Πριν λίγες μέρες, ο Πιτ Χέγκσεθ, πρώην ταγματάρχης των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων, τηλεοπτική περσόνα της άκρας δεξιάς, χρήστης μπότοξ και πλαστικών επεμβάσεων, φόλα υποστηρικτής του MAGA του Τραμπ και ΥΠΠΟ (Υπουργός Πολέμου, τίτλος που επελέγη από αυτήν την κυβέρνηση η οποία είναι τουλάχιστον ειλικρινής) εξήγγειλε τον νέο διεθνή «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» στη Λατινική Αμερική. Αν η πάντα ενήμερη για τα διεθνή, μοναδική αναγνώστρια του «Κ», υπέθεσε εδώ ότι ένα τόσο σημαντικό γεγονός θα ανακοινώθηκε προφανώς με τη δέουσα σοβαρότητα και τεκμηρίωση που πρέπει να χαρακτηρίζει το κύριο εκτελεστικό όργανο της εξωτερικής πολιτικής της υπερδύναμης όπως αυτή εκφράζεται από την πιο σωβρακοπαρέλαση κυβέρνηση της ιστορίας, δεν θα έχει κάνει λάθος.

Η ανακοίνωση έγινε στον προσωπικό λογαριασμό του υπουργού στο Χ-που-ήτανε-τουίτερ σε μια σύντομη ανάρτηση 60 λέξεων, όπου μαθαίνουμε ότι «ο πρόεδρας Τραμπ διέταξε δράση -και το ΥΠΠΟ ανταποκρίνεται. Ανακοινώνω σήμερα την επιχείρηση ΝΟΤΙΑ ΛΟΓΧΗ. Η αποστολή αυτή  υπερασπίζεται την Πατρίδα, απομακρύνει τους ναρκο-τρομοκράτες από το Ημισφαίριό μας και ασφαλίζει την Πατρίδα από τα ναρκωτικά και τη σφαγή του λαού μας. Το Δυτικό Ημισφαίριο είναι η γειτονιά της Αμέρικα -και θα το υπερασπίσουμε».

[Προσέξτε ότι χρησιμοποιεί τη λέξη «αποστολή», mission με λάθος τρόπο, ήξερε να πει «αποστολή αυτής της επιχείρησης είναι…». Κανείς δεν ισχυρίστηκε ότι ο υπουργός πρέπει να γνωρίζει αγγλικά.] Είναι χαρακτηριστικό ότι το Υπουργείο αρνήθηκε να σχολιάσει το τουί παρά τις επίμονες οχλήσεις δημοσιογράφων -και πολύ σωστά έκανε, διότι σχολιασμός σημαίνει ότι ο υπουργός θα έλεγε διάφορα στους δημοσιογράφους, τα οποία μετά αυτοί οι μαρτυριάρηδες ήταν βέβαιο ότι θα τα έλεγαν και σε άλλους. Αυτό είναι ένα λάθος που το ΥΠΠΟ υπό τον Χέγκσεθ δεν πρόκειται να κάνει.

Προφανώς μόλις ανακοινώθηκε η βαρυσήμαντη ανακοίνωση, άναψαν τα πληκτρολόγια. Γιατί έγινε τώρα η ανακοίνωση; (Και πότε ξεκινούν οι πολεμικές επιχειρήσεις;)

Η πρώτη προφανής απάντηση είναι η τρέχουσα στοχοποίηση της Βενεζουέλας, στα χωρικά ύδατα της οποίας έχει αναπτυχθεί εδώ και μήνες μια μεγάλη task force του πολεμικού ναυτικού. Στα πλαίσια του «πολέμου κατά των ναρκωτικών» θα μπορούσε να εκτυλιχτεί μια ωραιότατη εισβολή στην χώρα. Εξάλλου πρόσφατα η επιτροπή της Νορβηγικής Ακαδημίας, σε μια εκπληκτική επίδειξη οσφυοκαμπτικής ευελιξίας, απέφυγε μεν να δώσει το νομπέλ ειρήνης στον ειρηνοποιό Ηγέτη της καρδιάς μας (που αναμφισβήτητα το αξίζει, τι να λέμε τώρα, αδικία), αλλά έκανε το δεύτερο καλύτερο, το έδωσε σε μια ακροδεξιά μέγαιρα που ζητάει την στρατιωτική επέμβαση της Αμερικής στην ίδια της τη χώρα, προκειμένου να την απαλλάξει από την κυβέρνησή της.

