“دهخدا گفت: «این شهدایی که گفتی، چه‌طور کشته شدند؟»
- با مخالفان درگیر شدند و در حین زدوخورد جان خود را از دست دادند.
- فقط آن‌ها کشته شدند؟
- نمی‌دانم.
- می‌شود احتمال داد که از طرف مقابل هم عده‌ای کشته شده باشند.
- ممکن است.
- آیا مطمئنی افرادی که از طرف مقابل کشته شدند، همه مجرد بودند؟

- نه، نه!
- راستی، آن افرادی که کشته شدند و تو برای بازماندگان‌شان پول جمع می‌کنی، کجایی بودند؟
- خب معلوم است؛ ایرانی.
- لابد طرف مقابل‌شان ایرانی نبودند.
- بله، ایرانی بودند.
- اگر ایرانی بودند، چرا برادران ایرانی خود را کشتند؟
- خب، چون این‌ها مخالف سلطنت بودند و آن‌ها مخالف حکومت دولت.
- هر دو گروه ایرانی بودند و بازماندگان‌شان مردم همین کوچه و بازارند.
جوان از جای برخاست. عرق سردی بر پیشانی‌اش نشسته بود. دهخدا به چشمان او خیره شد: «ایرانی، ایرانی را می‌کشد، به خاطر ایران. تو تأمل کن که راه خطا نروی.»

مسافر روشنی (رمانی بر اساس زندگی علی‌اکبر دهخدا)”