Status Updates From Death of a Salesman

BIFF
Boże drogi, mamo, ile to już czasu trwa?
LINDA
Ciszej, bo cię usłyszy.
BIFF
Co się z nim dzieje, u diabła?
LINDA
Rano mu przejdzie.
EIFF
Może powinni byśmy coś zrobić?
LINDA
Och, mój drogi, dużo powinni byście zrobić, ale że nic nie da się zrobić, więc idź spać.

WILLY
idzie ku lewej, chcąc przejść naokoło domu
Miałem rację! Miałem!
(mówiąc na wpół do Lindy odchodzi kiwając głową)
Co za człowiek. To był ktoś, z kim warto było rozmawiać. Miałem rację!

WILLY
Co się stało z tym futerałem z brylantem na zegarek? Pamiętasz? Kiedy Ben wrócił z Afryki, dał mi przecież futerał z brylantem na zegarek.
LINDA
Zastawiłeś go, kochanie, dwanaście czy trzynaście lat temu. Żeby było na korespondencyjny kurs radiotechniczny dla Biffa.
WILLY
O rany, ale to był piękny futerał. Przejdę się trochę.

WILLY
patrząc w górę
Można sobie kark skręcić, kiedy chcę z tego ogródka zobaczyć gwiazdę.

WILLY
To jest właśnie to, co chcę im wpoić! Wejść w głąb dżungli. Miałem rację! Miałem rację! Miałem rację!

WILLY
czasem boję się, czy ja ich nie uczę niewłaściwych rzeczy... Ben, czego ja ich mam uczyć?

WILLY
Ben, moi chłopcy... nie moglibyśmy pomówić? Oni, widzisz, skoczyliby za mną w piekło, ale ja...

BEN
Jak będę wracał do Afryki, po drodze wstąpię do was.
WILLY
prosząco
Nie mógłbyś zostać parę dni? Brak mi właśnie kogoś takiego jak ty, Ben, dlatego że ja mam tutaj dobrą pozycję, ale... widzisz... ojciec wyjechał, kiedy byłem zupełnie mały, więc nigdy nie miałem okazji porozmawiać z nim i wciąż mi się wydaje... czuję się tak jakoś... nieustabilizowany.

WILLY
Trzeba ci było widzieć, ile oni poznosili desek w zeszłym tygodniu. Najmniej tuzin dech sześć na dziesięć, za nie wiem ile forsy.
CHARLEY
Słuchaj, jeżeli ten dozorca...
WILLY
Zrobiłem im awanturę jak diabli, rozumiesz. Ale wychowałem dwóch nieustraszonych śmiałków.

BIFF
wybiegając za Biffem
Straciłem na wadze, tato, zauważyłeś?

WILLY
Proszę, opowiedz o ojcu. Chcę, żeby moi chłopcy to usłyszeli. Chcę, żeby wiedzieli, z jakiego pnia pochodzą. Pamiętam tylko mężczyznę z dużą brodą, siedzimy przy ognisku, ja u mamy na kolanach, i była jakaś przejmująca muzyka.
BEN
Jego flet. Grał na flecie.
WILLY
Aha, flet. Masz rację!
Słychać nowy rodzaj muzyki: wysoki, skoczny ton.

WILLY
do chłopców
Teraz rozumiecie, o czym wam zawsze opowiadałem? Najwspanialsze rzeczy mogą się przydarzyć!

LINDA
Do Afryki!
BEN
Złote Wybrzeże!
BEN
Głównie kopalnie diamentów.
LINDA
Kopalnie diamentów!
BEN
Tak, mój drogi. Mam jednak tylko parę minut czasu...

WILLY
Widzę cię, jak odchodzisz drogą ginącą w dali.
BEN
śmiejąc się
Miałem zamiar odnaleźć ojca na Alasce.
WILLY
Gdzie on jest?
BEN
W owym czasie, Williamie, miałem bardzo słabe pojęcie o geografii. Po paru dniach spostrzegłem, że idę prościutko na południe, i tak zamiast na Alaskę – zawędrowałem do Afryki.

WILLY
Jeżeli nie umiesz grać, nie dam ci się ogrywać.
CHARLEY
wstając
Na litość boską, to był mój as.
WILLY
Mam już tego dość! Mam tego dość!
BEN
Kiedy matka umarła?
WILLY
Już dawno. Nigdy nie umiałeś grać w karty.

CHARLEY
Kto umarł?
Miałeś jakie wiadomości od ojca, co?
BEN
WILLY
zdenerwowany
Co to ma znaczyć: „Kto umarł”?
CHARLEY
bierze lewę
O czym ty gadasz?
spoglądając na zegarek
Williamie, już jest wpół do dziewiątej.
BEN
WILLY
jakby chcąc opanować chaos myślowy chwyta gniewnie Charleya za rękę

WILLY
Czuję się coraz bardziej zmęczony, Ben.
Muzyka – motyw Bena – zaczyna grać. Ben rozgląda się dokoła.
CHARLEY
Doskonale, grajmy dalej; będzie ci się lepiej spało. Nazwałeś mnie Benem?
Ben spogląda na swój zegarek.
WILLY
Zabawne, przez chwilę myślałem, że jesteś moim bratem Benem.
BEN
Mam tylko parę minut czasu.

