O Μπιλ ο Γκέιτς είναι ένας παγκοσμίως γνωστός ακτιβιστής, κάτι σαν την Γκρέτα σαν να λέμε. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι είναι «ακτιβιστής του κλίματος» και «ακτιβιστής για την επιβίωση των παιδιών», ενώ έχει βάλει σκοπό της ζωής του να πεθάνει έχοντας ξοδέψει και το τελευταίο δολάριο της αμύθητης περιουσίας του σε αγαθοεργίες, σε μείωση της φτώχειας και αύξηση της ανθρώπινης ευτυχίας στον πλανήτη. Μα κι εσύ, αγαπητή μοναδική μας αναγνώστρια, είσαι (έλα, παραδέξου το) ακτιβίστρια και έχεις φάει τα παπούτσια σου στις διαδηλώσεις, τις διαμαρτυρίες και τα χάπενινγκ. Έ, με τον Γκέιτς μοιράζεσαι τελικά πολλά κοινά μεταξύ των οποίων και κοινά ταξικά συμφέροντα: στο κάτω κάτω και αυτός, όπως κι εσύ, θα πεθάνει άφραγκος (δηλαδή έτσι λέει), άρα φτωχάντζες είστε και οι δύο, δυνάμει αυτός, ενεργεία εσύ…

Βέβαια αυτός είναι καλύτερος ακτιβιστής από σένα, καλή μας αναγνώστρια. Για παράδειγμα, το 2015 ίδρυσε την Βreakthrough Energy Ventures, μια εταιρία χαρτοφυλακίου που επενδύει σε νέες πράσινες μορφές ενέργειας. Πώς να μην κοκορεύεται για αυτό; «Λοιπόν, ποιος είναι ο μεγαλύτερος επενδυτής σε εταιρίες κλιματικής καινοτομίας;» ρώτησε πριν κανά δυο βδομάδες τους επιλεγμένους δημοσιογράφους που τον άκουγαν σαν προφήτη. «Γιατί αν υπάρχουν άλλοι, εγώ δεν τους ξέρω, να μου τους γνωρίσετε». Για κάνε κι εσύ τέτοιες σεμνές δηλώσεις αυτοθαυμασμού αν σε παίρνει…

Πριν λίγες μέρες ο Μπιλ ο Γκέιτς δημοσίευσε στο προσωπικό του σάιτ ένα μέμο (ένα κείμενο δηλαδή, αλλά το «μέμο» ακούγεται πιο προφέσιοναλ) το οποίο τάραξε τα νερά. Ο τίτλος του είναι «Τρεις σκληρές αλήθειες για το κλίμα» και ο κάπως σεμνός υπότιτλος είναι «Τι θέλω να μάθουν όλοι όσοι θα είναι στην COP-30». Οι COP είναι οι ετήσιες συνδιασκέψεις για το κλίμα που οργανώνει ο ΟΗΕ και φέτος θα διεξαχθεί η τριακοστή COP στην Βραζιλία.

Το κείμενο εντάσσεται σε μια ευρύτερη αντεπίθεση που σκοπό έχει να ξαναγράψει την ατζέντα του διαλόγου για το κλίμα στις ΗΠΑ, ύστερα από την εκλογή Τραμπ που ανέτρεψε τις ως τώρα πολιτικές σταθερές σχετικά με το ζήτημα. Το μέμο βρήκε ενθουσιώδη υποδοχή τόσο από την Wall Street Journal , όσο και από γνωστούς λομπίστες των πετρελαϊκών (ο τελευταίος έχει μάλιστα λάβει και χρηματοδότηση παλιότερα από τον Γκέιτς). Παρά τα όσα ακούστηκαν, καμιά αλλαγή πλεύσης δεν υπάρχει σε αυτό. Ο Γκέιτς λέει ό,τι έλεγε πάντα, βασικά δηλαδή πρόκειται για μια κάπως πιο μετριοπαθή εκδοχή των επιχειρημάτων που χρησιμοποιούν τα «προοδευτικά» τμήματα της επιχειρηματικής Αμερικής εδώ και χρόνια.

