marjinal’s Reviews > Fasulye Ayıklama Sanatı Üzerine Bir Tez > Status Update

Günaydın, bitmedi mi yoksa Fasulye?

Günaydın, geldim.

Kulüp tarzında okumayı ilk defa yaptım. Nasıl başlayacağımı ne diyeceğimi açıkcası bilmiyorum.

Umduğumuzdan fazlasını bulduk diyebiliriz ama başlangıç olarak, değil mi?

Kesinlikle Cem, Latin Amerika büyülü gerçekçilik okudum ama buradaki üslup benzersiz...

Kulağımı çekme Lina n'olur. Bitiremedim:)
Her gün otuz sayfadan on gün hesabını çalıştırdım. Son otuzu yarıınki partide konuşuruz Lina! Konuşulacak bir durum varsa tabii.

Hayatta Kalma Sanatı Üzerine Bir Tez olmalı demiştim kitabın adı için; sadece savaşa dair değil, Rutka nehri ve çevresindeki geçmiş zamana bir ağıt, kaybolanlar dahil mesleklere bir selam çakma, müziğin- enstrüman çalmanın insan hayatındaki öneminin vurgulanması, kadın- erkek ilişkileri, eğitim...ne ararsanız var ihtiyarın anlattıklarında.

O zaman son bölüme değinmeyeye dikkat edelim.

Valla sizi bilmem ben Lina'yla romandan bağımsız muhteşem bir kulüpçü okuma yaptım. Rüya gibiydi. O on gün nasıl geçti anlamadım. Beni anladığınızı sanmıyorum çünkü önce Lina'yla romanı on günlüğüne paslaşmanız gerek.

İşlerimin yoğun olduğu zamana denk geldi Fasulye okuması, fakat sizleri ilgiyle takip ettim. Bir sonraki kulüpçü okumada daha etkin olup bu keyifi paylaşmaya kararlıyım:)

Fasulye benim nefret ettiğim tarzda, bilinç akışı tarzında yazılmış, fakat anlatı hikaye içinde hikaye olunca ve anlatıcı sarhoş konuşuklar yapmayınca, yaşadıklarını derinlik vererek anlatınca benim payıma zevkten çıldırmak düştü.

Son bölümü yarın konuşalım Lina'cık!

Romanın ilk bölümünde orman- mezarlar anlatısı- ülke de Polonya olunca- galiba Katyn Katliamı hakkında bir kitap diye umutlandırmıştı beni. Değilmiş, beklentimin dışında olsa da bir şekilde tarihi gerçekleri okudum az çok. Lina, kitaba dair seçtiğin başlığına ve tespitlerine katılıyorum. Bir de yazarın savaş sonrasının komünist rejimine dair eleştirilerini ekleyeyim bunlara.

Romanlar hikaye Cem, asıl olay Lina'yla paslaşmak. Bu fırsatı kaçırma.
Paylaşımda Lina bir tarz, bir marka, bir yaşam tarzı.
Ama tabii böyle konuşunca şımarıyor. Tek kusuru şımarmasıyla cadı tarafını çalıştırması.

Katyn, benim de aklıma geldi Cem:) Mezar taşlarını boyarken köydeki kişilere ait olduğunu açıklayınca boş çıktı tahminim. Rejim eleştirisi çok belirgin, evet. Savaş sonrası herkesin daha iyi bir dünya hayali yerini ceberrut bir rejime, kabalığa, korkuya bırakıyor.

Ancak komünist rejimin yıkılmasından sonraki yaşamın da eleştirisi var kitapta. Ihtiyarın bekçilik yaptığı tatil beldesine gelenler, günümüze dair insan davranışlarının tipik örnekleriydi.

Bay Robert'ın değişken davranışına ne diyorsunuz arkadaşlar? Yazarın bu konuda bilgilendirici açıklaması yoktu. Neden sizce?

Kitap bitti ama hala bilmiyorum. Onca sene dil dök, kart at, çağır gelsin diye; gelince de samimiyetsiz ve soğuk davran. Hiç anlamadım bu durumu.

