Khanh Bui

“Luật tục Ê Đê ngược lại luôn đặt lên hàng đầu quyền lợi của nhóm người theo đúng chức năng của nó là bảo đảm sự trường tồn của nhóm người ấy và lên án kẻ có tội đối với xã hội nặng hơn là có tội đối với một cá nhân khác.”
― Anne de Hauteclocque-Howe ; Dịch: Nguyên Ngọc, Phùng Ngọc Cửu

“À! Không được! Y không thể nghĩ liều. Cơm, áo, vợ, con, gia đình... bó buộc y. Y cứ phải gò cúi mãi! Gò cúi mãi! Làm! Chỉ có làm! Chịu khổ! Mà chẳng bao giờ được hưởng, mà chẳng bao giờ cất đầu lên nổi! À! À! Sao tất cả những cái gì trên đời này không chết hết cả đi! Sao trái đất của loài người không vỡ toang ra! Cuộc sống... cuộc sống thật đã là một cái gì trói buộc và nặng nề quá sức!”
― Nam Cao, Sống mòn

“Among Norway rats, males ejaculate more sperm when copulating in the presence of male rivals, seemingly because the competition to reproduce persists all the way up the fallopian tube to the surface of the egg. For the same reason, an ape’s testicles are proportionate to the size of the male breeding pool. The male chimpanzee, surrounded by ruthless competition, has reproductive equipment that is truly prodigious, while the gorilla, living with a harem as the only male, has nothing to brag about. The evolutionary reason: A male without rivals needs no special adaptations to increase his odds of becoming a father.
Once again, the social and the physiological cannot be separated any more than we can separate the length from the width of a rectangle.”
― William Patrick, Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection

“- Ích kỷ thì cố nhiên là ích kỷ rồi. Nhưng chẳng riêng gì bọn đàn ông, đàn bà cũng thế, đàn bà cũng muốn giữ một mình một chồng lắm chứ! Giời sinh ra thế. Khoa học có thể tiến, loài người có thể văn minh, luân lý luật pháp có thể ít bó buộc hơn, nhưng về tình yêu thì đến ngàn, vạn năm sau vẫn vậy: người ta vẫn ích kỷ, vẫn ghen tuông, vẫn muốn giữ độc quyền, vẫn không chịu được một cái tình yêu chia sẻ. Con cháu chúng ta sẽ vẫn băn khoăn đau khổ vì yêu như chúng ta bây giờ và như tổ tiên ta ngày trước.
Thứ lắc đầu:
- Tôi thì tôi không tin như vậy. Tình yêu đã thay đổi nhiều lần chứ không phải từ ngày xửa ngày xưa vẫn thế này đâu. Dưới chế độ mẫu quyền, đàn bà có thể có rất nhiều chồng, mà sao những người chồng ấy không ghen, không đâm chém nhau? Ngày xưa người ta còn có lối lấy nhau rất buồn cười: tất cả anh em một nhà lấy chung tất cả chị em một nhà kia, chẳng cần gán riêng chị nào vào anh nào cả. Như vậy mà người ta vẫn ăn ở với nhau yên ổn được. Có lẽ ngày nay về bất cứ cái gì, người ta cũng thích co quắp lấy làm của riêng mình mãi rồi, đã quen đi, nên về tình yêu, người ta cũng muốn có quyền sở hữu như về mọi cái. Chế độ tạo ra lòng người.
[...]
- Đó là tại thói quen. Không phải có thói quen của riêng mình, nhưng là thói quen lưu truyền đã mấy đời, đến nỗi nó đã nhập vào máu chúng ta. Tư tưởng, tính tình, cảm giác, hành động của chúng ta đều khuôn theo những thói tục. Những lề lối sẵn trong thời đại của chúng ta. Thời thế đổi, lòng người đổi. Thế kỷ sau sẽ lọc cho máu chúng ta trong trẻo lại
Y thở dài nghĩ bụng: "Nhưng tại sao ta lại không nghĩ đến chuyện lọc máu ngay từ giờ?"...”
― Nam Cao, Sống mòn