Tintarella > Recent Status Updates

افسانه‌ی سیل آتراهاسیس (نوح سومر) می‌گوید که چگونه خدایان برای نخستین بار مردم را خلق کردند تا از آن‌ها بیگاری کشیده شود. خدایان بین‌النهرین به‌شدت اهل عمل بودند و در ابتدا خودشان کار می‌کردند. سرانجام از حفر کانال‌های آبیاری خسته شدند و خدایان کوچکی را برای انجام این کارها آفریدند، اما آن‌ها نیز عصیان کردند و -برخلاف نادیده‌گرفته شدنِ صدای اعتراض شیطان در بهشت- خدایان خواسته‌هاشان را پذیرفتند و انسان‌ها را خلق کردند

سنت‌های هنری ساحلِ شمال‌غربی <آمریکا> همگی به نمایش‌گری و فریب مرتبط می‌شد... کلمه‌ی بومی‌ای که در اکثر زبان‌های ساحل شمال‌غربی برای «مناسک» به کار می‌رود در واقع معنای «کلاهبرداری» یا «توهم» می‌دهد. معنویت کالیفرنیایی به‌واقع آنتی‌تزی کمابیش تمام‌عیار ارائه می‌دهد. آن‌چه نزد آن‌ها اهمیت داشت پرورش خود درونی از طریق انضباط، آموزش جدی و سخت‌کوشی بود. هنر کالیفرنیایی به کلی از استفاده از صورتک اجتناب می‌کرد.

انسان‌ها تاریخ‌شان را در وضعیت بی‌گناهی آغازین شروع نکرده‌اند، از قراین برمی‌آید که واقعاً تاریخ‌شان را با بیزاری آگاهانه از فرمان بردن آغاز کرده‌اند. اگر این‌طور باشد دست‌کم می‌توانیم پرسش ابتدائی‌مان را چکش‌کاری کنیم: معمای واقعی این نیست که از چه زمانی سروکله‌ی رئیس‌روسا یا شاه‌ها و ملکه‌ها پیدا شد، اصلا از چه زمانی به بعد دیگر نمی‌شد سرتاپای‌شان را به مسخره بگیریم؟

همه‌ی آن چیز شورانگیز و زندگی‌بخشی که ژرمن‌ها به جهان روم بخشیدند، بربریت بود. به‌راستی تنها بربرها می‌توانند به جهان درگیر در یک تمدن روبه‌مرگ جان و جوانی بخشند. آن‌ها شکل کهن تک‌همسری را دگرگون و به زن جایگاهی برتر از قبل دادند... آن‌ها توانستند شکل ملایم‌تری از رعیت‌داری را که در زادگاه‌شان داشتند فراگیر کنند که برده‌داری در روم را برانداخت و به ستم‌کشان ابزار رهایی گام‌به‌گام خود را به عنوان یک طبقه داد.

کشتزارهایی بودند که به علت نپرداختن قسط یا بهره در سر موعد به تصرف نجیب‌زادگان رباخوار آمده بودند؛ دهقان باید شکرگزار می‌بود که با یک‌ششم محصول کارش زندگی کند و بدتر این‌که اگر نمی‌توانست پول را بپردازد، مجبور بود فرزندان خود را به عنوان برده بفروشد؛ این نخستین دستاورد حق پدری و تک‌همسری بود. و اگر خون‌آشام هنوز سیر نشده بود می‌توانست وام‌گیرنده را به بردگی بفروشد. این بود سحرگاه دل‌انگیز تمدن در میان مردم آتن.

در میان رومی‌ها در آغاز به جفت زن و شوهر و فرزندان آن‌ها فامیلیا نمی‌گفتند؛ فامولوس به معنای برده‌ی خانه‌گی و فامیلیا به معنای همه‌ی بردگانی‌ست که از آن یک نفر هستند. حتی در زمان گایوس، فامیلیا (یعنی ارثیه) برپایه‌ی وصیت واگذار می‌شد. این اصطلاح را رومی‌ها برای نشان‌دادن یک سازمان اجتماعی نوین ساختند که رییس آن، زن و فرزندان و شماری برده -زیر قانون پدرسالارانه‌ی رومی- داشت که مرگ و زندگی همه‌شان دست او بود

اگر اثرِ در حال بالیدن را به خرمن آتش یک هیمه‌ی مرده‌سوزی تشبیه کنیم، تفسیرگرِ آن را می‌توان به یک شیمی‌دان همانند کرد و منتقد آن را به یک کیمیاگر. اولی می‌ماند و چوب و خاکستری که تنها ابژه‌های تحلیلش هستند، حال آن‌که دومی تنها دل‌مشغول راز خودِ آتش است: راز زنده‌بودن. این‌چنین، منتقد درباره‌ی حقیقتی تحقیق می‌کند که آتش زنده‌اش هم‌چنان به سوختن بر فراز هیزم‌های سنگین گذشته و خاکستر سبک زندگی سپری‌شده ادامه می‌دهد