Οι τρεις δύσκολες αλήθειες, κάπως συμπυκνωμένες:

Η κλιματική αλλαγή είναι ένα σοβαρό πρόβλημα, αλλά δεν θα είναι και το τέλος του πολιτισμού.
Οι πιο ακραίες προβλέψεις για τη θερμοκρασία έχουν πλέον καταρριφθεί. «Η γενική συμφωνία [consensus] είναι ότι ως το 2100 η μέση θερμοκρασία θα είναι κατά πάσα πιθανότητα μεταξύ 2°C και 3°C  υψηλότερη από το 1850.» [Συνήθως αυτό το λέμε «προβιομηχανικά επίπεδα».]  Ο Γκέιτς ψευδώς λέει ότι αυτό οφείλεται στην γρήγορη μείωση των εκπομπών που έχουμε καταφέρει ως τώρα. Άλλοι νεοφιλελέδες λένε (εξίσου ψευδώς) ότι οι επιστήμονες κατάλαβαν τα λάθη τους και έχουν μετριάσει κάπως τις πιο οξείες προβλέψεις για το μέλλον, οι οποίες βασίζονταν σε μια λάθος πρόβλεψη για την κατανάλωση άνθρακα..

Η θερμοκρασία δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να μετράμε την εξέλιξη του κλίματος, αφού «η παγκόσμια θερμοκρασία δεν μας λέει τίποτε για την ποιότητα ζωής των ανθρώπων». Να, δείτε ότι τον 19ο αιώνα που η θερμοκρασία ήταν καλή, εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από φυσικά φαινόμενα, καταιγίδες, πλημμύρες και τα σχετικά. Γιατί; Επειδή οι κοινωνίες δεν ήταν τεχνολογικά θωρακισμένες για αυτά τα φαινόμενα. Πρέπει να δώσουμε έμφαση σε αυτή την κατεύθυνση ώστε οι κοινωνίες μας να αντέξουν καλύτερα την επερχόμενη αύξηση της θερμοκρασίας. Θα είναι πιο αποδοτικό αυτό, παρά να σπαταλήσουμε πόρους προσπαθώντας να κρατήσουμε χαμηλά τη θερμοκρασία, αλλά αφήνοντας τις κοινωνίες μας χωρίς επαρκή θωράκιση. Καλύτερα λίγο υψηλότερη θερμοκρασία και πολύ λιγότερα θύματα, παρά λίγο χαμηλότερες θερμοκρασίες αλλά με τεράστιο κόστος και σε χρήμα αλλά και σε ανθρώπινες ζωές. 

Η υγεία και η ανάπτυξη (με την έννοια της ευδοκίμησης, prosperity) είναι η καλύτερη άμυνα κατά της κλιματικής αλλαγής. Αν όλοι οι άνθρωποι του πλανήτη απολάμβαναν το επίπεδο ζωής των πλουσίων χωρών, τότε οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής θα ήταν εύκολο να αντιμετωπιστούν. Φτωχοί, άρρωστοι και άστεγοι άνθρωποι δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. Αντίθετα, άνθρωποι υγιείς και με ασφαλείς δουλειές και σύγχρονες κατοικίες έχουν σωματικές αντοχές, αλλά και μπορούν να αφιερώσουν πόρους στην καταπολέμηση του φαινομένου. Πρώτη μας μέριμνα επομένως πρέπει να είναι η ανάπτυξη των φτωχών και όχι η κλιματική αλλαγή.

«Αν και η κλιματική αλλαγή θα έχει σοβαρές συνέπειες -ιδιαίτερα για τους ανθρώπους στις φτωχότερες χώρες- δεν θα οδηγήσει στην εξαφάνιση της ανθρωπότητας», άρα αν και «είναι ένα σημαντικό πρόβλημα, πρέπει να λυθεί παράλληλα με τα άλλα προβλήματα, όπως η ελονοσία και ο υποσιτισμός. […] Αυτή είναι μια ευκαιρία να στρέψουμε ξανά την προσοχή μας σε αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία από τις εκπομπές και την άνοδο της θερμοκρασίας: τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων».