Εμείς εδώ στο «Κ» δεν πολυγουστάρουμε Μαδούρο, μούτι τα έχει κάνει, άστα να πάνε, ενώ φαίνεται να έγιναν και διάφορες λαθροχειρίες στις τελευταίες εκλογές· το να ζητάει όμως εισβολή ξένης δύναμης κάποια που έχει μικρότερη αποδοχή στην χώρα της ακόμα κι από το κολλητάρι του Μωυσή, τον Γκουαϊδό (τον θυμάται κανείς; Τι να κάνει αυτή η ψυχή άραγε;), όσο να ‘ναι, νομίζουμε ότι όντως αξίζει το διεθνές ρεζιλίκι της απονομής ενός Νόμπελ Ειρήνης.

Πάντως, στρατιωτικά μιλώντας, μπορεί κάποιος να αμφιβάλλει για τη βιωσιμότητα μιας στρατιωτικής επιχείρησης σε μια γεωγραφικά αχανή χώρα με ζούγκλες και ψηλές οροσειρές που την κατοικούν πάνω από 30 εκατομμύρια άνθρωποι. Το περισσότερο που μπορεί να γίνει είναι ο βομβαρδισμός από μακριά λίγων επιλεγμένων στόχων, σε συνδυασμό με κάποια επιχείρηση πραξικοπήματος. Αμφιβάλλουμε ωστόσο για την ικανότητα της Αμερικάνικης κυβέρνησης να οργανώσει με αποτελεσματικό τρόπο μια τόσο περίπλοκη επιχείρηση.

Από την άλλη μεριά, μπορεί ο Χέγκσεθ και ο Τραμπ να μην καταλαβαίνουν τι ακριβώς κάνουν, η ηγεσία του Ναυτικού όμως μάλλον έχει μια ιδέα. Στην επίσημη σελίδα του Ναυτικού διαβάζουμε ότι η επιχείρηση θα είναι βασικά δοκιμή νέων δυνατοτήτων: «Η Νότια Λόγχη θα καταστήσει λειτουργικό ένα ετερογενές μείγμα Ρομποτικών και Αυτόνομων Συστημάτων (RAS) για να υποστηρίξει την ανίχνευση και παρακολούθηση παράνομων διακινητών, ενώ θα αντλεί μαθήματα για άλλα θέατρα».

Η δοκιμή νέων συστημάτων και η σύμπραξη με πολυεθνικές όπως η Palantir είναι σαφώς μέσα στις προθέσεις του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος, το οποίο προσπαθεί να χωνέψει τα μαθήματα από την Γάζα και την Ουκρανία. Στην δεύτερη έχει αλλάξει ο τρόπος διεξαγωγής πολέμου λόγω της συνεχούς εξέλιξης φτηνών drones που μπορούν να καταστήσουν άχρηστα πολύ ακριβά συστήματα, μια ανησυχητική εξέλιξη τον πιο ακριβό στρατό του κόσμου. Αλλά οι δυνατότητες που το ναυτικό καίγεται να δοκιμάσει είναι αυτές από την Γάζα και το Ιράν. Το Ισραήλ μπορεί να έχει αποτύχει στους στρατηγικούς του στόχους, αλλά έχει αναμφισβήτητες επιτυχίες στους τακτικούς. Έχει αναπτύξει, με την βοήθεια εκτός των άλλων και της Palantir, ένα είδος αλγοριθμικού πολέμου βασισμένου στην πληροφορία. Ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών περιλαμβάνει τον εντοπισμό και εκτέλεση συγκεκριμένων καλά κρυμμένων και προστατευμένων προσώπων και μάλιστα σε ένα περιβάλλον που οι παράπλευρες απώλειες δεν αποτελούν πρόβλημα. Ο  αμερικανικός στρατός θέλει διακαώς να δοκιμάσει και να ενσωματώσει τέτοιες δυνατότητες, άρα για αυτούς τέτοιες επιχειρήσεις στην Λατινική Αμερική είναι τεράστια ευκαιρία.