Robert meselesi? Evet zamanı geldi.
Mektuplardaki can dostu Robert ile İhtiyar'ın karşısında bulduğu kanlı canlı insan sevmez Robert?
Bu değişimi çözemedim. Kaçırdığım bir şey mi var? Yoksa, anlatılmak istenen ne?
Lina romanın sonunu biliyorsun, varsa bir işaret veya yorumun hemen yaz.

Bir şeyleri unutmak için, uyuşmak için, bazen de içindekini döküp konuşmak için çok içki tüketiliyor ya kitapta; Bay Robert sarhoş olunca anlatır diye bekleyip durdum, olmadı. İhtiyar o beldeye giden yolu bilmesi, geçmişte orada yaşadığını söylemesi mi neden oldu acaba?

Robert'in agresifliği İhtiyar'la karşılaştığı an başladı.

Kaçırdığın bir şey yok Feyzi, açıklama yapılmamış. Yıllar içinde mektupları, kartları, telefonları nasıl azaldıysa Robert da zamanla değişmiş diye anladım. Hatırlarsanız Robert ihtiyarın o köyden olduğuna ve katliamdan sağ kurtulduğuna inanmamıştı, meğer o da yakınlardaki bir köydenmiş. Acaba yurt dışındayken kendi topraklarından birine benzettiği için mi o kadar sene yazdı, gel görüşelim diye ısrar etti, bilemiyorum.

Cem içki mevzusunu açınca aklıma geldi: Robert'in sevgi dolu olduğunu nereden çıkarıyoruz? Mektuplar insanı belli etmez ki. Robert zaten sersemin tekiydi mektuplarında insan tarafını çalıştırdı diye bir yorum yapabiliyorum ancak.

Evet bu da bir soru Lina: İnsanın can dostuna yapmayacağı teklif ve ısrarı Robert İhtiyar'a yapıyor, hem de yıllarca!???

Wieslaw Mysliwski sadece Robert'a soru bırakmıyor ki, romanda ne kadar karakter varsa hepsi soru(n)lu! Amaçlanan varsa nedir ben çıkaramadım.
Ve yazar son çeyrekte yoğun felsefeye girişiyor. Şapkacı şapka çıkarıcı gevezeliğiyle (İhtiyar bile lamba takarken bunalıyor ) şapkaları anlatayım derken karanlık sularda felsefe yapıyor.

Onda bir şey gördüğü veya yakınlık hissine kapıldığı için diyeyim. İnsan davranışlarına akıl sır erdirilmiyor. Gurbette bu yakınlığın hissedilmesi akla yakın geliyor bana.

Senin düşüncen ne, karanlık bir tarafı var bu Robert'ın diyordun...

İlgimi çeken bir konu da şu: Kitabın yarıya yakını ihtiyarın ailesine ve çocukluk yıllarına dair. Oysa ki savaş sırasında olsa olsa 7-8 yaşlarında olmalı. Önünde yaşayacağı yıllardan daha çok yer kaplaması bu sekiz yılın, beni çok düşündürdü okurken. Çevremde 85'in üstünde çok yaşlı var ve hepsi de şimdiyi değil geçmişi- özellikle de çocukluk yıllarını- anlatıp duruyorlar.

Fakat bir detayı kaçırmayalım Lina: Robert öncelikle alkolik ve kadın düşkünü. Hatırlarsan, terasta İhtiyar'a köydeki insanları kötülerken o sıra komşu kadın sokaktan geçiyor. Bir saniye deyip uffff yapıyor. Demek istediğim, Robert'in insan görecek ruh halinde değil.

Wieslaw Mysliwski dünyanın karakterini kurmuş. Bu karakterleri değerlendireceği bir planlama yapmış. Evet çocukluk yılları anlatısı var, isyanı anlattığı okul yılları ve inşaatçı döneminden dünyanın karakterini anlatıyor yazar. Hemşire var mesela çocukluğundan.