Przez ciebie zaśmieję się na śmierć, Willy.
Willy chwyta ją nagle i całuje gwałtownie.
Na śmierć. I dziękuję za pończochy. Strasznie lubię mieć dużo pończoch. No to dobranoc.

WILLY
Zaczepiłaś mnie, co?
KOBIETA
Jasne. Bo jesteś bardzo miły. I straszny kawalarz.
WILLY
No to się zobaczymy, kiedy znów przyjadę do Bostonu.
KOBIETA
Wpuszczę cię od razu do nabywców.
WILLY
dając jej klapsa w tyłek
Tyłek do góry.
KOBIETA
też klepie go delikatnie i śmieje się

Już druga...
WILLY
Nie, chodź! Ciągnie ją.

Tyle bym chciał zrobić dla...
KOBIETA
Mnie? To nie ty mnie, Willy, to ja ciebie zaczepiłam.
WILLY
zadowolony
Zaczepiłaś mnie?
KOBIETA
wygląda zupełnie przyzwoicie, jest w jego wieku
Pewnie, że tak. Siedziałam przy biurku i dzień po dniu przyglądałam się tym wszystkim sprzedawcom. Ale ty masz tyle poczucia humoru i tak się świetnie razem bawimy, prawda?
WILLY
Aha, aha.
(bierze ją w ramiona)
Czy musisz już iść?

WILLY
z wielkim uczuciem
Jesteś najlepszą z żon, Lindo; jesteś przyjacielem, wiesz o tym? W drodze... kiedy jestem w drodze, mam czasem ochotę chwycić cię i zacałować na śmierć.
Bo taki się czuję samotny – szczególnie kiedy interesy mi nie idą i kiedy nie mam z kim pogadać.

WILLY
Muszę coś z tym zrobić. Wiem, że muszę coś z tym zrobić. Może nie dość elegancko się ubieram.
UNDA
Willy, kochany, jesteś najpiękniejszym mężczyzną na świecie...
WILLY
Ach nie, Lindo.

WILLY
Jestem gruby. Wyglądam... bardzo śmiesznie, Lindo. Nie mówiłem ci, ale przed Gwiazdką tak się zdarzyło, że poszedłem do F. H. Stewartsa. Był tam jeden znajomy sprzedawca, kiedy miałem właśnie wejść do nabywcy, usłyszałem, jak powiedział coś o – morsach. I ja... ja dałem mu w pysk. Nie potrafię schować takich uwag do kieszeni. Nie potrafię, i tyle. Ale oni śmieją się ze mnie. Wiem o tym.

LINDA
Nie mówisz za dużo, po prostu jesteś wesoły.
WILLY
z uśmiechem
No, uważam, co, u diabła, życie jest krótkie, parę kawałów.
(do siebie)
Za dużo kawałów.
Uśmiech znika.

WILLY
Za to muszę pracować dziesięć do dwunastu godzin dziennie. Inni... sam nie wiem... łatwiej im to przychodzi. Nie wiem dlaczego – nie mogę się powstrzymać – za dużo gadam. Człowiek powinien wy łuszczyć się w paru słowach. To ma Charley. Mało mówi, i szanują go.
LINDA
Nie mówisz za dużo, po prostu jesteś wesoły.

WILLY
Nie wiem z jakiego powodu, ale lekceważą mnie. Nie zauważają wcale.

LINDA
No więc, w przyszłym tygodniu lepiej ci się powiedzie.
WILLY
Och, w przyszłym tygodniu wykończę ich. Pojadę do Hartford. Bardzo mnie lubią w Hartford. Wiesz, Lindo, rzecz w tym, że ludzie jakoś nie bardzo za mną przepadają.
Przechodzą na proscenium.
LINDA
Nie bądź niemądry.
WILLY
Spostrzegam to, kiedy wchodzę. Jakby się śmieli ze mnie.

BIFF
Zrobiłeś ich na szaro, tato?
WILLY
Wykończyłem ich w Providence. W Bostonie same trupy!
BIFF
leży na plecach i pedałuje
Zauważyłeś, że chudnę, tato?
Wchodzi Linda sprzed laty. Wstążka we włosach. Niesie kosz z bielizną.
LINDA
energicznie i młodzieńczo
Jak się masz, kochanie!

Weźcie mnie na przykład. Nigdy nie muszę czekać w kolejce do nabywcy. „Willy Loman przyjechał”. Tylko tyle im trzeba powiedzieć i już wchodzę.