Status Updates From L'identità

شب با ژان مارک به رستوران رفت. زوجی در کنار میز پهلویی آنان در سکوت بی‌پایان فرو رفته بودند. ساکت نشستن در برابر دید دیگران کاری آسان نیست. این دو نفر نگاه خود را باید به کجا معطوف دارند؟ این مسخره خواهد بود که چشم به چشم یکدیگر بدوزند بی‌آنکه سخنی با یکدیگر بگویند. آیا باید به سقف خیره شوند؟ در این صورت، مثل این است که سکوت خویش را به نمایش می‌گذارند. میزهای همسایه را نظاره کنند؟

آنان در خفا، و با نیرنگ، دست از کمک به یکدیگر بر نمی‌دارند در حالی که حقیقت مورد قبول اردوگاه‌های خویش را به تمسخر می‌گیرند. آنان دوستی‌شان را برتر از حقیقت و مصلحت، برتر از اوامر مافوق، برتر از شاه و ملکه، و برتر از همه‌کس و همه‌چیز می‌دانند

دوستی برای من نشانه آن بود که چیزی نیرومندتر از ایدئولوژی، نیرومندتر از کیش و آیین، و نیرومندتر از ملت، وجود دارد. در رمان دوما، چهار دوست اغلب در اردوگاه‌های مخالف هم هستند و بدین‌سان مجبورند با یکدیگر زدوخورد کنند.