Doğru, Robert böyle biri. Yine de ihtiyara emanet etmiş kulübesini. Çeklerini düzenli olarak yollamaya devam ediyor.

Aşk olsun Lina, önden ilerliyorsun, insan demez mi ki "Feyzi tren yolculuğu var kendini hazırla."
On dördüncü bölümde muhteşem bir tren yolculuğu okudum. Yıllar önce okuduğum Zaman Lekeleri romanını hatırladım. Baş karakter dokuzuncu vagondu. Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında yanlış hatırlamıyorsam Adana'dan İstanbul'a giden trende dokuzuncu vagon yolcuları anlatıyordu. İhtiyar'ın treniyle aynı ortam!

Yazarın sorunlu karakterleri bizimle tanıştırmasını, romanını savaş-insan davranışları felsefesi üzerine kurmasına bağlıyorum Feyzi hocam. Dedenin zaman ölçeği savaş; bir şeyin gerçekleşmesi şu savaştan önce veya sonrası şeklinde. Evin rüya tabir eden ninesi Jan amcaya eşi savaştayken hamile kalmış- belki bir tecavüze uğradı tıpkı partizanların köye her gelişinde en az iki üç kızı hamile bırakması gibi- Hemşire kendisine dokunulmasını istemiyor çocuk haliyle bile ihtiyardan ve yıkanırken gözcülük yapmasını istiyor. Sarhoş öğretmen, arşivci, depocu, şapkacı mutsuz savaşın getirdiği yıkımdan ve yeni düzenden. Pansiyonda kadın savaşta defalarca tecavüze uğramış; içen- döven kocaları yüzünden mutsuz...var da var!

Fasulye'nin belki de en önemli özelliği okuru da kendi geçmişine adeta sürüklemesiydi: İhtiyar'ın köyde bekçilik yaparken kurallar, yasaklar getirmesi ve milletin kurallara tepki vermesi beni Goodreads yıllarıma götürdü. Kum havuzu mesela. Tren yolculuğu beni iki tren yolculuğuma götürdü. Savaş görmediğim için o konuda sürüklenmem olmadı. Ustura kullanmadım...

Nine ve dede kendilerince bir yaşam felsefesine sıkı sıkıya bağlı, travmalarını az çok atlatmayı başarmışlar. Bizim ihtiyar da öyle, çok konuşarak, belki konuşulmaması gerekenlere değinmeyerek, fasulye ayıklamaya, bekçiliğe, kurallar oluşturmaya sığınarak, mezar taşlarını temizleyip boyayarak, köpekleri, müzik ve kitaplarıyla...uzun bir yaşam sürmüş.

Çok doğru Cem! 👍

İki tren yolculuğu vardı ama keyifli değildi Feyzi:) İlkinde okula teslim edilen ihtiyar, ikincisinde kompartımanda sıkış tepiş rahatsız bir yolculuk ile yeni şapkanın unutulması...

Yazacaklarıma değinmişsin Cem, kalemine sağlık!

Lina 👍

Bir tren yolculuğu daha var, oku, sürprizi bozmayayım. Bu yolculuk ve sonrasında yaşananlar ise unutulacak gibi değil...Bir de finale bağlamış ki yazar bu durumu ooo:)

Çok güzel okuma yaptık.
Lina'nın varlığında kulüpçü okumaya bayıldım .
Yarın eğlence var! Romandaki dünyanın malzemesini o başlıklara bakalım nasıl sığdıracağız. İmkanı yok. Birçok şey dışarıda kalacak.

Ne diyorsun Lina!😀 Roman daha yeni başlıyor desene! Yihuuuuu!

Hem kitap seçimin hem de yoldaşlığın için teşekkür ederim Feyzi; hüzünlü olsa da anlatılanlar, ben de keyif aldım kulüpçü okumadan! Dur daha bitirmedin kitabı, köye gelen konuktan ve kim olabileceği ihtimallerinden hiç söz etmedik bile. Evet, yarını iple çekiyorum:)