Status Updates From هاشمی بدون روتوش: گفتگو با ...

ریگان، رئیس‌جمهوری آمریکا طی اعلامیه‌ای ضمن اعتراف به سرنگون شدن هواپیمای مسافربری، اقدام ناو وینسن را یک عمل دفاعی تلقی و استدلال نمود که ایرباس ایرانی در حال کاهش ارتفاع و شیرجه به سوی ناو وینسن در حال درگیری با قایق‌های توپدار ایرانی بوده است. در عین حال ریگان این حادثه را یک تراژدی انسانی هولناک خواند و فقط با ارسال یک یادداشت سیاسی به تهران عمیقاً اظهار تأسف نمود.

[امام] در تاریخ ۵۹/۷/۱۷ در مصاحبه با خبرنگاران خارجی گفتند: کشور عراق را از دست صدام نجات خواهیم داد.

زیباکلام: دموکراسی زاییده‌ی مناسبات تاریخی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی یک جامعه و یک کشور است. بنابر ذوق و سلیقه رهبران یک کشور نه می‌آید و نه می‌رود. حدّ دموکراسی در جامعه‌ی ما همین مقداری است که الآن وجود دارد. ما اگر ولی فقیه هم نمی‌داشتیم و یک جمهوری لائیک یا سکولار هم داشتیم، حد و حدود آزادی در جامعه‌مان همین میزان بود که الآن هست.

در افغانستان برای این که منافع مشترک داشتیم، مزاحمتی نسبت به هم ایجاد نکردیم. در عراق هم شبیه آن اتفاق افتاده است. ما از حذف صدام بهره بردیم. همان طور که از حذف طالبان بهره بردیم. مسئولان ما دو سه بار در حاشیه‌ی اجلاس مربوط به مسایل افغانستان و عراق با آمریکایی‌ها در این قضایا بحث کردند. همیشه این مسایل حاشیه‌هایی در مسایل داخلی دارد.

۱۳۸۲/۹/۱۱
آقای چلبی امروز در اینجا بود و می‌گفت: بوش که به فرودگاه آمد، ما که چهار نفر بودیم به استقبال ایشان رفتیم. بوش در آنجا خیلی مستأصل بود و به ما گفت که سلام مرا به آقای سیستانی برسانید و بگویید که من این گونه نیستم که می‌گویند. من هم خداپرست و مؤمن هستم و شیطان نیستم. اینها که به آقای سیستانی اعتنایی نداشتند، به اینجا آمدند و دیدند که ابهت آنها ریخته است.

ما در جنگ افغانستان خیلی به آمریکایی‌ها کمک کردیم. اگر مشکل آمریکا در حمله به طالبان در افغانستان کم بود، به خاطر حمایت ما بود ... وضع عراق هم این گونه است. همین الآن هم اگر بخواهیم درگیری‌های خود را با آمریکا جدی کنیم، مشکلات آمریکا ظرف چند هفته ۱۰ برابر می‌شود. آمریکایی‌ها می‌دانند که می‌توانیم این کار‌ها را بکنیم.

...از همان جا با دادن موشک‌های هاگ و تاو شروع شد. در مقابل ما به آنها کمک می‌کردیم که آنها گروگان‌هایشان را در لبنان آزاد کنند. در همان جریان تقلب کردند که نتوانستیم به آنها اعتماد کنیم... به ایران متوسل شدند که گروگان‌هایشان آزاد شود. آقای تورگوت اوزال و نخست‌وزیر ژاپن و خاویر پرز دکوئیار(دبیر کل سازمان ملل) را پیش من فرستادند. سفارت سوئیس هم در ایران فعال بود. همه از ما می‌خواستند این کار را بکنیم.

آقای قربانی‌فر که دلال اسلحه بود، نامه‌ای نوشته بود و جلسه‌ای در منزل آقای باب دول برگزار شد که بوش و ریگان هم بودند گفتند: چه کاری است که داریم می‌کنیم؟ ایران تضعیف و عراق دارد تقویت می‌شود و این به نفع شوروی تمام می‌شود که در آن مقطع متحد اصلی صدام حسین بود. باید سیاست‌های خود را عوض کنیم تا روابط با ایران صمیمی شود...

همین منافقین، شما می‌دانید که سازمان اینها به گونه‌ای بود که حتی خواندن کتاب هم باید با اجازه باشد ... گوش دادن به رادیو باید با اجازه باشد. آن وقت اینها الآن به پاریس می‌روند و به عنوان طرفدار آزادی کار می‌کنند. اصلاً گرفتاری ما از روز اولی که شروع کردیم، این بود. بین دو سنگ آسیاب بودیم. یک سنگ نیروهای رادیکال محافظه‌کار و یک سنگ نیروهای رادیکال چپ اعم از چپ انقلابی، اسلامی یا چپ مارکسیست.

همین آقای معین‌فر و اینهایی که این گونه هستند و عملاً نهضت آزادی و جبهه‌ی ملی این کار (مصادره‌ی کارخانه‌های بزرگ و غیره) را کردند. آقای مطهری روی همین افکار اینها می‌خواست از شورای انقلاب بیرون برود. افکار آنها این گونه بود. کلمه‌ی لیبرالیزم به عنوان یک ضدارزش مختص آقای [حبیب‌الله] پیمان است که آن را به آقایان نهضت آزادی لقب داده بود و آقای دکتر سحابی هم حرف زشتی به ایشان می‌گفت که فلان فلان شده این لقب را به ما داد.

