AmirMahdi Jamshidiha’s Reviews > پوپولیسم: درباره‌ی عقل پوپولیستی > Status Update

سخت‌خوان به نظر می‌رسد امّا فراوان ذوق دارم بابت خواندنش و امید که کمکی بدهد به حلّاجی بخشی از سؤال‌های توی کله‌ام. تا اینجا نشان داده «پوپولیسم» نه‌فقط به گوشِ عموم مردم چیز بدی می‌آید که در کارهای دانشگاهی هم قدرنادیده است و با قساوت قلب خاصّی درباره‌اش نوشته‌اند. نویسندگان معمولاً سویافته، هنجاری و مبتنی‌بر پیش‌فرض‌های ذهنی متعددشان با پوپولیسم مواجه می‌شوند. نزد همگان پوپولیسم معنای فریب‌کاری و ضداخلاقی بودن به خود گرفته (من تصویر احمدی‌نژاد را در ذهن می‌آوردم در صفحه‌های اول) و آنجا که پوپولیسم باشد یعنی خبری از عقلانیت سیاسی نیست. دوستان ما در تعریف درست‌حسابی پوپولیسم ناکام بوده‌اند و کوشش‌هایشان در تعریف این مفهوم منحصر به ردیف کردن تعداد زیادی خصیصه‌ی استثنابردار شده. به‌علاوه دوستان ما نتوانسته‌اند پوپولیسم را به‌نحو ایجابی تعریف کنند، پس به‌جایش تا توانسته‌اند از «گنگ بودن» و «نادقیق بودن» پوپولیسم سخن به میان آورده‌اند و پوپولیسم را با خصوصیات سلبی تعریف کرده‌اند. به نظر می‌رسد لاکلائو قصد دارد نشان بدهد پوپولیسم بیش از آن‌که «محتوا»یی داشته باشد و بشود آن را براساس محتوای خاصی (مثلاً اعتراض روستاییان به فرایند صنعتی شدن) یا به‌مثابه‌ی قسمی ایدئولوژی سیاسی (در کنار فاشیسم و لیبرالیسم و امثالهم) تعریف کرد، «شکل» است و «فُرم». کار ما هم توضیح سازوکار پوپولیسم است در مقام «شکل» و «فُرم». پوپولیسم فقدان عقلانیت سیاسی نیست و عقلانیتِ خاص خودش را دارد و باید این عقلانیت را توضیح داد. نباید با انگ‌های اخلاق‌گرایانه یا پیش‌داوری‌های سیاسی از زیر تبیین منطق پوپولیسم شانه خالی کرد. ضمناً لاکلائو قصد دارد یک گام دیگر هم جلو بیاید و توضیح بدهد پوپولیسم خود سیاست و منطق شکل‌یابی هر نوع کنش سیاسی‌ست؛ کنش سیاسی ذاتاً بر منطق پوپولیسم استوار است. این دومی حتی از اولی هیجان‌انگیزتر است.