Υπάρχει εδώ ένα κάπως περίεργο σημείο βέβαια: η COP 30 δεν αφορά άμεσα τα ζητήματα που θέτει ως προτεραιότητα ο Γκέιτς, αφορά το κλίμα. Επιπλέον η συνδιάσκεψη δεν έχει ούτε δεσμευτικό χαρακτήρα, ούτε διαχειρίζεται τους πόρους που θα χρειαστούν για την όποια αλλαγή. Επομένως ο Γκέιτς ζητά από τη συνδιάσκεψη κάτι που δεν την αφορά και αυτό το διατυπώνει ως ένα γενικό ευχολόγιο για την βελτίωση των συνθηκών ζωής, κάτι που δεν έχει τα μέσα να επιτύχει. Το μέμο είναι μια προσπάθεια να θολώσουν τα νερά.

Εδώ και λίγα χρόνια, από την «πράσινη ανάπτυξη» του Μπάιντεν και μετά, το κλιματικό φιλελευθεριάτο προσπαθεί να μας πείσει ότι το κλίμα έχει περίπου λυθεί, ότι η πράσινη ανάπτυξη είναι εφικτή ως λύση, ότι δεν χρειάζονται ριζικές λύσεις, ότι η αποανάπτυξη είναι μια ονειροφαντασία Ευρωπαίων διανοουμένων που δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα και ότι δεν χρειάζονται ακρότητες, απλώς καλή διαχείριση. Μερικοί από αυτούς τείνουν ακόμα και να δεχτούν οριακά ότι η Κίνα, με την τεράστια παραγωγή φωτοβολταϊκών πάνελς και ανεμογεννητριών, ίσως να έχει τελικά και αυτή έναν ρόλο στον πλανήτη και ίσως να μην χρειάζεται η Αμερική να την βομβαρδίσει (ή τέλος πάντων, αρκεί να την βομβαρδίσει λίγο, όχι πολύ).

Ο Γκέιτς, για να γυρίσουμε σε αυτόν, εκπροσωπεί μια κατηγορία τεχνοκρατών που κρατώντας το σφυρί των «νέων τεχνολογιών», πιστεύουν ότι όλα τα προβλήματα είναι καρφιά. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να λυθεί αν εφαρμόσουμε νέες τεχνολογίες, ή αυτό που κάθε φορά ονομάζουν για λόγους μάρκετινγκ «νέα» τεχνολογία, ακόμα κι αν είναι παλιά, πολύ παλιά.     

Εντάξει, Μπιλ, αλλά σου έχω νέα. Αντίθετα με τα windows, από τα οποία έβγαλες τα λεφτά σου… Δεν μπορεί να γίνει reboot στον πλανήτη αν κρασάρει.

Ο τυφώνας Melissa ήταν της ανώτατης κατηγορίας, 6 και μάλιστα φαίνεται πως ήταν ο ισχυρότερος που έχει ποτέ καταγραφεί. Όχι μόνο αυτό, αλλά το 2025 ήταν η πρώτη χρονιά στα χρονικά που είδε δύο τυφώνες κατηγορίας 6. Το μέμο του Γκέιτς βγήκε την ίδια μέρα που η Melissa άφησε την Τζαμάικα σε ερείπια, μια σύμπτωση κάπως αποθαρρυντική. Όσο ανθεκτική κι αν γίνει η Τζαμάικα, υπάρχει ένας ορισμένος αριθμός από τυφώνες κατηγορίας 6 που μπορεί να δεχτεί μέσα σε μια χρονιά, μετά θα διαλυθεί. Ίσως θα ήταν καλή ιδέα να μειωνόταν ο αριθμός των υπερτυφώνων που δημιουργούνται.

