Sarah Far’s Reviews > چرا ایران عقب ماند و غرب پیش رفت؟ > Status Update

خوب چرا؟ توضیحی داده؟

توضیحش اینه که اقلیم یونان متفاوت بوده، آب فراوان داشتند و از هر جهتی دسترسی به کشتی‌رانی و از طرف دیگه کوه‌هایی که باعث صعب العبور بودن دشمن خواهد شد.
دومین دلیلش: تجارت بود. ایرانی‌ها تجارت رو بخاطر دروغ قبول نداشتند و فقط به کشاورزی و جنگاوری بسنده کردند، اما یونانی‌ها در درون خود مردم، تجارت انجام می‌گرفت.
سومین دلیل ساخت اسطوره‌های هومر بود که واقعیت‌ساز شدند و همین باعث رشد اعتلای تقکر و خلاقیت و در نتیجه ادبیات و فلسفه شد.

البته که مساله آب و دسترسی به آب تاثیر بسزایی در شکلگیری نوع حکومت ها داشته. مثلا ما در شرق و خصوصا در ایران، چیزی داریم به نام میرآب. کنترل تمام آبها به دست حکومت مرکزی و دست نشانده های اونها در مناطق مختلف صورت میگرفت که در واقع مردم رو در بدوی ترین مسائل، یعنی رفع معاش، نیازمند حکومت مرکزی میکرد و به اصطلاحی دست مردم رو زیر ساطور حکومت میگذاشت. اما این ربطی به اعتلای فکری نداره. چنانکه در یونان باستان هم، اندیشمندان بزرگ من جمله افلاطون و ارسطو هم همگی از طبقه اعیان جامعه بودند. نه افرادی از بطن عوام الناس

در مورد تجارت، باز این گفته خیلی جای تعجبه که اولا آیا واقعا اینطور بوده و دوم اینکه اگر بوده چطور تاثیر داشته. البته این هست که در دشتهای مرکزی، باز به خاطر همون مساله اقلیم، پراکندگی آبادی ها بسیار تُنُک بود و فاصله شهرها زیاد. در نتیجه خطر راهزنی و تجارت بالاتر بوده تا مناطق متراکم اروپایی. اما اینکه این مساله رو به اعتقاد ایرانی ها نسبت بدیم جای تعجبه، چنانکه تجارت ما بعد از اسلام به مراتب بیشتر از قبل از اسلام بوده. اما در هر صورت ما همواره مردمان متدینی بودیم اگرچه دینمون عوض شده.

باز راجع به دلیل سوم هم گفتم، اعتلای فکری تمدن یونان، از کف بازار شروع نشد. بلکه توسط طبقه اعیان صورت گرفت که اکثرا اشراف زاده یا لااقل از طبقات بالای جامعه بودن.

این همه حرف زدم که فقط بگم، این سوال جواب خیلی متفاوت‌تری لازم داره. مساله اینه که چرا طبقه اعیان ما تصمیم می‌گیره برای جواب به سوالات ذهنیش رو بیاره به آیین‌های دینی من جمله دین زرتشت، اما طبقه اعیان یونان به تفکر روی میاره. سر راست‌ترین جواب اینه که بذر عقاید دینی از مدتها قبل‌تر در سرزمین‌های خاورمیانه وجود داشت. و زمانی که ثبات سیاسی و تجمع ثروت و شکل‌گیری طبقه اعیان فرصتی برای تفکر برای اونها رو بوجود آورد، در ایران چون بذر عقاید مذهبی وجود داشت، دین در اینجا به شکل یک چارچوب فکری منسجم شکل می‌گیره اما در یونان چون بذری وجود نداره، به تفکر صرف منجر می‌شه. اما باز این هم جواب کاملی نیست. در قرن هشتم میلادی، مصادف با دوره هارون الرشید، شرق به قدری از لحاظ هنر و علوم از غرب سبقت گرفته که میشه اون رو با همون دوره طلایی یونان مقایسه کرد. سوال اینجاست که چطور تفکر و تعقل و هنردوستی می‌تونه در دوره‌ای اونطور شکوفا بشه اما چند صد سال بعد چنان نیست و نابود بشه که انگار نه انگار اینها نوادگان همون انسان‌ها هستند. خصوصا وقتی در نظر بگیریم که در اون دوران هیچ کدوم از معضلات اقلیمی یا تجاری در شرق، برطرف نشده بودند و همچنان سرجاش بود.