نظام اجتماعی رامی‌توان چون سازوکارپیچیده‌ای مجسم کرد که درآن دال‌های بی‌ثبات فرایند دلالت درمقابل دال‌های ثابت قرارگرفته‌اند،اما درواقع میانشان مبادله‌ای جهت تضمین عملکرد نظام درجریان است.به ترتیبی که بزرگسالان تبدیل به روح می‌شوند تا ارواح بتوانند بمیرند ومردگان کودک می‌شوند تا کودکان بتوانند به مردان وزنان تبدیل شوند.هدف آیین خاکسپاری انتقال کارکرد دِلالی‌ست که باید دربرابر زاد ومرگ تاب آورد و پس ازآن‌ها باقی بماند

از منظر کودکی انسانی، تجربهْ تفاوت ساده‌ی امر انسانی و امر زبانی است؛ فرد به عنوان موجودی که کودک بوده و هنوز هست... اما اگر تجربه‌ای (کودکی) در کار نبود، زبان بی‌شک بازی‌ای در معنای ویتگنشتاینی کلمه می‌شد که حقیقتش به کاربرد درست برمبنای قواعد منطق بسته بود. چون تجربه‌ای هست که محرومیت از آن شاکله‌ی سوژه‌ی زبان است، زبان چون جایگاهی پدیدار می‌شود که تجربه در آن باید تبدیل به حقیقت شود. امر بیان‌ناپذیر همان کودکی‌ست.

کوگیتو مانند synderesis عرفان (والاترین قلمروی روح در عرفانِ نوافلاطونی سده‌های میانه) آن چیزی‌ست که در پایان یک «شب تیره و تار»، آن‌گاه که روح از همه‌ی محتوا و ویژگی‌هایش عاری گشته، از آن برجای می‌ماند. کُنهِ این تجربه‌ی استعلاییِ «من» را عارف مسلمان، حلّاج، به نحو چشم‌گیری توصیف کرده است: «من من‌ام و صفات دیگر نیست؛ من من‌ام و کیفیات دیگر نیست... من فاعل محض زبانم.»

از خودبیگانگی، همان ساختار معامله با شیطان و به عبارتی همان ساختار جامعه‌ی تجاری است.

گسترش سریع جنبش مد: آنچه سستی، بی‌علاقگی و انفعال همگانی به شمار می‌آمد، در واقع نیروی فعال بالقوه‌ای بود که در حالت تسلیم، خستگی و کناره‌جویی قرار داشت و فوراً در دسترس بود. معجزه‌ای در کار نبود. این کناره‌جویی که از ماه مه به بعد دیده می‌شود وارونگی غیرقابل توجیه این فرایند نیست، بلکه تبدیل شکلی از شورش آشکار به شیوه‌ای از مخالفت پنهان است (اشکال گوناگون امتناع که موقتاً از عمل برای ایجاد تغییرات رادیکال دور شده)

از دست رفتن رابطه‌ی انسانی (خودانگیخته، متقابل، نمادین) امر بنیادی جوامع ماست. بر این اساس است که شاهد تزریق مجدد و نظام‌مند رابطه‌ی انسانی -به شکل نشانه‌ها- در مدار اجتماعی و مصرف این رابطه و صمیمیت انسانی به دلالت درآمده هستیم. مهمان‌دار، مددکار اجتماعی، دفترچه‌ی جذاب تبلیغاتی، همه‌ی این مبلغان کارگزار دارای رسالت احسان و تلطیف روابط اجتماعی از طریق لبخند نهادی هستند.

پیوند زیبایی و سرکوب در آیین خوش‌هیکلی یکی از بزرگ‌ترین تناقضات تمدن ماست. راز خوش‌هیکل بودن و جاذبه‌ی لاغری به این دلیل تا این حد عمیق عمل می‌کنند که اشکالی از خشونت هستند و این‌جا دقیقاً این بدن است که قربانی می‌شود؛ بدنی که هم در نقطه‌ی کمال خود تثبیت می‌شود و هم به گونه‌ای خشونت‌آمیز با قربانی شدن زنده می‌شود. کلیه‌ی تناقضات این جامعه در بدن خلاصه می‌شوند.

