Mai

“Đọc những lời như: "Bảo đảm trị hết bịnh cùi", "Cam đoan trị hết bịnh lao", "Thông tiếng Pháp trong 100 ngày" hoặc gan hơn nữa, trắng trợn hơn nữa: "Bảo đảm thi đỗ, không đỗ thì hoàn lại học phí" chúng ta chỉ mỉm cười, cho là một bọn bịp mà ngu, ngu vì họ không biết quy tắc căn bản này của môn quảng cáo: "Có thành thật thì quảng cáo mới có kết quả lâu bền." Hạng trí thức cũng ít ai khỏi bị lừa vì thuật quảng cáo ngày nay đã tuyệt xảo.”
― Nguyễn Hiến Lê, Luyện Lý Trí

“Nhân loại rất sợ cái gì mập mờ. Mỗi khi không kiếm ra được nguyên nhân của một hiện tượng nào đó, chúng ta thường hay lo sợ đau khổ. Một lí do, dù sai đi nữa cũng còn hơn là không có lí do. Đây, một trường hợp rất bình thường: nửa đêm bạn thức dậy, thấy đau bao tử. Bạn tìm nguyên nhân, nhớ lại xem ban ngày đã ăn những gì: "À! tại trái dưa đó rồi!" Nguyên nhân có thể phức tạp hơn nhiều: do các thức ăn cũng có, do thần kinh cũng có, do tranh biện khá hăng trong bữa cơm, lo lắng vì có tin sở sắp đuổi bớt nhân viên ... Nhưng đổ tội riết cho trái dưa vẫn là dễ hơn.”
― Nguyễn Hiến Lê, Luyện Lý Trí

“Lí luận là phán đoán. Muốn phán đoán cho đúng,lí luận phải đúng. Dù là diễn dịch hay qui nạp ta cũng phải căn cứ vào sự thực (một sự lí đúng hoặc những sự kiện đúng). Muốn biết sự thực, ta cần phải học hỏi, nghĩa là phải nhận xét và điều tra: nhận xét những việc xảy ra trước mắt ta, điều tra những việc xảy ra ở xa ta về thời gian, hoặc không gian.”
― Nguyễn Hiến Lê, Luyện Lý Trí

“... lòng người ai cũng như ai, thấy đời sống hiện tại có chỗ bất mãn, nên phải níu vào thời xưa để tìm nguồn an ủi, để có lí lẽ mà phàn nàn:
"Ngày xưa các cụ sung sướng như vậy đó, còn chúng ta bây giờ ... "
Tôi không bảo rằng chúng ta phải hoàn toàn thỏa mãn về hiện tại - như vậy làm sao mà tiến được - nhưng bất mãn mà tìm cách cải thiện cho đời sống thì nên, chứ bất mãn để tiếc một thời đã qua thì sẽ mắc hai cái lỗi: một là yên phận, hai là không sáng suốt, tin những điều vô căn cứ.

... Thời nào mà chẳng là hoàng kim nếu đứng xa mà nhìn?”
― Nguyễn Hiến Lê, Luyện Lý Trí