Μια δεύτερη αιτία για το τάιμινγκ της ανακοίνωσης είναι ο τεράστιος πανικός που έχει πέσει στο περιβάλλον Τραμπ ύστερα από το τελευταίο κύμα αποκαλύψεων γύρω από την υπόθεση Έπσταϊν. Ο πρόεδρας βρίσκεται σε εμφανή κρίση, φωνάζει «σιωπή!» σε δημοσιογράφους που κάνουν ερωτήσεις (και μετά προφανώς θα πάνε να μαρτυρήσουν τις απαντήσεις, τα είπαμε αυτά). Δεν είναι βέβαια ότι έχουμε την παραμικρή αμφιβολία ότι ο πρόεδρας είχε χρησιμοποιήσει τις «υπηρεσίες» του παλιού καλού του φίλου (ήταν για χρόνια αυτοκόλλητοι οι δυο τους). Τα μόνα δύο ερωτήματα σχετικά είναι πρώτον, αν υπάρχουν τεκμήρια με τα οποία  «κρατάνε» τον Τραμπ ξένες μυστικές υπηρεσίες και δεύτερον, το κατά πόσο τα στοιχεία που θα διαρρεύσουν από τον βόρβορο αυτό θα τον απαξιώσουν στα μάτια της συρρικνούμενης βάσης του. Σε κάθε περίπτωση, ο Τραμπ βρίσκεται στριμωγμένος, άρα είναι καλή στιγμή για επεμβάσεις έξω.

Τρίτη αιτία, λιγότερο προφανής αλλά σημαντικότερη από τις προηγούμενες, είναι η επέλαση της Κίνας στη Λατινική Αμερική. Αυτή τη στιγμή η Κίνα είναι πολύ σημαντικότερος εμπορικός εταίρος για τις χώρες της περιοχής από τον παραδοσιακό αφέντη τους. Όχι μόνο αυτό: η Κίνα έχει κάνει αυτό που απαξιοί να  κάνει η Αμερική, επενδύσεις σε υποδομές (λιμάνια, δρόμοι, εργοστάσια, ενέργεια) και δάνεια στις τοπικές κυβερνήσεις με καλύτερους όρους από τους Δυτικούς (που τα Δυτικά μέσα τους αποκαλούν «παγίδα χρέους»). Είναι προφανές ότι αργά ή γρήγορα αυτό είναι ένα ζήτημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Αλλά μάλλον η ΝΟΤΙΑ ΛΟΓΧΗ οφείλεται σε ένα συνδυασμό των παραπάνω, με έμφαση στην απειλή της Κίνας. Από τον 19ο αιώνα και το δόγμα Μονρόε, οι ΗΠΑ θεωρούν τις Αμερικές τσιφλίκι τους  και έχουν επέμβει στρατιωτικά σε όλες της χώρες της Λατινικής Αμερικής άπειρες φορές με διάφορα προσχήματα ή και χωρίς προσχήματα. Σίγουρα λοιπόν, δεν υπάρχει καμία απολύτως σύνδεση μεταξύ της επιχείρησης αυτής και της κρίσης λόγω χρήσης ναρκωτικών στις ΗΠΑ.

Για παράδειγμα, το πόσο προσχηματική είναι όλη η κατάσταση φαίνεται από το ότι η κυρίως στοχοποιημένη Βενεζουέλα, σε καμιά περίπτωση δεν είναι η κύρια πηγή των ναρκωτικών που κατακλύζουν την αγορά των ΗΠΑ. Υπολογίζεται ότι λιγότερο από 5% του σχετικού διασυνοριακού εμπορίου διεξάγεται μέσω της Βενεζουέλας, ενώ το ποσοστό Βολιβίας και Ισημερινού ανέρχεται γύρω στο 85%, ενώ οι ροές συγκλίνουν στον κύριο κόμβο προμήθειας που είναι, με μεγάλη διαφορά, το Μεξικό, στο οποίο εδώ και χρόνια διεξάγεται ένας πραγματικός πόλεμος με αφορμή τα ναρκωτικά, πόλεμος που δεν έχει καταφέρει το παραμικρό ως προς τον έλεγχο του εμπορίου. Πόλεμος κατά των ναρκωτικών διεξάγεται και μεταξύ κυβέρνησης και καρτέλ αλλά και μεταξύ των καρτέλ για μοίρασμα των αγορών στην Βολιβία. Ο Ισημερινός έχει την ιδιαιτερότητα να έχει πολύ χαμηλότερη εγκληματικότητα. Ο λόγος είναι ότι την πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας την ελέγχει εδώ και αιώνες μια και μόνο οικογένεια που είναι ταυτόχρονα και το ένα μεγάλο καρτέλ, το οποίο δεν έχει ανταγωνιστές, άρα δεν υπάρχουν και συγκρούσεις που να κοστίζουν ζωές. Τακτικά πράγματα.