Την ίδια εβδομάδα βέβαια, είχαμε και διάφορες άλλες δηλώσεις και δημοσιεύσεις που επιχειρούν να παρέμβουν στο δρόμο για την COP30. Από τη μία ο ΓΓ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, λέει ότι η ανθρωπότητα οφείλει να αλλάξει πορεία τώρα:  «Ας αναγνωρίσουμε την αποτυχία μας. Η αλήθεια είναι ότι αποτύχαμε να αποφύγουμε την υπέρβαση του 1,5C, κάτι που θα έχει ολέθριες συνέπειες στα επόμενα χρόνια. Μερικές από αυτές θα είναι τα μη αντιστρέψιμα σημεία καμπής (tipping points), στον Αμαζόνιο, στην Γροιλανδία, την Δυτική Ανταρκτική ή στους κοραλλιογενείς υφάλους».

Επίσης, μια μεγάλη ομάδα από αναγνωρισμένους επιστήμονες του κλίματος (που δεν είναι δισεκατομμυριούχοι, άρα δεν έχουν το ίδιο βάρος με τον Γκέιτς) δημοσίευσαν ένα επιστημονικό και στρατηγικό άρθρο το οποίο ξεκινά με έναν κάπως αντισυμβατικό για επιστημονικό άρθρο τρόπο: «Προχωρούμε με ορμή προς το κλιματικό χάος. Οι ζωτικοί δείκτες του πλανήτη έχουν χτυπήσει κόκκινο. Οι συνέπειες των ανθρώπινης αιτιολογίας αλλαγών του κλίματος δεν είναι πια απειλές του μέλλοντος, αλλά η εδώ και τώρα πραγματικότητα. Αυτή η εξελισσόμενη έκτακτη ανάγκη προκύπτει από αποτυχημένη πρόβλεψη, πολιτική αδράνεια, μη βιώσιμα οικονομικά συστήματα και παραπληροφόρηση. Σχεδόν κάθε γωνιά της βιόσφαιρας υποφέρει από την εντεινόμενη ζέστη, καταιγίδες, πλημμύρες, ξηρασίες ή πυρκαγιές. Το παράθυρο για την αποτροπή των χειρότερων αποτελεσμάτων κλείνει γρήγορα. Στις αρχές του 2025, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός ανέφερε ότι το 2024 ήταν η θερμότερη καταγεγραμμένη χρονιά. Πιθανώς η μέση θερμοκρασία να ήταν ανώτερη από την κορύφωση της τελευταίας μεσοπαγετώδους περιόδου, περίπου 125.000 χρόνια πριν. Τα αυξανόμενα επίπεδα των αερίων του θερμοκηπίου παραμένουν η κινητήρια δύναμη πίσω από αυτή την αύξηση. Αυτές οι πρόσφατες εξελίξεις τονίζουν την ακραία ανεπάρκεια των παγκόσμιων προσπαθειών για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και σηματοδοτούν την αρχή ενός ζοφερού νέου κεφαλαίου για τη ζωή στη Γη».

Προσέξτε ότι ο Γκέιτς και οι υπέρμαχοι των «τριών αληθειών» του χρησιμοποιούν μια διδακτική γλώσσα που οι ίδιοι την αποκαλούν «γλώσσα της επιστήμης» ή της λογικής. Κατηγορούν όσους διαφωνούν μαζί τους για αντεπιστημονική στάση, βιαστικά συμπεράσματα και αδιαφορία για τα στοιχεία, ότι δεν τους ενδιαφέρει η πραγματικότητα, ότι θέλουν να προωθήσουν μια ακραία πολιτική ατζέντα, συνήθως ακροαριστερή. Λένε ότι η επιστημονική κοινότητα έχει διαμορφώσει ένα κονσένσους, και αυτό  θα πρέπει όλοι μας να το πάρουμε υπόψη. Επίσης χρησιμοποιούν βαθυστόχαστες κοινοτοπίες του χειρίστου είδους:  «Η κατανόηση της πραγματικής φύσης ενός προβλήματος είναι το πρώτο βήμα-κλειδί για την αποτελεσματική αντιμετώπισή του. Η κλιματική αλλαγή συμβαίνει πραγματικά, αλλά δεν είναι δα και η αποκάλυψη». Και όμως, ο λόγος αυτός δεν είναι επιστημονικός αλλά  επιστημονίστικος, βαθιά αντιεπιστημονικός. Δεν λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά πορίσματα προκειμένου να προωθήσει μια πραγματικά ακραία ατζέντα.