یک بار مذاکرات مجلس را بخوانید و ببینید وقتی که من تنش‌زدایی را در سیاست خارجی مطرح کردم، اصلاح‌طلب‌های امروز در مجلس چه گفتند. یک بار روزنامه‌ی سلام را با این دید بخوانید ... همین آقای عباس عبدی که مظهر حرکت اینهاست، ببینید چه چیزهایی از سیاست خارجی و تنش‌زدایی نوشتند و حالا خودشان دارند این گونه عمل می‌کنند.

همین‌هایی که الآن جزو اصلاح‌طلب‌ها هستند، به امام نامه نوشتند و از ایشان حکم محکومیت نهضت آزادی را خواستند و گرفتند.

آقای آذری قمی وقتی این اواخر مخالف [ولایت فقیه] شده بود، در جلسه‌ای گفته بود که آقای هاشمی در زمان تنفس یکی از جلسات مجلس خبرگان گفته است -تعبیری را از من نقل کرد و من یادم نبود- این که شما می‌گویید، ولی فقیه نمی‌شود، ناصرالدین شاه می‌شود.

بحث‌هایی که در مجلس خبرگان بر سر بندهای مختلف قانون و حتی اصل ولایت فقیه داشتیم کاملاً مبین خط و جهت تفکر سیاسی من است. شاید خیلی‌ها ندانند که وقتی در مجلس خبرگان به بحث ولایت فقیه که توسط عده‌ای مطرح شد رسیدیم من مخالفت کردم.

اواخر دوره‌ی من بود (نیمه‌ی دوم سال ۱۳۷۵) که آقای خاتمی پیش من آمده بودند، هنوز کاندیدا نشده بودند، مشورت کردند که کاندیدا بشوند یا نه و بعد هم مشخصاً گفتند که می‌خواهم روی قانون‌گرایی و توسعه‌ی سیاسی تأکید کنم و شعارهایم این خواهد بود. من به ایشان گفتم که اینها با استقبال مردم مواجه خواهد شد اما آیا شما به مسئله اجرا و امکان برآوردن این شعارها فکر کرده‌اید؟ چون اجرای آن می‌تواند برای شما دردسر جدی داشته باشد.(تلخیص)

زیباکلام: تمام این پدیده‌هایی که ما به عنوان رانت‌خواری، فساد و پدیده‌ی آقازاده‌ها و غیره با آن مواجه هستیم، ریشه در اقتصاد دولتی دارد. چه آقای هاشمی رفسنجانی و چه هرکس دیگری که بخواهد اقتصاد ایران را غیردولتی بکند، تمام این جریاناتی که زالووار و انگل‌وار از قِبَل اقتصاد دولتی دارند بهره می‌برند، در مقابل آن خواهند ایستاد.

استراتژی توسعه‌ی اقتصادی ما در کاهش نقش دولت بر اقتصاد و رفتن به سمت و سوی اقتصاد آزاد خلاصه می‌شد.چپ‌ها هم دقیقاً این استراتژی را هدف گرفتند و گفتند که شما دارید نقش دولت را ضعیف می‌کنید و تمرکز را از بین می‌برید که البته کم‌کم در عمل خودشان به همین‌جا رسیدند که حالا به صورت افراطی در این مورد حرف می‌زنند.من همین حالا هم همان افکار را دارم و می‌دانم نیروهای تند چپ و تند راست نمی‌توانند خودشان را با افکارم تنظیم کنند

زیباکلام: امروزه هم این نوع تفکر، فی‌الواقع به نوعی در کشورهای در حال توسعه یا در کشورهایی که می‌خواهند از مدار عقب‌ماندگی خارج بشوند، مطرح است که بایستی نخست یک تحول اساسی و بنیادی در اقتصاد کشور به وجود بیاید؛ تیمِ تورگوت اوزال اوایل دهه‌ی ۱۳۶۰ در ترکیه، ماهاتیر محمد در مالزی، دنگ شائوپینگ در چین و ...

زیباکلام: جنابعالی مستحضر هستید که امیر (میرزا تقی‌خان امیرکبیر) میانه‌ی خوبی با روحانیت نداشت. امام جمعه تهران و مابقی روحانیت جزو مخالفین وی بودند چون امیرکبیر به غلط یا به درست معتقد بود که یکی از مشکلات مملکت دخالت روحانیت در امور کشور است.

زیباکلام: بعد از این که میرزای شیرازی فتوای تنباکو را می‌دهند، سیدجمال و چند نفر دیگر در نجف پیش ایشان می‌روند و می‌گویند: دیدید که دو خط فتوای شما چه تأثیری داشت! از ایشان می‌خواهند که فتوایی به مردم بدهند که مردم مالیات را به ناصرالدین شاه پرداخت نکنند... ایشان حاضر نمی‌شوند؛ استدلالشان این بود که این کار دخالت در کار حکومت است...

وقتی فداییان اسلام آمدند که قم را برای خودشان پایگاه کنند، آقای بروجردی به طور جدی مخالفت کردند و اجازه ندادند. یک بار هم از مدرسه‌ی فیضیه بیرونشان کردند که ما البته در آن جریان خیلی ناراحت شدیم. [البته] آقای بروجردی، نواب صفوی را قبول داشتند. من از خود ایشان شنیدم، ... [ولی] مرحوم آیت‌الله بروجردی واقعاً موافق نبودند که کسی در حوزه، فعالیت‌های سیاسی را رایج بکند. ما هم تابع بودیم.