Miłosz Ł

“Wiele osób mi później powiedziało, jak świat się im zmienił, kiedy nagle w nocy się obudził i zobaczyły, że się pochylam, sprawdzam koc, mówię po imieniu. Człowiek wiedział, że się go wyróżnia, że się o nim pamięta i nagle zaczynał żyć zupełnie innym życiem. Zresztą taka jest rzeczywistość zbiorowych układów - szkoły, kolonii, domu dziecka - że się jest masą, a nie tym jednym czy jedyną. Jakie to ważne, przekonałem się o tym tysiąc razy w najdziwniejszych okolicznościach. Ludzie dziś zupełnie dorośli pamiętają mi na dobre jakieś sytuacje, których sam już nie pamiętam, kiedy nagle powiedziałem: Ela, Franek, Józek.

Właściwie myślę, że po to żyjemy, żeby wyróżniać ludzi i o nich pamiętać, żeby kochać tego jednego jedynego - wszystkie inne chimery są naprawdę nic niewarte, jeśli dla nich gubimy tego Franka, Józkę, Elę. Elę pamiętam świetnie. Taka mała dziewuszka, która miała strasznie poplątane włosy, nie mogła ich rozczesać. W pewnym momencie powiedziałem:

- Mała, obetnij te włosy, jak nie możesz sobie dać z nimi rady.

Patrzę następnego dnia, ona ma krótkie włosy.

Strasznie się wzruszyłem i zawsze o niej pamiętam, ale po obozie nigdy jej już nie widziałem. Wcale nie wiem, czy ją skrzywdziłem, czy pomogłem żyć.”
― Jacek Kuroń, Wiara i wina: Do i od komunizmu

“Pomysł, że można wymyślać porządek społeczny - zupełnie niezależnie od historycznego dorobku ludzkości, a zwłaszcza społeczeństwa, które by miało być jego podmiotem - jest największym defektem lewicowego myślenia.”
― Jacek Kuroń, Wiara i wina: Do i od komunizmu

“Ból wywołany ograniczeniem wspólnoty z człowiekiem, którego kocham, przez jakieś sprawy czy ludzi jest nierozłączny do miłości. Tyle, że może on być siłą twórczą, popychać do tworzenia nowych sfer wspólnoty, czynić miłość coraz to większą i piękniejszą. Ale może też stać się diabłem, jeśli zaciemnia widzenie i myślenie, rodzi pretensje, niechęć i nienawiść. Myślę, że zazdrość staje się diabłem, kiedy człowiek nie chce się do niej przyznać, bo wtedy przeżywa ją jako zagrożenie swojego ja przez innych ludzi.”
― Jacek Kuroń, Wiara i wina: Do i od komunizmu

“Tworząc razem z drugim człowiekiem wspólną formę przedmiotową wyrażam się w przeżyciach tego człowieka i przeżywam jego przeżycia jako własne. W ten sposób tworzymy nasze koleżeństwo, przyjaźń, miłość. W im większym stopniu angażujemy obydwoje w ten proces nasze przeżycia, tym pełniej jest tworzony w nim związek uczuciowy - aż po miłość kobiety i mężczyzny, która zmierza do tworzenia wspólnie całego świata i z tego tworzenia wyrasta. Jak widać miłość, tak jak i wszystkie inne związki uczuciowe między ludźmi, ujmuję jako proces - a nie jak potocznie się sądzi - stan. Naszą miłość albo nieustannie tworzymy większą i większą - albo niszczymy. Niestety na skutek różnych okoliczności często bardzo oba te procesy współwystępują ze sobą.”
― Jacek Kuroń, Wiara i wina: Do i od komunizmu