Στην πραγματικότητα, αντίθετα με τα λεγόμενα του Γκέιτς, τα στοιχεία είναι πιο ανησυχητικά κάθε μέρα που περνά.

Όχι μόνο τα πιο ακραία σενάρια δεν έχουν απορριφθεί από το επιστημονικό κονσένσους, αλλά ακριβώς το αντίθετο: αυτή τη στιγμή φαίνεται ότι οι προβλέψεις των επιστημονικών σεναρίων ήταν υπερβολικά αισιόδοξες, αφού δεν περιλάμβαναν μη γραμμικότητες που μπορούν να οδηγήσουν σε απότομες επιταχύνσεις ή καμπές με απρόβλεπτες και απότομες συνέπειες (tipping points).

Παράδειγμα, οι θαλάσσιοι καύσωνες που εμφανίζονται με μεγαλύτερη ένταση και μεγαλύτερη συχνότητα. Οι ωκεανοί είναι η κυριότερη αποθήκη θερμότητας του πλανήτη. Απορροφώντας μεγάλο τμήμα της αύξησης της θερμοκρασίας, την κρατούσαν σε ζαμηλά επίπεδα. Αν έχουν φτάσει στο όριο της ικανότητάς τους, η επιτάχυνση της ανόδου θα είναι στις επόμενες δεκαετίες πολύ μεγαλύτερη.

Οι καταβόθρες διοξειδίου του άνθρακα στην ξηρά έχουν ήδη ξεπεράσει τα όριά τους. Τα δάση δηλαδή του πλανήτη, αντί να απορροφούν, έχουν αρχίσει πλέον να εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα επιδεινώνοντας το πρόβλημα. 

Η λειψυδρία δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Οι υδροφόροι ορίζοντες δεν αναπληρώνονται με τους κανονικούς τους ρυθμούς σε όλον τον πλανήτη.

Οι παγετώνες χάνονται όλο και πιο γρήγορα. Τα τελευταία χρόνια λιώνουν και εξαφανίζονται μέχρι και μεγάλοι παγετώνες. Το αρκτικό πέρμαφροστ δείχνει σημάδια κατάρρευσης. Αν αυτό συμβεί, θα απελευθερωθούν ξαφνικά τεράστιες ποσότητες μεθανίου που είναι παγιδευμένο μέσα του. Το μεθάνιο όμως είναι ισχυρότερο αέριο θερμοκηπίου από το διοξείδιο του άνθρακα.

Όλα τα παραπάνω τη στιγμή που, αντίθετα με τα όσα λέει ο Γκέιτς, η κατανάλωση υδρογονανθράκων δεν μειώνεται. Η BP πήρε πίσω την πρόβλεψή της για σταθεροποίηση της ζήτησης τα επόμενα χρόνια, προβλέποντας ένα λαμπρό μέλλον αύξησης μέχρι τουλάχιστον το 2030, λόγω του ότι (και πάλι διαψεύδοντας τον Γκέιτς) σταμάτησε η πρόοδος στην τεχνολογική μείωση των ενεργειακών απωλειών, οι μηχανές δεν γίνονται πιο αποδοτικές.

Στο μεταξύ, ο μεγαλύτερος εκπομπός αερίων στον πλανήτη είναι ο αμερικάνικος στρατός. Γενικά οι πολεμικές συγκρούσεις είναι εξαιρετικά σπάταλες σε αέρια θερμοκηπίου.