Απόγονος της οικογένειας, που κατέχει το 5% της γης της χώρας, είναι και ο σημερινός της πρόεδρος, ο Ντανιέλ Νομπόα. Η οικογένεια έχει παραδοσιακά στα χέρια της το εμπόριο μπανάνας, αλλά εδώ και δύο δεκαετίες έχει μπει και στο εμπόριο κοκαΐνης: ζητάς ένα κοντέινερ μπανάνες και λόγω λάθους συνεννόησης με τον Έλληνα εφοπλιστή που θα τις έφερνε, σου στέλνουν έναν τόνο κοκαΐνης. Βέβαια, παρά τις πολύ καλά γνωστές σχέσεις μπανάνας, κοκαΐνης και οικογένειας, οι Αμερικάνοι πολύ δύσκολα θα αναλάβουν δράση μεγάλης κλίμακας κατά του Ισημερινού, αφού ο Νομπόα είναι ό,τι θα ήταν ο Γκουαιδό αν είχε αναλάβει την εξουσία.

Αλλά ο κυριότερος λόγος που οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να λάβουν πραγματικά μέτρα περιορισμού του προβλήματος, είναι οι αξεπέραστες δυσκολίες που θα αντιμετώπιζαν, πρώτα και κύρια στο εσωτερικό τους. Είναι πολύ λίγες οι περιπτώσεις στην ιστορία που υπήρξαν επιτυχημένες επεμβάσεις εκρίζωσης μαζικής εξάρτησης από ναρκωτικά, οι εξής δύο: η μετεπαναστατική Κίνα και η μετεμφυλιακή Αμερική.  Και οι δύο αφορούσαν οπιοειδή. Και οι δύο περιλάμβαναν τον αυστηρό έλεγχο των αλυσίδων εφοδιασμού με ναρκωτικά στο εσωτερικό της χώρας, όχι στο εξωτερικό.

Στην μεν Αμερική η μαζική εξάρτηση είχε προκληθεί από την πολύ διαδεδομένη παροχή μορφίνης για την αντιμετώπιση τραυματισμών στους στρατιώτες. Η αντιμετώπιση του προβλήματος έγινε με τον απόλυτο έλεγχο της παροχής ναρκωτικών στο εσωτερικό της χώρας από τη μία και τον βίαιο αναγκαστικό εγκλεισμό των εξαρτημένων σε ιδρύματα μέχρι να απεξαρτηθούν στεγνά.

Η περίπτωση της Κίνας αφορούσε την εξάρτηση από το όπιο που είχαν εισάγει μαζικά οι Εγγλέζοι έμποροι και το οποίο ήταν στοιχείο της επίσημης ιμπεριαλιστικής πολιτικής  μετά τους πολέμους του οπίου. Η απεξάρτηση περιλάμβανε και εδώ την βίαιη και υποχρεωτική «στεγνή» απεξάρτηση, μαζί με το άμεσο ξερίζωμα τόσο της καλλιέργειας παπαρούνας όσο και της εισαγωγής οπίου. Η επανάσταση διευκόλυνε πολύ το σταμάτημα της καλλιέργειας, με την ριζική απαλλοτρίωση της γης από τα χέρια των φεουδαρχών. Επομένως, και στις δύο περιπτώσεις, είχαμε τον απόλυτο έλεγχο της προσφοράς, ενώ οι πρώην εξαρτημένοι βρήκαν άμεση απασχόληση σε κρατικά προγράμματα κατά της ανεργίας με αποτέλεσμα να επανενταχτούν στον κοινωνικό ιστό.