«پرسیل سفیدتر می‌شوید»، یک جمله نیست بلکه گفتمان پرسیل است. این جملات تبلیغاتی بیان‌کننده‌ی چیزی نیستند و معنا و مفهومی را نمی‌رسانند و نتیجتاً نه درست‌اند و نه غلط؛ آن‌ها دقیقاً معنا و استدلال را از بین می‌برند (در این‌جا یک جمله‌ی خبری بی‌پیرایه که یک جمله‌ی امری تکراری‌ست). این‌همان‌گویی کلامی، مانند گفتار جادویی در پی القای تکرار همان‌گویانه از طریق رویداد است. مصرف‌کننده با خریدن، رویدادی اسطوره‌ای را رقم می‌زند

منطق مصرف جایگاه متعالی سنتی بازنمایی هنری را از بین می‌برد. به شکل دقیق‌تر، شیء به لحاظ جوهر یا دلالت، دیگر بر تصویر برتری ندارد. دیگر یکی حقیقت دیگری نیست: آن‌ها در یک گستره و فضای منطقی با یک‌دیگر هم‌زیستی دارند و نقش نشانه را (در رابطه‌ی تمایز‌آمیز، برگشت‌پذیر و ترکیبی خود) بازی می‌کنند.

جامعه مصرفی ماهیتی متحرک دارد: اقشار وسیع مردم راه ترقی اجتماعی را می‌پیمایند، به جایگاهی بالاتر دست می‌یابند و همزمان نیاز فرهنگی پیدا می‌کنند که این نیاز چیزی جز ضرورت نشان دادن این منزلت بالاتر از طریق نشانه نیست. در کلیه‌ی سطوح جامعه، نسل‌های نوکیسه خواستار مجموعه‌ی خاص خود هستند؛ پس وارد کردن اتهاماتی چون ابتذال مخاطبان یا تاکتیک بی‌شرمانه‌ی صاحبان صنایع که خواهان فروش اجناس بنجل‌شان هستند، کاری بیهوده است

مصرف‌کنندگان در وضعیت فعلی مثل کارگران اوائل قرن ۱۹ ناآگاه و سازمان‌نیافته هستند. برای همین آنان همه‌جا از سوی مبلغان در مقام «افکار عمومی» (راز‌آمیز، خداگونه، حاکم) مورد ستایش قرار می‌گیرند؛ همان‌گونه که دموکراسی به ستایش مردم می‌پردازد اگر از جای‌شان تکان نخورند، حاکمیت مصرف‌کنندگان هم به رسمیت شناخته می‌شود اگر در پی ایفای نقش اجتماعی نباشند. مردم همان کارگرانند به شرطی که سازمان نیابند و تنها به مصرف قناعت کنند.

انسان تنها از زمانی موضوع علم قرار گرفته است که فروش اتومبیل از ساخت آن دشوارتر شده است.

ما دیگر همگام با ذوق‌زدگان نخواهیم گفت: رشد، فراوانی و در نتیجه برابری به ارمغان می‌آورد. همچنین این دیدگاه افراطی و معکوس را اتخاذ نخواهیم کرد که رشد مولد نابرابری ست. ما با وارونه‌سازی مسئله خواهیم گفت که این خود رشد است که تابع نابرابری ست. این ضرورت حفظ نظم اجتماعی نابرابر و ساختار اجتماعی امتیازات است که رشد را به عنوان عنصر استراتژیک خود تولید و بازتولید می‌کند.

امروزه زندگی‌نامه‌های پرشور قهرمانان تولید جای خود را به قهرمانان مصرف داده است؛ زندگی مثال‌زدنی مردان خودساخته، کاشفان، پیش‌گامان که پس از قدیسین و تاریخ‌سازان بیش از همه مورد توجه بوده‌اند، جای خود را به شرح احوال ستارگان سینما، ورزش، چند شاهزاده داده‌اند که در یک کلام در زمره‌ی اسراف‌کنندگان بزرگ قرار دارند (اگر ضرورت ایجاب کند، آنان معمولاً در حالت بی‌تکلف در زندگی روزمره، در حال خرید و غیره نشان داده می‌شوند)

توده اتفاقاً بسیار متشخص‌مآب و پرافاده است و به شیوه‌ای مؤثر استعداد انتخاب را به اتکای نوعی بازی بی‌مسئولیتی، بی‌ارادگی تام و مَکری نهانی به دیگری واگذار می‌کند. همه‌ی واسطه‌سازان (فیلسوف، سیاستمدار و ...) به همین منظور، برای سر و سامان دادن به موضوع ملالت‌بار خواست و اراده به نیابت توده‌ها، برای آشنا کردن‌شان با این استعلا و به خاطر بخشیدن لذتی بیشتر و تبدیل این استعلا به نمایشی به نفع آن‌ها، عمل می‌کنند.