Και σαν κερασάκι στην τούρτα, ο μοναδικός τομέας που αυτή τη στιγμή οδηγεί την αμερικάνικη οικονομία είναι η τεχνητή νοημοσύνη, η οποία έχει μεγάλες ανάγκες για ηλεκτρική ενέργεια, πιθανόν πάνω από το 3% ή 4% της παραγόμενης ισχύος στις ΗΠΑ. Επειδή το δίκτυο δεν είναι σε θέση να προσφέρει άμεσα την ενέργεια αυτή, οι εταιρίες «υποχρεώνονται» να χρησιμοποιήσουν κάπως αυτοσχέδιους τρόπους, όπως για παράδειγμα παλιές τουρμπίνες αεροπλάνων, που καίνε τεράστιες ποσότητες πετρελαίου. Δεν είναι αυτή η συγκεκριμένη εφαρμογή που μόνη της καταστρέφει το κλίμα, αλλά είναι όμως ενδεικτική του πόσο σημαντικός είναι ο κλιματικός «ακτιβισμός» των μεγάλων εταιριών…

Πολύ ωραία. Μετά από όλα αυτά, πώς εξηγείται η ψυχραιμία του Γκέιτς; Κρατάει απλώς την στάση που κρατούν όλες οι βιομηχανίες του κλάδου του. Ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο  Pennsylvania State και ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες που ερευνούν την κλιματική αλλαγή, Μάικλ Ε. Μαν το θέτει πολύ καλά: «Αυτή είναι ακριβώς η ίδια προσέγγιση που έχει υιοθετήσει ο Γκέιτς με την κρίση του κλίματος. Η  Breakthrough Energy Ventures επενδύει σε υποδομές βασισμένες στα ορυκτά καύσιμα (όπως το φυσικό αέριο με δέσμευση άνθρακα και ενισχυμένη ανάκτηση πετρελαίου), ενώ ο Γκέιτς υποβαθμίζει τον ρόλο της καθαρής ενέργειας και της ταχείας απανθρακοποίησης. Αντίθετα, προτιμά υποθετικές νέες τεχνολογίες ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των modular nuclear reactors που δεν πρόκειται να είναι έτοιμοι στον χρονικό ορίζοντα μέσα στον οποίο ο κόσμος πρέπει να φύγει εντελώς από τα ορυκτά καύσιμα».

Το μέλλον, είναι σαν να λέει, ή θα το ελέγξουμε εμείς με τα εργαλεία που έχουμε μάθει, ή δεν θα το ελέγχει κανείς.

Σε όρους παραγωγής, η μόνη κάπως αισιόδοξη νότα των τελευταίων ετών είναι η κεντρικά συντονισμένη βιομηχανική επανάσταση στα φωτοβολταϊκά, αιολικά και τις μπαταρίες που συντελείται στην Κίνα. Η Κίνα αυτή τη στιγμή παράγει τόσα ηλιακά (και αιολικά) που και μόνο η δική της παραγωγή φτάνει για να υπερκαλύψει το πλάνο του μηδενισμού των παγκόσμιων εκπομπών CO2. Και μάλιστα τα προϊόντα της είναι τόσο φτηνά που το κόστος του παραγόμενου ρεύματος είναι μικρότερο από το ρεύμα άλλων πηγών.

Επί τη ευκαιρία, αυτό είναι ένα ακόμα σημείο που αναφέρει ο Γκέιτς: οι ανανεώσιμες είναι ακριβές. Είναι πιο αποδοτικό τους πόρους να τους δώσουμε για αύξηση της ανθρώπινης ευτυχίας. Τα παραδείγματα είναι τα τσιμέντα και η αεροπορία, τομείς που όντως η απανθρακοποίηση είναι δύσκολη και ακριβή. Το επιχείρημα ξεχνά όμως να αναφέρει ότι η άμεση απανθρακοποίηση είναι απολύτως εφικτή άμεσα και με χαμηλότερο κόστος για τους καταναλωτές σε περίπου όλους τους άλλους τομείς, στον μεγάλο όγκο δηλαδή της παραγόμενης στην κοινωνία ενέργειας.