Είναι απολύτως προφανές ότι κάτι αντίστοιχο δεν μπορεί να επαναληφθεί στην σημερινή εποχή. Από την πλευρά της ζήτησης, μαζική αποτοξίνωση σημαίνει  κρατική υποστήριξη για όσο μεγάλο διάστημα χρειαστεί των τοξικοεξαρτημένων. Αυτό απλώς αποκλείεται, ειδικά στο θεωρητικό ενδεχόμενο που θα εφαρμόζονταν οι σωστές μέθοδοι απεξάρτησης, που δεν είναι καθόλου φτηνές. Επίσης, υπάρχει το πρόβλημα της επανένταξης: η Αμερική έχει τον απολύτως μεγαλύτερο αριθμό τοξικοεξαρτημένων στον κόσμο, ενώ την ακολουθούν από απόσταση οι άλλες αγγλόφωνες χώρες, Καναδάς, Νέα Ζηλανδία, Αυστραλία, Βρετανία. Ακόμα και αν γινόταν να υπάρξουν μαζικά προγράμματα απεξάρτησης σε αυτές τις χώρες, θα έπρεπε μετά το πέρας της απεξάρτησης να προσφερθεί εργασία στους απεξαρτημένους. Πώς θα γινόταν αυτό; Τα κρατικά προγράμματα θα πρέπει να αποκλειστούν (αφού δεν υπάρχουν κρατικές εταιρίες που θα πρόσφεραν εργασία) ενώ η πρόσληψη στον ιδιωτικό τομέα στη σημερινή εποχή δεν ακούγεται πιθανή. 

Από την πλευρά της προσφοράς πάλι, είναι περίπου αδύνατο να σταματήσει η παραγωγή ναρκωτικών και η διάθεσή τους στις αναπτυγμένες χώρες, ειδικά στις ΗΠΑ, επειδή τα ναρκωτικά είναι ένα από τα κύρια εργαλεία άσκησης εξωτερικής πολιτικής της υπερδύναμης. Το να ελεγχθεί πραγματικά η παραγωγή θα σήμαινε συνολική ανατροπή της πολιτικής της χώρας.

Παραδοσιακά η αμερικάνικη πολιτική των ΗΠΑ εγγυάται τις διεθνείς εμπορικές ροές. Η χώρα έχει συνδέσει τις τύχες της με το διεθνές εμπόριο, το οποίο είναι μια ευγενής δραστηριότητα που προάγει τον πολιτισμό. Παράδειγμα αποτελεί ο Λάκι Λουτσιάνο, ο αρχηγός της μαφίας της Νέας Υόρκης και ο πρώτος μεγάλος έμπορος ναρκωτικών  στην χώρα ήδη πριν τον πόλεμο. Παρά τις κάποιες προστριβές που είχαν (είχε κάνει χρόνια φυλακή και φυσικά η μαφία ήταν στο στόχαστρο των αρχών), από την άλλη μεριά οι αρχές εκτιμούσαν συχνά τις υπηρεσίες που μόνο ο Λουτσιάνο μπορούσε να τους προσφέρει. Για παράδειγμα, μόνο αυτός μπορούσε να τους προσφέρει εργασιακή ειρήνη στις αποβάθρες των λιμανιών που έλεγχε, όπως επίσης και σε μια ακόμα σειρά από μεγάλα συνδικάτα που ανήκαν στην μαφία. Οι υπηρεσίες αυτές δόθηκαν ευχαρίστως, σχεδόν αφιλοκερδώς, με μικροανταλλάγματα που αφορούσαν τις εμπορικές του δραστηριότητες, ξεκινώντας μια μακρόχρονη, αν και ασταθή, συνεργασία αρχών και ναρκεμπόρων που βασιζόταν στις κοινές αξίες κράτους και μαφίας, δηλαδή τον αντικομμουνισμό, την καταπολέμηση των συνδικάτων και την απολύτως ελεύθερη αγορά.

Κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου ο Λουτσιάνο ξεκίνησε τη διακίνηση ναρκωτικών έχοντας μια ορισμένη κάλυψη των μυστικών υπηρεσιών, ώστε έτσι να χρηματοδοτούνται επιχειρήσεις κατά αριστερών οργανώσεων που δεν μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από τον επίσημο προϋπολογισμό. Αυτές οι επιχειρήσεις θα γινόταν σταδιακά μια όλο και μεγαλύτερη «δουλειά». Η  επανάσταση της Κούβας το 59 θα αποδεικνυόταν ένα πισωγύρισμα: η Αβάνα με τα καζίνα της ήταν το επίκεντρο της δραστηριότητας αυτής και ο Μπατίστα είχε πολύ καλές σχέσεις (και τσέπωνε όχι ευκαταφρόνητα ποσά) από την ιταλική μαφία. Ευτυχώς για όλους, το χτύπημα αυτό δεν αποδείχτηκε πολύ σημαντικό.

