Status Updates From سیاوش خوانی

افراسیاب: [...] ندانستی که ایران آتشند و توران آب؛ و آتش به آب بیَفسُرَد؟

سیاوش: نه، که از این پس توران بادند و ایران خاک؛ که همواره در وی بگذرید و نمانید و وی تا همیشه بماند!ا

سیاوش: [...] و کجاست آتشی تا از آن بگذرم؟
افراسیاب: تورانشاه را دیوانه گرفتی؟ تو پیش‌تر از آتش گذشته‌ای؛ و باز میگذری. ما را به توران آزمون آب است. آب از وی ببُرند که نیک در وی تشنگی می‌بینیم؛ و به ما همه پیاله‌ها بدهید!ا

پیاله‌ها می‌گردد. جلوی سیاوش آب بر زمین می‌ریزند؛ سیاوش خیره در آبِ بر زمین ریخته می‌نگرد با لبخند ــ

سیاوش: آری خروس می‌خواند! چرا چون گناهکاران بگریزم؛ من که بر پای بی‌گناهی خویشم؟ مرا اندوهِ خود نیست، که گریانم بر آنان که از تیره‌بختیِ من رنجه می‌شوند؛ تو ــ آری شرمنده‌ی توام؛ و این همرهان که خود را انباز سرنوشت من کرده‌اند. وگر به گریز اندیشیدم از آن بود که سپاه کینه‌جویان در پی خود از شما دور کنم؛ ورنه مرا از خویشتن گریزی نیست!ا

ا«سیاوش: شما را درود می‌فرستم؛
شما چهار چهره‌ی آن بانوی بی‌آهو را که نگاهش همواره بر من است
مادرم که تا مرا خواست، از آب گذشت
سودابه که تا مرا خواست، آتشی برافروخت
فریور ارجمند که تا مرا خواست چون باد گذشت
و تو فریگیس که تا مرا خواستی،
خاک بی‌ارج سیاوشکرد شد!»ا

چهار عنصر طبیعت در کنار هم؛ تو گویی هر چهار عنصر با هم درکارند، و هر چهار عنصرْ زنانی همرَه زندگی سیاوُش

سیاوش: در خوابم گذشت که آب آتش گرفته است
و باد آتش گرفته است
و خاک آتش گرفته است
و آتش آتش گرفته است
در خوابم گذشت که در رگهایم؛
خون آتش گرفته است
[...]
ترا دیدم چون بانوی آتشین‌گیسو
چون بانوی باران‌گیسو
ترا دیدم با گیسوانِ خاک‌آلوده
چون بانویی، با گیسوانِ باد

سیاوش: [...] که هرکجا چراغ راستی بیفروزی شبتابِ دروغ بی‌فروغند

سیاوش: دل چرا باید بست بر این جهانِ جهان؟ تو رنج می‌بری و به دیگری می‌سپری!ا

فرستاده: [از رو می‌خواند] به فّر تو نامش فریبود شد
ز آتش چه گویم که چون دود شد
فریور ز دوریت نابود شد؛
که دیر آمدی و چنین زود شد!ا

سرداران تورانی: شادزی، شاد! دشمنت در جهان مباد!ا
هنگامه‌سازان: [کوزه‌ها می‌گردانند] نوشِتان باده‌ی ناب!ا
سرداران تورانی: به فرّ افراسیاب!ا
سیاوش لبی نزده اندکی به خاک می‌دهد. گرسیوز نفس‌زنان می‌نگرد؛ تورانیان شگفت‌زده
گروی‌زره: این چیست؟
شش همراه: [اندکی می‌ریزند] به یاد تشنگان!ا

سیاوش: آهوی مادر را که زنند با شکم آبستن، آن شکار نیست کشتار است. و گرازِ رمیده را اگر نزنند کشتار مردم است!ا

لهاک: شیرمردان را شمردیم ــ از زنان چه می‌گویید؟
سیاوش: شیرمردی را ندیدم که از زنی شیر نخورده باشد
شیدرود: چه می‌گویید ــ نه! ما همه پهلوانی از پدر داریم!ا
سیاوش: بی‌مادر، نشانی از آن پدر نبود!ا

افراسیاب: بد کدامند؟
سیاوش: بد ندانستن است و هرکسی در وی کوشند. آری، در نادرست را درست به‌نگر آوردن. بد دورویی است!ا

پیران: در جهان چیست بهتر؟
سیاوش: دوستی
پیران: از آن بهتر چیست؟
سیاوش: مهربانی
پیران: از آن بهتر؟
سیاوش: چیزی نیست مگر راستی با خود!ا

جهان را همه یکسان ساخته‌اند؛
و از هر گوشه‌ی آن به دیگری بگریزی،
خود را در آینه همان می‌بینی که می‌دیدی!ا
آبی را در آسمان، سبزی را بر درخت،
و بی‌خردی را بر تخت!ا

سیاوش: بس نیست خوابمرگ شب و مرگخواب روز؛ که ما را باز می‌دارد از این اندک‌زمانِ کوتهْ‌زیستن؟

سیاوش: ... و ما را سر خون ریختن نیست، که پاس خون و سر نگاه باید داشت و مردمان را جان ارزان به‌دست نیامد؛ و خونها خورده شد تا خشتی بر خشتی برآمد و کشتگاهی، و مردمان آسود

سیاوش: پیش‌بینی می‌کنم تهتمن. در آب روان می‌بینم؛ در خوابهایم و میان دو انگشت خودم. ما سرو می‌کاریم و مرگ می‌درویم. ما همه جوان می‌میریم. پس چرا دل باید بست چون روزی به ناچار باید بُرید؟

سیاوش: ... دیدم که در این گیتی، پیمان و راستی را جز بدنامی و آتش نیست

پس سنگ بر سبو باید زد، و گمان به آزمون باید شکست

گودرز: بهترین کارها چیست؟
سیاوش: آبادانی جهان
گیو: بهترین نیکی؟
سیاوش: بخشش به مردمان!ا
توس: و بهترین تنپوش؟
سیاوش: راستی!ا
بهرام: بهترین جنگ‌افزار؟
سیاوش: مهربانی!ا
زنگه: بهترین کارزار؟
سیاوش: با دروغان!ا
توس: [ناآرام] دژ چگونه باید ستاند؟ با شهربند یا بستن آب بر دژنشینان یا آتش افگندن یا ترفندهای دیگر؟
سیاوش: اگر مهربانید دژ بر شما بگشایند؛ وگر ستم خواهید کرد هیچ دژی به خونی که پای آن می‌ریزند نیارزد!ا

سیاوش: مرا پندی بگو استا، پیش از آنکه بر زینِ سرنوشت بنشینم؛ که خواب‌های تیره‌ام آگهی از تیرگیِ بخت می‌دهد
رستم: تیره‌بختی؟ ــ نه؛ مردمان سرنوشت خویش با خوی خود می‌نویسند، و کوشش خود؛ و تو نیز سیاوش چنینی!ا

رستم: تو که بدین خُردی رستم را می‌آزمایی بگو نام چهار بُن شنیده‌ای؟
سیاوش: آب و باد و خاک و آتش!
رستم: کدام چیره‌ترند؟
سیاوش: هر دم یکی؛ چون تشنه‌ای آب، چون خونت بریزند خاک، چون درگذری باد، و چون دلت بسوزند آتش

ه ... و خواب‌رفتگان ــ که دانیم این جهان خوابی اندر خواب است؛ و از آن چاره نیست جز به بیداری!ا