
Się różnorodne: jeżeli potrzeba
Modlitw, ażeby ci się przypodobać,
Oto są! Jeśli skarbią cię ołtarze,
Łechcą ofiary, oto je masz, z ręki
Dwóch ziemskich istot.

KAIN
Ja nie posiadam trzód: uprawiam pole
I to jedynie dać mogę, co ono
Daje mi za me starania: owoce.
zgromadza owoce
Patrz! jak dojrzałe i jak różnobarwne.

Puszczaj mię, Ablu, i spełnij sam swoje
Pobożne dzieło.
ABEL
Nie! Musimy razem.
Nie odpychaj mię.
KAIN
Ha! Gdy tak być musi,
Cóż mam uczynić?
ABEL
Wybierz sobie ołtarz.
KAIN
Wybierz ty dla mnie: one niczym innym
Nie są w mych oczach jak darnią i głazem.

KAIN
Nie! Spokojniości nic mi już nie wróci.
Co mówię? Ja jej nigdy nie zaznałem,
Chociaż widziałem spokojne żywioły.

ABEL
Nie, bracie, czyżbym zasłużył na miano
Syna naszego Ojca Najwyższego,
Gdybym cię nie czcił jak starszego brata
I nie wzywał cię do wspólnej czci Boga,
Do poprzedzania mię w służbie kapłańskiej?
Bo to się tobie należy.
KAIN
Do czegom
Nigdy nie wzdychał.
ABEL
Na moje zmartwienie!
Uczyń to teraz. Duch twój dręczy jakieś
Złe omamienie, to go uspokoi.

KAIN
Proszą cię, ofiaruj
Ty sam — Jehowah cię lubi.
ABEL
On lubi
Nas obu, sądzę.
KAIN
Ale ciebie bardziej.
Nie smuci mię to, tobie jest stosowniej
Cześć mu oddawać, toż mu ją oddawaj,
Ale sam jeden — przynajmniej beze mnie.

ABEL
Z oczu twych wytryska
Nienaturalny blask, nienaturalny
Rumieniec płonie na twoim obliczu
I słowa twoje brzmią nienaturalnie.
Co się to znaczy?

KAIN
Znaczy, że cię proszę,
Odejdź.

KAIN
Widziałem zmarłych, nieskończonych, wiecznych,
Potężny ogrom tajemnic przestrzeni,
Tysiące światów bywszych i będących,
Wojska olbrzymich rojące się istot,
Ziemie, księżyce, słońca, wpośród których
Stałem na chmurach; tak że teraz ludziom
Nie zdam się na nic ani oni dla mnie.
Zostaw mię, Ablu.

ABEL
Którego zowiesz! Słowa twe, mój bracie,
Brzmią dziwnie dzisiaj. Pozostaw nas, siostro,
Samych, będziemy święcili ofiarę!
ADA
Bądź zdrów, Kainie, lecz pierwej pocałuj
Twojego syna. Bogdajby duch jego
Czysty i Abla mowy bogobojne
Powróciły ci swobodę i świętość!
Ada z dzieckiem odchodzi.
ABEL
Gdzie byłeś?
KAIN
Nie wiem.

ABEL
I tyś a nim poszedł?
Duch ten jest może wrogiem Najwyższego?
KAIN
A przyjacielem ludzi - jeśli tylko.
Najwyższym ten jest, którego tak zowiesz.

ABEL
Siostra powiedziała,
Że wędrowałeś w towarzystwie ducha
Jakiegoś i że ta wędrówka była
Dalszą od naszych zwyczajnych przechadzek.
Czy twój towarzysz był z rzędu; tych duchów,
Których widujem i z którymi mówim
My i nasz ojciec?

KAIN
Nie.

Kiedyś wesoły, bo wtedyśmy wszyscy
Sobie podobni, nieprawdaż Kainie?
Rysy rodziców, dziecka — odbijają
Się jedne w drugich, jak się odbijają
W przejrzystej wodzie, kiedy jest spokojna,

KAIN
Nie troszcz się! Na wszystkie
Gwiazdy i wszystką moc, co nimi rządzi,
Nie zbliżyłbym się do dziecka twojego
Z innym uściskiem jak uściskiem ojca.
ADA
Dlaczegóż mówisz tak strasznie?
KAIN
Mówiłem,
Żeby dla niego było lepiej, gdyby
Umarło, niżby miało pędzić życie
Z takim mozołem, jaki przebyć musi,