Μάλιστα η σύνδεση αυτή μυστικών υπηρεσιών, τοπικής ακροδεξιάς και μαφιών επισημοποιήθηκε την πρώτη φορά που κηρύχθηκε «Πόλεμος κατά των Ναρκωτικών» από τον Νίξον, το 1972. Ήταν η εποχή που η Air America, η αεροπορική εταιρία της CIA, διακινούσε η ίδια σάκους με ηρωίνη από το «χρυσό τρίγωνο» της Ινδοκίνας, που τότε έγινε το επίκεντρο της παγκόσμιας παραγωγής, για να χρηματοδοτεί τον κρυφό πόλεμο των ΗΠΑ στο Λάος. Η ηρωίνη αυτή θα είχε και ένα άλλο ευχάριστο αποτέλεσμα, αφού έμελλε να καταστρέψει την γενιά της αντίστασης στον πόλεμο του Βιετνάμ, άπειρα μέλη της οποίας ξόδεψαν τη ζωή τους στο βελόνι, χρηματοδοτώντας έτσι βρώμικες επιχειρήσεις των Αμερικανών στα κράτη γύρω από το Βιετνάμ.

Την ίδια εποχή είχαμε τη σταδιακή εξέλιξη του Μεξικού σε κόμβο διανομής ναρκωτικών προς την ήδη τεράστια αμερικάνικη αγορά, λόγω των μεγάλων και αφύλακτων κοινών συνόρων. Γρήγορα ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών επεκτάθηκε στο Μεξικό. Είναι ενδιαφέρον ότι ήταν τότε ακριβώς που το τελευταίο έγινε για ένα διάστημα η παγκόσμια πρωτεύουσα της καλλιέργειας παπαρούνας, παρά το ότι το κλίμα της χώρας καθόλου δεν είναι κατάλληλο για αυτήν. Τέτοια επιτυχία.

Στο μεταξύ, ο Πινοτσέτ στη Χιλή, αυτός ο βράχος της ηθικής, μάζεψε εκατομμύρια για την οικογένειά του (εκατομμύρια που λόγω ασυλίας δεν κατασχέθηκαν ποτέ) ελέγχοντας τα δίκτυα διακίνησης κοκαΐνης στις όμορες χώρες. Αυτή η κάπως λιγότερο γνωστή πλευρά των δραστηριοτήτων του, όχι μόνο αύξησε την οικογενειακή περιουσία, αλλά επίσης χρηματοδοτούσε τις ιδιαίτερα κοστοβόρες επιχειρήσεις των Αμερικάνων στην περιοχή, ειδικά όσον αφορά τις συμμορίες των «κόντρας», των αντικομμουνιστών «ανταρτών».

Φυσικά, όπως ξέρουμε τώρα, όλα αυτά ήταν απλώς το ζέσταμα. Ο Ρέιγκαν ήταν αυτός που ανέβασε επίπεδο στον πόλεμο. Οι ΗΠΑ τότε ήταν που επιτέλους έγιναν ο μεγαλύτερος ναρκέμπορος του κόσμου, υπόθεση που έφτασε στο προσκήνιο με το σκάνδαλο Ιράν-Κόντρας. Όπλα στο Ιράν με αντάλλαγμα απελευθέρωση ομήρων στο Λίβανο, ηρωίνη, χρηματοδότηση κόντρας στην Νικαράγουα από κοκαΐνη που πουλιέται στις ΗΠΑ, διάδοση του νέου τύπου κοκαΐνης, του κρακ, υπόγεια χρηματοδότηση των Ταλιμπάν μέσω του Οσάμα μπιν Λάντεν ώστε να πολεμούν τους Ρώσους, όλα έγιναν κουλουβάχατα σε ένα διεθνές δίκτυο που μπέρδευε τόσο πολύ το νόμιμο και το παράνομο που έφτασε ένας Αμερικανός στρατιώτης και… πραγματικός πατριώτης, ο Όλιβερ Νορθ (ένα πολύ μικρό ψάρι σε αυτή την βρώμικη ιστορία) να δικαστεί στις ΗΠΑ για αυτές τις παράνομες δραστηριότητες. Ήταν τότε που παράγγελνες αντιαεροπορικά στίνγκερ για το Αφγανιστάν και από λάθος στο λογιστήριο παραλάμβανες τρία κιλά ηρωίνη και δύο κοκαΐνη σε σακουλάκια του μισού κιλού (και προσφορά στα τρία το ένα κιλό δώρο!) Ωραίες εποχές…