Για να γίνει αυτή η απανθρακοποίηση βέβαια χρειάζεται κεντρικός σχεδιασμός και όχι άναρχη ιδιωτική πρωτοβουλία. Όχι μόνο επειδή πρέπει να αποφευχθεί ο υπαρκτός κίνδυνος των διακοπών και της υπερφόρτωσης του δικτύου, αλλά επίσης επειδή το ρεύμα από ηλιακά είναι πλέον πολύ φτηνό και δεν συμφέρει τις ιδιωτικές εταιρίες που θα προτιμήσουν το ακριβότερο φυσικό αέριο. Στην ενέργεια ο πάροχος πληρώνεται με ένα ποσοστό επί της τιμής του προϊόντος. Όσο πιο ακριβό το προϊόν, τόσο μεγαλύτερο το κέρδος. Έτσι, όπως τις πετρελαϊκές τις συμφέρει το πετρέλαιο να διατηρείται σε υψηλές τιμές, έτσι και τις εταιρίες ρεύματος τις συμφέρει το ρεύμα να έχει υψηλές τιμές. Από τέτοιες λεπτομέρειες ξεκινά και ο παράλογος τρόπος τιμολόγησης του ρεύματος στην Ευρώπη, τρόπος που πριμοδοτεί τους παρόχους ενέργειας για να παράγουν ακριβή ενέργεια από φυσικό αέριο. Η λύση θα ήταν η δημιουργία κρατικών εταιριών παραγωγής και αποθήκευσης ρεύματος (όπως ήταν κάποτε η ΔΕΗ δηλαδή), που θα βλέπουν το ρεύμα περισσότερο ως κοινωνικό αγαθό. Στην Ελλάδα, ενώ έχουμε πάμφθηνο ρεύμα από φωτοβολταϊκά, πληρώνουμε πάντα με τιμή φυσικού αερίου.

Καλά όλα αυτά, αλλά για να καλυφτεί σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα το πλάνο απανθρακοποίησης, πρέπει να συμβούν και διάφορα άλλα πράγματα εκτός από τη διάδοση των φτηνών κινέζικων Φ/Β. Για παράδειγμα θα έπρεπε να εγκατασταθούν όλα αυτά τα ηλιακά και αιολικά χωρίς να καταστραφούν δάση, καλλιέργειες, αστικά τοπία -αλλά αυτό είναι θέμα άλλου άρθρου.

Πιο σχετικό είναι το γεγονός ότι εκτός από την εγκατάσταση όλων αυτών των συσκευών παραγωγής ενέργειας, θα έπρεπε να έχουμε και ενεργητική εξάλειψη των ορυκτών καυσίμων με διεθνείς, συντονισμένες πολιτικές. Αν εγκατασταθούν παντού ανανεώσιμα και αυξηθεί εκθετικά ο εξηλεκτρισμός, αλλά παράλληλα αφήσουμε και τα ορυκτά καύσιμα σταθερά ή τα μειώσουμε λίγο, δεν έχουμε κάνει τίποτα. Οι σημερινοί ρυθμοί κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων είναι υπεραρκετοί για να καταστρέψουν τον πλανήτη σε λίγες δεκαετίες.

Δυστυχώς, δεν φαίνεται στον ορίζοντα μια τέτοια πιθανότητα. Η τρέχουσα πολιτική είναι μάλλον η ταυτόχρονη αύξηση και των ανανεώσιμων και των ορυκτών καυσίμων. Θυμίζουμε την έκθεση της BP που προβλέπει αύξηση κατανάλωσης πετρελαίου μέχρι τουλάχιστον το 2030. Και αυτό δικαιολογείται από τον Γκέιτς με βάση το ψευδοεπιχείρημα ότι, εντάξει, το κονσένσους είναι ότι η θερμοκρασία δεν θα ανέβει πάνω από τους 2 με 3 βαθμούς μέχρι το 2100. Σοβαρά; Μόνο; Έ, τότε δίκιο έχει ο Τραμπ που λέει «Burn, baby burn!».