ما دیگر حتی بیگانه شده نیز نیستیم، چرا که بیگانگی مستلزم انشقاق سوژه در خود، مواجهه با دیگری و رسیدن به تضاد است. حال هیچ دیگری‌ای در کار نبوده و صحنه‌ی دیگری همچون صحنه‌ی سیاست و جامعه ناپدید شده است. هر فردی ناگزیر است تا به رغم خواست خود به انسجام پیوسته‌ی آمارها پیوند یابد و در این جذب مثبت در شفافیت رایانه‌هاست که چیزی بدتر از بیگانگی بروز می‌کند.

امر اجتماعی به خاطر توسعه‌ی ارزش مصرفی که معادل نابودی آن است، می‌میرد. هنگامی که همه‌چیز از جمله امر اجتماعی، به صورت ارزش مصرف درآید شاهد دنیایی ساکن می‌شویم، دنیایی که البته مارکس عکس آن را به خواب می‌دید؛ او رویای بازجذب امر اقتصادی در امر اجتماعی را در سر می‌پروراند، اما آن‌چه امروز شاهدش هستیم بازجذب امر اجتماعی در یک اقتصاد سیاسی به ابتذال کشیده شده است.

امر اجتماعی دیگر هیچ معنایی نمی‌دهد، زیرا به چیزی دیگر بدل شده، در یأس هیچ بودن فرو رفته است. امر اجتماعی امری مدفوعی است. عاری از هرگونه دورنمای آرمانی. زیرا بازمانده‌ها استعلای نیستی‌اند، بازمانده‌ها وجه سازش‌ناپذیر مرگ بوده و براساس آن‌ها تنها می‌توان یک سیاست مرگ بنا کرد. امر اجتماعی تحت لوای خرد تولیدی، فضایی برای یک گوشه‌گیری عظیم و تحت لوای وانمایی به فضای یک پیش‌گیری عظیم بدل شده است.

این اندیشه -که ایدئولوژی رسانه‌های همگانی‌ست- هماره مطرح بوده که رسانه‌ها توده‌ها را احاطه می‌کنند، و راز این مداخله را در نشانه‌گرایی جنون‌آمیز رسانه‌های همگانی جسته‌اند. اما این نکته از یاد رفته که در این منطق عوامانه‌ی ارتباطات، توده‌ها رسانه‌یی توان‌مندتر از رسانه‌ها هستند، این توده‌ها هستند که رسانه‌ها را جذب خود می‌کنند. توده‌ها و رسانه‌ها یک فرایند واحدند. توده همان پیام است.

توده‌ها ابایی از مردن در راه یک عقیده، آرمان یا در پای یک بت ندارند. آن‌چه نمی‌توانند در برابرش تاب بیاورند، استعلاست. بی‌یقینی، انتظار، زهدی که اجحاف والای مذهب را شکل می‌دهد. برای توده‌ها ملکوت خدا هماره پیشاپیش در زمین، در حلول بت‌پرستانه‌ی تصویرها، در نمایشی که دستگاه کلیسا به صحنه می‌آورد تجسم یافته؛ تحریف شگرف اصل مذهب. توده‌ها با عمل کردن به شعائر مذهبی با اسلوبی جادوئی و تماشایی، مذهب را به خود جذب کرده‌اند

راز نهائی روانی این است که فراروی از دیوار زبان فی نفسه توخالی و عاری از هر محتوای ایجابی است: هیچ ژرفای «روحی» در آن موجود نیست (نگاه نورمن فاقد روح است، همچون نگاه هیولاها و مردگان زنده) در واقع این فراروی منطبق بر خود نگاه است: «ورای نمود هیچ شی فی نفسه‌ای وجود ندارد، تنها نگاه وجود دارد»

در نمای «زاویه دید خدا» در ساحلِ بودگا در فیلم پرندگان نوعی واژگونگی زمین‌شناختی، درونِ نمائی مشابه (با روانی- صحنه‌ی قتلِ آربوگاست) به وجود می‌آید: به محض این‌که پرندگان از پشت دوربین وارد قاب می‌شوند، نمای ابژکتیو خنثی به نمای سوبژکتیوی تبدیل می‌شود که نگاه چیز قبیح را به نمایش می‌گذارد، یعنی نگاه پرندگان مرگبار

چرا ما در خصوص نماهای نقطه‌نظر هیچکاکی این احساس را داریم که نگاه شخصْ چیزها را آزاد نمی‌کند، این‌که گام‌های شخصِ او به چیزها منتهی نمی‌شود، بلکه آن چیزها خودشان به او خیره می‌شوند و او را به شیوه‌ای خطرناک جذب می‌کنند، به او می‌چسبند و در آستانه‌ی بلعیدن او هستند، یعنی درست مشابه روالی که در روانی می‌بینیم؛ هنگامی که آربوگاست از پله‌ها بالا می‌رود. اراده هرگز آزاد نمی‌شود، سوبژکتیویته تحت انقیاد است و گرفتار.