Γενικά η λογική των επιχειρήσεων αυτών είναι απλή: Οι ΗΠΑ δίνουν την διακίνηση σε ακροδεξιές συμμορίες που συνδέονται με την τοπική αστυνομία και στρατό. Δίνω τον έλεγχο των δικτύων στις πιστές κυβερνήσεις. Οι τελευταίες κυνηγάνε αριστερούς στην χώρα τους και καταστέλλουν τα αντάρτικα, όπου αυτά υπάρχουν, χρησιμοποιώντας τα κέρδη από τα ναρκωτικά για να αγοράσουν όπλα και να φιλοξενούν αμερικάνικες υπηρεσίες. Οι αρχές κάνουν τα στραβά μάτια όταν το σταφ μπαίνει στις ΗΠΑ. Το παιχνίδι συνεχίζεται μέχρι η κατάσταση να φτάσει στο απροχώρητο ή να αποκαλυφθούν πλευρές της οπότε η Αμερική κηρύσσει πόλεμο στα ναρκωτικά,  γίνονται συλλήψεις (όπως του στενού συνεργάτη των ΗΠΑ, δικτάτορα Νοριέγκα του Παναμά) ή δολοφονίες μαφιόζων, με αποτέλεσμα το σύστημα να κάνει reset και να ξεκινάει ένας νέος ενάρετος κύκλος υπεραξίωσης με νέα καρτέλ να παίρνουν τη θέση των παλιών.

Το πιο βίαιο μέτωπο του πολέμου πάντως είναι εδώ και χρόνια το Μεξικό. Μόνο το 2024 σκοτώθηκαν εκεί πάνω από 50 000 άνθρωποι σε βίαιες συγκρούσεις, είτε μεταξύ συμμοριών ή μεταξύ συμμοριών και στρατού. Μάλιστα ένα από τα πιο γνωστά καρτέλ, οι Ζέτας, ήταν κάποτε οι ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας. Αυτοί οι τύποι εκπαιδεύτηκαν πάνω στη λειτουργία και τις μεθόδους των καρτέλ και άρχισαν να τα πολεμούν στην πράξη, μαθαίνοντας και τις μεθόδους που ακολουθούσαν, με έξοδα προφανώς του κράτους. Αφού τα έμαθαν καλά, μια ωραία πρωία κατέβασαν τη σημαία της αστυνομίας, σήκωσαν τη δική τους σημαία και άρχισαν να διακινούν οι ίδιοι κοκαΐνη προς τα σύνορα. Δεν ξέρουμε τι συμβαίνει στην Ελλάδα, αλλά στο Μεξικό  οι μπάτσοι πουλάνε την κοκαΐνη…

Ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών έχει όμως από την άλλη μεριά των συνόρων ως αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι να γίνονται ανίκανοι για δουλειά στις ΗΠΑ. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια ορισμένη μείωση της σημασίας των καρτέλ. Τη δεκαετία του 90 είχαμε την εισαγωγή συνθετικών οπιοειδών από την αμερικάνικη πολυεθνική Purdue με το oxycodin. Όσοι παρακολουθούσαν τη σειρά House, θα θυμούνται ότι ο κεντρικός ήρωας ήταν εξαρτημένος από αυτό. Η εταιρία το προώθησε ως θαυματουργό υποκατάστατο της μορφίνης που σταματά τον πόνο χωρίς να προκαλεί εξάρτηση, κάτι που ήταν συνειδητό ψέμα. Τα συνθετικά οπιοειδή σκοτώνουν πολύ περισσότερο κόσμο από υπερβολική δόση λόγω της πολύ μεγαλύτερης δραστικόητάς τους. Για παράδειγμα το πολύ δημοφιλές fentanyl είναι 50 φορές πιο δραστικό από την ηρωίνη. Περίπου 110.000 θανάτους από υπερβολική δόση είχαν οι ΗΠΑ το 2024. Από αυτούς σχεδόν 80.000, οι 7 στους 10 οφείλονταν στο fentanyl και τα άλλα συνθετικά, ειδικά το ανερχόμενο carfentanil που είναι 100 φορές ισχυρότερο από το fentanyl, ναι, αυτό που είναι 50 φορές ισχυρότερο από την ηρωίνη. Προσέξτε πάντως ότι πέρσι είχαμε μια ελαφριά κάμψη των θανάτων που ίσως είναι ενδεικτική κάποιων τάσεων.