Δυστυχώς δεν είμαστε σε καλό σημείο. Η «πράσινη» ανάπτυξη δεν έδειξε σε καμιά περίπτωση τη δυναμική που περίμεναν οι Δημοκρατικοί του Μπάιντεν. Τα ορυκτά καύσιμα παραμένουν πολύ πιο κερδοφόρα. Ο μόνος που παράγει υποδομές καθαρού (ή πιο σωστά πιο καθαρού από τα ορυκτά καύσιμα) εξηλεκτρισμού είναι ο μεγάλος εχθρός, η Κίνα. Οι ΗΠΑ έχουν επιστρέψει επιθετικά στο παλιότερο μοντέλο του πετρελαίου. Οι απολογητές του κοιτάνε να λειάνουν λίγο τις γωνίες, περιμένοντας ότι τις λύσεις θα τις δώσουν είτε μη δοκιμασμένες ακόμα τεχνολογίες, ή, ακόμα χειρότερα, η γεωμηχανική, με κυριότερο υποψήφιο τα σουλφίδια, που είναι ενώσεις του θείου, τα οποία αντανακλούν το ηλιακό φως. Το σχέδιο έχει ως εξής: ιδιωτικές εταιρίες θα στέλνουν αεροσκάφη ψηλά στην ατμόσφαιρα για να απελευθερώνουν εκεί εκατοντάδες τόνους σουλφιδίων κάθε μέρα. Αυτό θα αντανακλά το ηλιακό φως πίσω στο διάστημα και θα χαμηλώνει τη θερμοκρασία της γης. Επίσης ο ουρανός θα γίνει λευκός, ενώ, το ξαναλέω, εκατοντάδες τόνοι θειικού οξέος (περί αυτού πρόκειται βασικά) θα απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα κάθε μέρα. Τι θα μπορούσε να πάει στραβά;

Αν θέλετε δηλαδή μια μετάφραση του τι λένε ο Γκέιτς και το μεγάλο κεφάλαιο για την κλιματική κρίση, η απάντηση είναι απλή. «Αν δεν μπορούμε να βγούμε από την κρίση διατηρώντας την κερδοφορία μας, ποτέ μη σώσουμε και βγούμε!» Κάθε λύση που περιλαμβάνει κρατικές υπηρεσίες αποκλείεται εκ των προτέρων. Ακόμα και η τάση που θέλει τους δισεκατομμυριούχους να τρώνε την περιουσία τους σε «κοινωφελείς» σκοπούς, από εκεί ξεκινάει. Δεν χρειάζεται καμιά φορολογία του πλούτου, δεν χρειάζονται οργανισμοί κοινής ωφελείας. Οι πλούσιοι, εθελοντικά, θα διαθέσουν τα δισεκατομμύριά τους για όποιους κοινωφελείς σκοπούς κρίνουν αυτοί σκόπιμο: το κράτος είναι σπάταλο, οι πλούσιοι δουλεύουν με την επιστήμη, άρα θα κάνουν καλύτερη δουλειά…

Κατόπιν τούτων,  τι θα μπορούσαμε να περιμένουμε από την επερχόμενη COP30;

Με κουραστική κανονικότητα θα επαναλάβουμε ότι είπαμε και στις προηγούμενες COP: Στο βαθμό που η κλιματική κρίση είναι ένα παιχνίδι για τα μεγάλα παιδιά, τον Γκέιτς και τους δισεκατομμυριούχους, τις κυβερνήσεις και τις πολυεθνικές, δεν πρόκειται να δοθούν λύσεις. Για όσον καιρό τα κινήματα δεν λαμβάνουν την πραγματική πρωτοβουλία των κινήσεων για ένα ζήτημα που αφορά τις ζωές τις δικές μας και των παιδιών μας, μην περιμένετε πολλά από τις COP. Όπως και οι προηγούμενες, έτσι και η COP30 θα φέρει πολλές προειδοποιήσεις από τους επιστήμονες, πολλά μεγάλα λόγια από τους πολιτικούς και πολλά λεφτά στους πετρελαιάδες…