“Արդեօք չափազանցութի՞ւն է ասել, որ մեր դարաշրջանի աստիճանական բարբարոսացումը, հոգեկան անկումը, զգացական կոպտութիւնը, մարդկային տարրական իրաւունքների ոտնակոխումը, դառն ապրելու պարտադրումը գալիս են Պետրոս կայսրից:
Ի զուր չէ, որ Ռուսաստանի արդի բռնակալները փառաբանում են նրա յիչատակը եւ պաշտում նրա անձը:
Սովորութիւն է ամեն ինչ վերագրել երկու համաշխարհային պատերազմներին, որ տայֆունի նման անցան Եւրոպայի գլխից: Իսկ չեն մտածում, որ այդ պատերազմները կարելի են դարձել, որովհետեւ աստիճանաբար պատրաստւել են տարիների ընթացքին: Հոգեկան շէնքի հիմքերը քանդւելուց առաջ ընդերկրեայ բազմաթիւ հոսանքներ արդէն տեղից չարժել, կերել, քանդել էին անկիւնաքարը:
Պետրոս Մեծը ընդերկրեայ այդ ջրանցքները բացողներից մէկն է:
Զոհել ամեն ինչ տնտեսականին, մեքենականին: Հսկայական բռունցքի հարւածով բաց արած հռչակաւոր այդ պատուհանը դէպի Եւրոպան, իրականի մէջ, ոչ թէ կոչւած էր Ռուսաստանը լոյսով ողողելու, այլ նրան նետելու խաւարը, անդունդը, դժոխքի մի ծայրը։”