Οι ΗΠΑ είναι η μόνη χώρα του αναπτυγμένου κόσμου που έχει πέσει το προσδόκιμο ζωής των κατοίκων της τα τελευταία χρόνια – και αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην κρίση των συνθετικών οπιοειδών που έχει χτυπήσει ιδιαίτερα τους λευκούς των αγροτικών περιοχών, δηλαδή στους ψηφοφόρους του Τραμπ.

Επομένως, αν όντως στόχος ήταν η μάστιγα των ναρκωτικών, το πρώτο πράγμα που θα έπρεπε να κάνει η Αμερική δεν θα ήταν στρατιωτικές επεμβάσεις, αλλά θα αφορούσε τις συνθήκες στην ίδια την υπερδύναμη και όχι την Βενεζουέλα, ή πιο σωστά,  όχι μόνο την Βενεζουέλα αλλά σε όλη την Λατινική Αμερική.

Όχι, ο Πόλεμος στα Ναρκωτικά είναι απλώς συνέχεια της σταθερής πολιτικής των ΗΠΑ εδώ και μισό αιώνα για την κυριαρχία στην Λ. Αμερική δια της διάδοσης του χάους (και των ναρκωτικών). Αυτή τη φορά βέβαια διαφέρει όχι μόνο επειδή κηρύχτηκε με ιδιαίτερα βλακώδη τρόπο από το Χ-που-ήτανε-τουίτερ. Τις προηγούμενες φορές τουλάχιστον, υπήρχαν ικανά επιτελεία που διαμόρφωναν συγκεκριμένες στρατηγικές. Οι επεμβάσεις κύριο στόχο είχαν την κυριαρχία ιδεολογική, πολιτική και οικονομική πάνω στην πίσω αυλή των ΗΠΑ. Η οικονομική επικυριαρχία όμως έχει πια διαβρωθεί ύστερα από χρόνια συστηματικής δουλειάς των Κινέζων, ενώ η πολιτική και ιδεολογική κυριαρχία βρίσκεται διαρκώς σε αμφισβήτηση, όπως δείχνει η διαρκής ταλάντευση των χωρών μεταξύ συνεργάσιμων και λιγότερο συνεργάσιμων κυβερνήσεων. Δεν είναι εύκολο να φανταστούμε πλέον μια Λατινική Αμερική χωρίς τους Κινέζους, ανεξάρτητα από το είδος των αμερικανικών επεμβάσεων.

Ο Πόλεμος λοιπόν εντάσσεται μεν στην ευρύτερη διαμάχη με την Κίνα, αλλά μπορούμε με σχετική σιγουριά να προβλέψουμε ότι η τρέχουσα ηγεσία της υπερδύναμης, σύμπτωμα η ίδια του στρατηγικού αδιεξόδου των ΗΠΑ, πιθανότατα δεν είναι σε θέση να τον φέρει σε πέρας με συνεκτικό τρόπο. Επιπλέον, η αλλοπρόσαλλη πολιτική Τραμπ θα έχει ως αποτέλεσμα αστάθεια στο εσωτερικό της χώρας, πράγμα που θα δυσκολεύει την εφαρμογή σχεδίων στο εξωτερικό. Φαίνεται πιθανό να συνεχιστούν οι σχετικές και με μέτρο τάσεις φυγής των λατινοαμερικάνικων κοινωνιών από το άρμα των ΗΠΑ προς την πλευρά των BRICS, μαζί με την Βραζιλία -κάτι που όμως δεν σημαίνει αναγκαστικά στροφή προς τα αριστερά, απλώς ενδεχόμενη στροφή προς την Κίνα. Ανεξάρτητα από αυτό, οι εξελίξεις διαγράφονται πολύ ενδιαφέρουσες.